از حوالی ساعت ۸ شبِ ۱۸ دیماه ۱۴۰۴، اینترنت ایران بهطور کامل قطع شد؛ یک قطعی سراسری که نه مقطعی بود و نه محدود به چند ساعت. این وضعیت تا ۸ بهمن ادامه پیدا کرد و در مجموع، ۲۱ روز ارتباط دیجیتال کشور را از کار انداخت.
برای کسبوکارهای آنلاین، قطعی اینترنت از یک حقیقت تلخ وتکراری پرده برداری میکرد: توقف جریان سفارش، قطع ارتباط با مشتری، و بلاتکلیفی هزاران نیرویی که معیشتشان به اینترنت گره خورده است.
یکی از این کسبوکارها، پلتفرم خدمات آنلاین آچاره است؛ پلتفرمی که طی سالهای اخیر به محل درآمد بیش از ۲۱۰ هزار متخصص خدماتی در سراسر کشور تبدیل شده و نقشی مستقیم در ایجاد اشتغال خرد و پایدار ایفا کرده است.
سقوط سفارشها در میانه مسیر رشد
به گزارش روابط عمومی آچاره، این کسبوکار هر ساله با هدف توسعه بازار و افزایش حجم سفارشها حرکت کرده و دادههای عملکرد سالهای گذشته نیز این مسیر رو به رشد را تأیید میکند. اما قطع کامل اینترنت در دیماه ۱۴۰۴ این روند را ناگهان متوقف کرد.
بررسی دادههای آچاره نشان میدهد، میزان سفارشهای ثبتشده در ۱۹ دی ماه بازه حدود ۷۹ درصد کمتر از برآورد این پلتفرم از تقاضای مشتریان بوده است. هرچند بهدلیل تنوع و انعطافپذیری خدمات، آچاره توانست فعالیت خود را حفظ کند و از این شوک عبور کند، اما پس از پایان دوره قطعی، در نهایت فقط توانست به سطح عملکرد سال ۱۴۰۳ بازگردد؛ به بیان دیگر، یک سال رشد این کسبوکار عملاً از بین رفت.
شدیدترین ضربه، در روزهای ابتدایی قطعی وارد شد. تنها در ۱۹ و ۲۰ دیماه ۱۴۰۴، تعداد سفارشهای ثبتشده نسبت به انتظارات مبتنی بر رشد به ترتیب ۷۹ و ۵۹ درصد کاهش داشته است؛ عددی که عمق شوک ناشی از قطع اینترنت را بهروشنی نشان میدهد.
در سرویسهای نظافت و پذیرایی که معمولاً در ماههای منتهی به سال نو بیشترین تقاضا را تجربه میکنند، میزان سفارشها در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ بیش از ۳۲ درصد کاهش یافته است.
مقایسه آنچه در سال ۱۴۰۴ اتفاق افتاده با ۳ سال قبل از آن، میتواند دید بهتری نسبت به حجم خسارت وارد شده بدهد. علیرغم رشد سالانه حداقل ۲۰ درصدی این سرویس در سالهای گذشته، رشد تقاضا در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۱ تنها ۱۵.۷ درصد بوده است. این در حالی است که رشد این سرویس از سال ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۲ بیش از ۲۵ درصد و از سال ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳ بیش از ۳۷ درصد گزارش شده بود.
وضعیت در سرویس نصب و تعمیر لوازم خانگی، یکی دیگر از خدمات پرتقاضای آچاره در سهماهه پایانی هر سال، حتی نگرانکنندهتر بود. دادهها نشان میدهد این سرویس در بازه ۲۱ روزه قطع اینترنت، نهتنها به اهداف رشد خود نرسید، بلکه نسبت به سال ۱۴۰۳ با افت حدود ۲۰ درصدی مواجه شد.
این اعداد فقط آمار نیستند. پشت هر سفارش ثبتنشده، یک متخصص خدماتی قرار دارد که آن روز کاری برایش تعریف نشد؛ فردی که بخش مهمی از درآمد ماهانهاش به همین اتصال آنلاین وابسته است.
روایت دیماه ۱۴۰۴ یادآوری میکند که اینترنت دیگر یک ابزار جانبی برای کسبوکارها نیست؛ زیرساخت اصلی اقتصاد دیجیتال است. قطع کامل آن، فقط فروش پلتفرمها را کاهش نمیدهد، بلکه زنجیرهای از درآمد، اعتماد و امنیت شغلی را مختل میکند — و فشار این نابهسامانی بیش از همه بر دوش مردم عادی و نیروی کار میافتد.