پژوهشگر جواد مرشدی: در حالی که اولین مناظره انتخاباتی آمریکا برگزار می شد، محافل ایران به نظر می رسید که مواضع نامزدهای ریاست جمهوری نسبت به ایران می تواند تأثیرگذار باشد؛ بیشتر متمرکز بر شکست دادن رقیبان خود هستند بجز حزب جمهوری خواه و دموکرات. هر دو آنان مخالف ایران هستند، اما با رویکردهای متفاوت که ایران را به منظور تحسین از خود، برای مقابله با آن، به ابزار تبدیل می کنند.
به همین سبب، در هفته آینده دور دوم انتخابات ریاست جمهوری ایران برگزار می شود و باید ببینیم که نامزد منتخب چه سیاستی در برابر آمریکا اتخاذ خواهد کرد؟ آیا با رویکرد تندروی، تعارضات را تشدید خواهد کرد یا سعی در کاهش تنش خواهد داشت.
نماینده پیشین ایران در سازمان ملل اظهار داشته که جناب جلیلی به توافق با آمریکا اعتقادی ندارد؛ اگر فردی چون جلیلی در مذاکرات حضور داشته باشد و در شورای امنیت ملی نقش داشته باشد، فرایند بسیار دشوارتر خواهد بود و نگرش تقابلی در مقامات ما را تشدید خواهد داد.
بنظر کوروش احمدی، حضور یک رئیس جمهور افراطی می تواند تشدید کننده سیاست ها باشد و یک رئیس جمهور معتدل می تواند به عنوان مهار کننده در مقابل تسلط های تندروی احتمالی عمل نماید.
گفتگوی کامل این موضوع را بخوانید:
مناظره ترامپ و بایدن شب پنجشنبه برگزار شد. نظر شما درباره این مناظره چیست؟
مناظره پنجشنبه گذشته، نگرانی های دموکرات ها و مشاهده گران مربوط به قدرت بایدن برای رهبری در سنین پیری و برای دوره دولت دیگری تا ۸۴ سالگی را تقویت کرده است. هر چند همتایان بایدن تلاش کردند ضعف او را در مناظره به سرماخوردگی ترجیح دهند، اما ناتوانی های جسمی و ذهنی او در طول این مناظره روشن و بی مورد نبود، به طوری که این تفسیر به عنوان سرماخوردگی، هیچ کس را قانع نکرد. اگر شکست زدگی در انتخاب مناظره بود، می توانستند مناظره را به تعویق بیندازند. عموما این مناظره به شکلی غیرمعمول و با فاصله زمانی طولانی قبل از انتخابات برگزار شد، ممکن است به دلیل تمایلات کارکنان کاخ سفید و دموکراتها بود، تا به پیش از وقوع انتخابات، توانایی بایدن در مقابله با یک فرآیند انتخاباتی فشرده و پراز تنش را سنجیده و بررسی نمایند تا ببینند آیا نامزد آنها واقعاً قادر است به این کار یا خیر. ارزیابی توانمندی بایدن، به ویژه بدین منظور مهم بود که بایدن قبلاً بارها تصریح کرده بود که انتخابات نوامبر در مورد آینده دموکراسی در آمریکا خواهد بود و ترامپ، که فردی خود متمرکز، متن محور و غیرقابل اعتماد است، باید سر بر علیه او برآید. منتقدان ادامه کاندیداتوری بایدن حجت می آرند که شکست ترامپ در دوره گذشته توانایی بایدن برتر از وی را ثابت کرده اما تقاضای وی برای کاندیداتوری در رقابت های آینده ریاست جمهوری قابل قبول نیست. آنان واکنش نشان می دهند که بایدن از دیدگاه جسمی و ذهنی لازم برای مقابله با تحدید ها و صعوبات مربوط به یک دوره ۴ ساله و رقابت های انتخابی بعدی برخوردار نیست و مناظره پنجشنبه گذشته نشان داد که بایدن دیگر آن فرد چهار سال پیش نیست. در طول این مناظره، بایدن تلاش کرد بیان کند که چه برنامه هایی برای دوره ی دولت دوم دارد، تلاش کرد روایات اشتباه و شکست های ترامپ و برنامه های خراب کننده او را فاش کند، سعی کرد به تحریکات ترامپ پاسخ دهد اما اغلب نتوانست جملات خود را به پایان برساند و مسائل را واضح کند. تعدادی از اظهارات اشتباه یا غیر مفهوم نیز وجود داشت. موضوع به اندازه ای نگرانی آور شده که نیویورک تایمز، که همیشه به دموکراتها حمایت می کرده، اظهارنظر داشت که از ابتدا بازنگری برای انصراف از ریاست جمهوری احتمالی بایدن می تواند بهترین خدمت او به آمریکا باشد. این روزنامه اینبار ادامه کاندیداتوری بایدن را به عنوان یک جریان نادرست توصیف می کند و بر این باور است که مدیران دیگری در حزب دموکرات وجود دارند که برای این سمت آماده تر هستند و حزب نباید در مورد استحکام و امنیت کشور ریسک کند و رای دهندگان را مجبور به انتخاب بین دو کاندیدایی که مشکلات زیادی دارند بکند.
واکنش منفی حامیان مالی کارزار انتخاباتی بایدن ممکن است بیشترین تأثیر را داشته باشد نسبت به عوامل دیگر.
آیا حزب دموکرات فرصت کافی برای انتخاب جایگزین بایدن را دارد اگر او کنار برود یا انصراف دهد؟
وارد پروسه تعیین نامزد جدید برای ریاست جمهوری شدن برای حزب اصلی در آمریکا چالشبرانگیز است، اما بسیاری از دمکراتها معتقدند که با توجه به تهدیدات ترامپ و ضعف بایدن، حزب دموکرات نیاز دارد که در این مسیر شرکت کند. اگرچه معمولاً در دموکراسیها آمادگی و شناخت افراد تا مدتی قبل از انتخابات انجام میشود و مبارزههای انتخاباتی در چند ماه انجام میشود، اما برخی باور دارند که حزب دموکرات میتواند طی ۴ ماه این کار را انجام دهد.
چگونه روابط دوجانبه ایران و آمریکا با حضور ترامپ و مواضع سخت گیرانه جمهوریخواهان رو به روست؟
نقش ایران در مناظرات بودجه محور بود و اختلافات درباره سیاستهای ایران مورد بحث قرار گرفت. با فرض حضور ترامپ، احتمالاً روابط دو کشور به شدت تشدید خواهد یافت. ترامپ به دنبال افزایش تحریمها علیه ایران و اقدامات سختگیرانهتری برای معامله با ایران است، به خصوص با توجه به وابستگی چین به نفت ایران که یکی از نقاط ضعف ترامپ است. بر اساس اعتقادات، او ممکن است از فشار به جهت نهایت رسیدن به توافق با ایران استفاده کند. او به طور کلی رویکرد عملگرا و غیرایدئولوژیکی خواهد داشت و اگر شرایط مورد نیاز او برآورده شود، از توافقات نخواهد انصراف داد، همچنین ممکن است از فشارها به عنوان ابزار برای تحریک مذاکرات استفاده کند.
تطابق زمانی انتخابات ریاست جمهوری ایران و غرب آمریکا با حادثه تلخ اردیبهشتماه و مرگ آقای رئیسی چه تأثیری بر برنامه ریزی و تصمیمگیریهای سیاسی خواهد داشت؟
رئیس جمهوری کشورها ایران و آمریکا تا حد زیادی نقش تعیینکنندهای در ارتباطات دو جانبهشان ندارند. اما انتخاب یک رئیس جمهوری افراطی میتواند سیاستها را تشدید کند و یک رئیس جمهوری معتدل میتواند به عنوان کنترلگری در مقابل تندرویها عمل کند. روند تصمیمگیریها درباره روابط با آمریکا به حال و شرایط بستگی دارد، اما تعیین نهایی بستگی دارد که شرایط چگونه تحت تأثیر قرار میگیرند.
در صورت پیروزی جلیلی در ایران و ترامپ در آمریکا، تأثیرات آن بر روابط دو کشور و فعالسازی مکانیسم ماشه چیست؟
احتمالاً این سناریو بدترین نتیجه برای روابط دو کشور خواهد داشت. احساس میشود که جلیلی همچنین به حل مسائل با آمریکا و لغو تحریمها علاقهمند نیست. ارتباطات آنها احتمالاً در مسیری تشدید خواهد یافت.بودن رئیس شورای امنیت ملی موجب سختیهای زیادی خواهد شد و باعث تشدید و تقویت غریزه تقابلی در مقامات ما خواهد شد. چینشی که او مرتبط با مقامات سیاست خارجی انجام میدهد، ممکن است مشکلاتی را افزایش دهد، به صورت عملی و تخصصی و همچنین از نظر نظری و دیدگاه. این اقدام میتواند منجر به فعالسازی مکانیسم ماشه در سمت غرب شود.
در صورتی که آقای پزشکیان برنده انتخابات شود، تاثیر بسزایی بر حل مسائل مربوط به برطرف کردن تحریمها میتواند داشته باشد.
با برنده شدن آقای پزشکیان در انتخابات، ایشان قادر خواهد بود نظرات منطقی و واقعبینانه خود را در مراکز تصمیمگیری مطرح کند که این میتواند مورد استفاده قرار گیرد. در صورت انتخاب وزرای خارجه و دفاع و امور کشور به دلیل ترجیحهای او، او میتواند نظرات منطقی خود را درباره برقراری ارتباط با جهان را در شورای امنیت ملی به چالش کشاند و حتی تلاش کند تا در سطح افکار عمومی محبوبیت این نظرات را بالا ببرد. اما تنها حضور در مراکز تصمیمگیری کافی نیست. آقای روحانی اظهار داشته که طرحی برای احیای برجام توسط آقای ظریف در اسفند ۹۹ در شورای امنیت ملی مطرح شد و تمام اعضا به جز یک نفر آن را تأیید کردند، اما موفق به اجرا نشد. آقای ظریف همچنین در گذشته چندین بار درباره فرآیند تصمیمگیری حرف زده است. در کل، حضور آقای پزشکیان به عنوان رئیسجمهور تأثیرگذار خواهد بود، اما تنها او تعیینکننده نهایی نخواهد بود.
311212