با وجود اظهاراتی که داده شده است، قوه قضاییه رویکرد چندگانه ای را در این زمینه دارد. اصل علنی بودن محاکمات در برخی موارد به طور قطع اجرا میشود؛ اما در برخی از موارد، محرمانیت باعث شده که این اصل و سایر اصول حقوقی مانند شفافیت تحت تأثیر قرار گیرند.
در ماههای اخیر، قوه قضاییه اقداماتی انجام داده است که اجرای علنی بودن محاکمات را تسهیل میدهد. این اقدام باعث افزایش آگاهی عمومی از فرآیند دادرسی میشود و به جلوگیری از تخلفات احتمالی کمک میکند. مشاهده و ارزیابی صدها یا حتی هزاران نفر از طریق دوربینها به نقض قوانین و رویههای نادرست جلوگیری میکند.
با وجود اقدامات مثبت قوه قضاییه، در برخی موارد همچنان این امکان وجود دارد که محاکمات به صورت علنی انجام نشود. برخی از افراد حتی از دادگاههای عمومی محروم میشوند. برای مثال، در دیوان عدالت اداری، شهروندان حق حضور در شعبات آن دیوان را ندارند و دادرسی بدون حضور آنها انجام میشود. این موضوع نشان از عدم رعایت اصول و مواد قانونی است.
اصل علنی بودن محاکمات تاریخچه قدیمی دارد و در اسلام و فقه همواره تأکید بر اهمیت آن شده است. این موضوع همچنین در قوانین کشور به ویژه در قانون اساسی مدنی، مورد توجه قرار گرفته است. اجرای درست این اصل میتواند به کاهش تخلفات انتظامی کمک کرده و حقوق ذینفعان را تضمین کند.
*حقوقدان
۲۳۳۲۳۳