رسول سلیمی: محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در تماس تلفنی با دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق ایالات متحده، خاطرنشان کرده که او مایل است سرمایهگذاریها و روابط تجاری با امریکا را تا میزان ۶۰۰ میلیارد دلار در چهار سال آینده گسترش دهد. طبق اطلاعات منتشره از بلومبرگ و به نقل از خبرگزاری SPA (خبرگزاری رسمی عربستان)، بنسلمان در این مکالمه تاکید کرد که کشورش در پی بهرهبرداری از فرصتهایی است که اصلاحات بالقوه دولت جدید امریکا به همراه آورده است؛ اصلاحاتی که میتواند به «رونق اقتصادی بیسابقهای» منتهی شود. در همین حال، مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا، نیز به صحبت با بنسلمان پرداخته و از پیشرفت «منافع مشترک در سوریه، لبنان، غزه و فراتر از آن» ابراز امیدواری کرده است.
در ادامه، نشریه فارن افرز یادداشتی منتشر کرده که در آن اعلام کرده است: تلاشهای دونالد ترامپ برای ثبت میراث خود در خاورمیانه حتی پیش از بازگشت به کاخ سفید در حال انجام بود. جیسون گرینبلات، نماینده پیشین ترامپ در خاورمیانه، در ماه دسامبر به نمایندگان جهانی در مجمع قطر در دوحه نوشت: «هیچ دلیلی وجود ندارد که ترامپ خواهان تلاش برای گسترش توافق ابراهیم نباشد.» توافق ابراهیم نوعی توافق نرمالسازی است که در سال ۲۰۲۰ میان اسرائیل و کشورهای بحرین، مراکش و امارات متحده عربی امضا شد و به عنوان یک موفقیت در سیاست خارجی ترامپ در دوره اول ریاست جمهوریاش شناخته میشود.
با این وجود، منتقدان توافق ابراهیم هرگز ادعا نکردهاند که حل مسائل اسرائیل و فلسطین میتواند به تمامی چالشهای دیگر منطقه خاتمه دهد. برعکس، آنها به این نکته اشاره کردند که برای رسیدن به صلح و امنیت، حل مسئله فلسطین ضروری است. به واقع، فرضیه اصلی توافقنامه ابراهیم – که ادعا میکند صلح و ثبات منطقهای از راه کنار گذاشتن فلسطینیها به دست خواهد آمد – با حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر و تبعات آن، به کلی زیر سوال رفت.
اگرچه اخیراً با آتشبسهای خاص برخی گشایشها مشاهده شده، اما پیوستن عربستان به توافقنامه ابراهیم همچنان برای دولت ترامپ به عنوان یک چالش بزرگ خواهد بود. اگر پیش از ۷ اکتبر، توافقنامه میان عربستان و اسرائیل به نظر دور از دسترس میرسید، حالا شرایط به میزان قابل توجهی نامساعدتر به نظر میرسد. صحنههای تلخ ناشی از مرگ و ویرانی در غزه در ۱۵ ماه گذشته، افکار عمومی جهان عرب و مسلمانان را به شدت تحت تأثیر قرار داده و اعتبار اسرائیل و ایالات متحده را در مناطق مختلف دنیا خدشهدار کرده است.
همزمان، رای الیوم در مقالهای به بررسی روابط عربستان با آمریکا در زمان ترامپ پرداخته و پرسشاتی را مطرح کرد: آیا عربستان به سمت تنش با ترامپ به خاطر خواستههایش پیش میرفت؟ چه عواملی باعث شده که ترامپ به دنبال دریافت یک تریلیون دلار از عربستان باشد؟ آیا پیام ترامپ در کاهش قیمتهای نفت، نشان از رابطه دوستانه نبود؟ چرا وی از «محمد بن سلمان» به عنوان فردی مثبت یاد کرده است؟
رای الیوم در ادامه ذکر کرد: «با بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، مسئله عربستان نیز به شدت مطرح شده و به نظر میرسد که ترامپ به دنبال به پایان رساندن عادیسازی روابط میان عربستان و اسرائیل است و خواهان افزایش سرمایهگذاری این کشور میباشد. این موضوع پرسشاتی را به وجود میآورد که آیا عربستان به خواستههای ترامپ پاسخ مثبت خواهد داد و آیا عادیسازی روابط با توجه به الزام عربستان بر ایجاد کشور مستقل فلسطین امکانپذیر است؟ ترامپ تاکید کرده که دیگر نیازی به فشار نیست و عادیسازی میان عربستان و اسرائیل در نهایت در زمان نزدیک تحقق خواهد یافت.
رای الیوم اشاره کرد: ترامپ به سرمایهگذاریهای در حال شکلگیری اشاره…
آنقدر به سرمایهگذاری ۶۰۰ میلیارد دلاری اکتفا نکرد که حالا خواهان یک تریلیون دلار از سوی عربستان در چهار سال آینده در آمریکا شده است. این درخواست را در کنفرانس «داووس» سوئیس مطرح کرد.
رای الیوم اعلام کرد که عربستان هنوز سیاستهای خود را در دور دوم ریاست جمهوری ترامپ مشخص نکرده است، اما تمایل بیشتری به جمهوریخواهان نسبت به دموکراتها دارد. ترامپ با وجود انتقاداتش نسبت به عدم کاهش قیمت نفت، از بن سلمان تعریف و تمجید کرده و او را فرد خوبی نامید. وی در سخنانی اظهار داشت: «عربستان حداقل ۶۰۰ میلیارد دلار در آمریکا سرمایهگذاری خواهد کرد، اما من از ولیعهد عربستان که شخص خوبی است میخواهم این مبلغ را به یک تریلیون دلار برسانند و فکر میکنم که این امر محقق خواهد شد زیرا روابط خوبی بین ما وجود دارد».
تحلیلگران سیاستمدار بر این باورند که برای عربستان، هزینه عادیسازی روابط با اسرائیل از تاریخ ۷ اکتبر و حمله متعاقب اسرائیل به غزه به شکل قابل توجهی افزایش یافته است. در حالی که محمد بن سلمان در گذشته به دنبال بیانیههای لفظی از جانب اسرائیل برای تأسیس کشور فلسطینی بود، اکنون او خواهان اقداماتی واقعی به سمت تشکیل این کشور است.
کارشناسان معتقدند که عربستان، با ناامیدی از میانجیگری ایالات متحده، به فرانسه نزدیک شده و قصد دارد ابتکار جدیدی را برای حفظ هر آنچه باقیمانده از راهحل دو کشور به اجرا درآورد. با این حال، برای بن سلمان که هیچ تمایلی به موضوع فلسطین ندارد، عادیسازی روابط با کشوری که به «نسلکشی» و «پاکسازی قومی» متهم است، چالشبرانگیز خواهد بود.
به طور خلاصه، تعهد عربستان به گسترش سرمایهگذاری خود در آمریکا در زمانی صورت میگیرد که این کشور با معضل کسری بودجه مواجه است. بخش عمدهای از این کسری به هزینههای زیاد برنامه چشمانداز ۲۰۳۰ بازمیگردد؛ برنامهای که ولیعهد سعودی برای تنوعبخشی به اقتصاد کشور طراحی کرده است. همچنین، قیمت نفت از سال ۲۰۲۲ کاهش یافته و به حدود ۸۰ دلار در هر بشکه رسیده که تقریباً ۱۰ دلار کمتر از برآورد صندوق بینالمللی پول برای تأمین مالی بودجه عربستان است. لذا با آغاز دور جدید ریاستجمهوری ترامپ، انتظار میرود عربستان بیش از پیش به آمریکا نزدیک شود.
۲۱۳۳۱۵