براساس جدیدترین اطلاعات منتشر شده، رسانه‌ای آمریکایی در گزارشی به تنش‌های اخیر بین کشورهای واشنگتن و کی‌یف در مورد یک قرارداد در زمینه مواد معدنی کمیاب اشاره کرده و اعلام کرد که نظری که کاخ سفید درباره وجود این مواد در اوکراین دارد، اشتباه است و اوکراین در واقع هیچگونه مواد معدنی کمیاب ندارد.
به نقل از بلومبرگ، اوکراین به جای ذخایر ارزشمند عناصر کمیاب، دارای زمین سوخته است. این رسانه آمریکایی همچنین ادعای «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهور ایالات متحده مبنی بر وجود منابع معدنی کمیاب در اوکراین را بدین ترتیب توصیف کرد که چیزی جز یک خیال نیست و یادآوری کرد که در سال ۲۰۱۰ دولت آمریکا تصور می‌کرد که ذخایر معدنی عظیمی در افغانستان یافته است، اما بعد از آن مشخص گردید که این موضوع تنها یک سراب بوده است.
با وجود گفتگوهایی که در مورد وجود پتانسیل‌های ادعایی اوکراین مطرح شده، در این کشور هیچ عدد و رقم قابل توجهی در زمینه ذخایر عناصر کمیاب که ترامپ به آن اشاره دارد، وجود ندارد. این گزارش بیان کرد: «تمرکز بر اوکراین در رابطه با عناصر نادر خاکی، شامل ۱۷ عنصر است که نام‌هایشان را دانش‌آموزان شیمی دبیرستان به خاطر دارند. این لیست عناصری همچون پراسئودیمیوم، دیسپروزیم و پرومتیم را شامل می‌شود.»
بلومبرگ همچنین خاطرنشان کرد که کاربرد این عناصر محدود است و اهمیتی که ترامپ به آنها می‌دهد، به دلیل واقعیت این است که در حال حاضر چین کنترل تولید جهانی این عناصر را در دست دارد. این موادی که در مقادیر کمی به کار می‌روند، به ویژه برای فناوری پیشرفته و تولید تسلیحات حیاتی هستند، هرچند که در بسیاری مواقع کاربردهای آنها بسیار عادی‌تر است. به عنوان مثال، یک شرکت تولیدکننده وسایل خانگی در انگلیس از نئودیمیوم به منظور افزایش قدرت مکش جاروبرقی‌های خود استفاده می‌کند!
بررسی صحت ادعاها
بر اساس گزارش این رسانه آمریکایی، اوکراین در تلا‌ش بود تا نظر مثبت ترامپ را به خود جلب کند و در نوامبر گذشته، یک طرح «پیروزی» را به ترامپ ارائه کرد که در آن به شکل اغراق‌آمیز به ظرفیت‌های مواد معدنی این کشور پرداخته شده بود؛ اما این روایت به سرعت از کنترل کی‌یف خارج شد و ترامپ که خود را به عنوان یک تاجر موفق می‌بیند، در سوم فوریه با قاطعیت اعلام کرد که اوکراینی‌ها به واقع دارای «عناصر کمیاب بسیار ارزشمندی» هستند.
رئیس‌جمهور آمریکا در این باره گفت: «ما مصمم هستیم تا توافقی با اوکراین به امضا برسانیم که در آن به عناصر نادر خاکی و دیگر مواد دست یابیم.» او همچنین چند روز بعد، در سخنانی با فاکس نیوز در رابطه با مذاکراتش با مقامات اوکراینی گفت: «به آنها گفته‌ام که به دنبال عناصر نادر خاکی به ارزش ۵۰۰ میلیارد دلار هستم!»
این در حالی است که طبق گزارش رسانه آمریکایی، اوکراین – به جز چند معدن کوچک اسکاندیوم – عملاً این ذخایر کلیدی را در اختیار ندارد. اطلاعات سازمان زمین‌شناسی ایالات متحده نیز اوکراین را جزو کشورهایی که دارای ذخایر این عناصر کمیاب هستند، قرار نداده و هیچ پایگاه داده‌ای در صنعت معدن نیز ادعای مشابهی را تأیید نمی‌کند.
بلومبرگ می‌نویسد که ارزش کل تولید عناصر نادر خاکی در سطح جهانی در یک سال حدود ۱۵ میلیارد دلار است. در مقابل، این رقم معادل ارزش تولید نفت خام در جهان طی فقط ۲ روز می‌باشد؛ بنابراین حتی اگر اوکراین مقادیر بالایی از مواد معدنی کمیاب داشت، این موضوع در بستر جغرافیای اقتصادی کم‌ارزش‌تر به نظر می‌رسد.
در این گزارش آمده است: «فرض کنیم که اوکراین بتواند ۲۰ درصد از عناصر نادر خاکی جهان را تولید کند؛ این رقم به تقریباً ۳ میلیارد دلار در سال خواهد رسید. برای رسیدن به عدد ۵۰۰ میلیارد دلاری که ترامپ اشاره کرده، ایالات متحده باید بیش از ۱۵۰ سال از تولیدات اوکراین را به دست آورد. این مسأله واقعاً غیر منطقی است!»
مقایسه منابع معدنی با عناصر کمیاب
مراسم بلومبرگ با تأکید بر دو احتمال وجود این مسأله پرداخته است: اول اینکه نویسنده این گزارش به اشتباه برآورد کرده و اوکراین به واقع دارای ذخایر چشمگیری از عناصر نادر خاکی است. گزینه دومی که وجود دارد این است که ترامپ درک نادرستی از ارزش منابع معدنی اوکراین داشته یا به اشتباه از عبارت عناصر نادر خاکی استفاده کرده و منظورش فقط منابع معدنی بوده است.
این رسانه آمریکایی به طور جدی تأکید می‌کند که اوکراین هیچگونه ذخایر بالایی از عناصر نادر خاکی ندارد، اما این کشور دارای ذخایر دیگر است. قبل از شروع جنگ، اوکراین مقادیر قابل توجهی از سنگ‌آهن و زغال‌سنگ را تولید می‌کرد و اگرچه هیچ یک از این دو ماده از نظر استراتژیک در نظر گرفته نمی‌شوند، اما اوکراین از طریق این فعالیت‌ها درآمد مناسبی داشت؛ اما برخی…
اکنون این معادن در مناطقی واقع شده‌اند که تحت کنترل کشور روسیه قرار دارند.
ممکن است که ترامپ به اشتباه «عناصر نادر خاکی» را با عبارت وسیع‌تر «مواد معدنی حیاتی» یکسان گرفته باشد. در میان عناصر موجود در این دسته، اوکراین دارای معادن ارزشمند تیتانیوم و گالیم است که هر دو ماده اهمیت استراتژیک دارند، اما تسلط بر آنها تأثیر چندانی بر روی جغرافیای اقتصادی جهانی نخواهد داشت. علاوه بر این، ارزش این منابع به هیچ عنوان به رقم ۵۰۰ میلیارد دلار که ترامپ اشاره کرده، نمی‌رسد.
بیشتر گزارش‌هایی که در این زمینه در دنیای مجازی منتشر شده‌اند، بر پایه شایعات و اطلاعات تاییدنشده هستند. به‌عنوان نمونه، در برخی از این گزارش‌ها به یک منبع از زمان شوروی به‌عنوان معدنی فعال از مواد معدنی کمیاب اشاره شده است، در حالی که این معدن در ۵۰ سال اخیر هیچ بهره‌وری نداشته و نتوانسته فعالیت خودش را آغاز کند، چرا که استخراج از آن به‌طور تقریبی غیرممکن است.
بر اساس گزارش بلومبرگ، یکی از این اسناد که از سوی نهادی نزدیک به ناتو و با لوگوی این ائتلاف نظامی منتشر شده، ادعا می‌کند که اوکراین دارای منابع گسترده‌ای از عناصر کمیاب خاکی است. در این گزارش ذکر شده است: «اوکراین به‌عنوان یک تأمین‌کننده کلیدی بالقوه برای عناصر نادر خاکی نظیر تیتانیوم، لیتیوم، بریلیوم، منگنز، گالیم و اورانیوم مطرح می‌شود…»، در حالی که بلومبرگ گزارش داده است که هیچ‌یک از این مواد در دسته‌بندی عناصر نادر خاکی نمی‌گنجند. همچنین، سخنگوی ناتو در گفتگو با بلومبرگ تأیید کرده که این گزارش تنها نظرات نویسندگان را بازتاب می‌دهد و نمایانگر سیاست‌های ناتو نیست.
بلومبرگ به این موضوع هشدار داده است که شاید مشاوران ترامپ از چنین گزارش‌های نادرستی برای قانع کردن او درباره ثروت معدنی اوکراین استفاده کرده‌اند؛ مجموعه‌ای از اطلاعات که بسیار ناامیدکننده است و نشان‌دهنده وضعیت ابزورد کنونی در جهان می‌باشد.
۳۱۰۳۱۰