به گزارش صحت خبر و به نقل از یکپزشک، این تار بزرگ تنها نتیجهٔ کار یک عنکبوت نیست، بلکه نتیجهٔ همکاری جمعی دهها هزار عنکبوت است که با دقتی شگرف، ساختاری واحد و زنده ایجاد کردهاند.
در نگاه اول، رشتههای نقرهای آن بهنظر میرسد مثل مه نازکی در آسمان معلق هستند، اما در نور چراغهای پژوهشگران، هندسهای دقیق و مهندسی شده را عیان میکنند. این ساختار بیش از صد متر مربع را پوشش میدهد و آنچنان چگال است که پژوهشگران در تعبیر استعاری خود اشاره کردهاند: «حتی میتواند نهنگی را به دام اندازد».
کشف این شبکه نهتنها رکوردی بینظیر در دنیای علم جانورشناسی ایجاد کرده، بلکه درک ما از رفتار اجتماعی عنکبوتها را نیز دگرگون ساخته است. نکته جالب این است که این شگفتی در محیطی شکل گرفته که خورشید هیچگاه به آن نمیتابد و زندگی در آن بر پایهٔ واکنشهای شیمیایی، نه نور و فتوسنتز، استوار است. این دنیای تاریک به ما یادآوری میکند که طبیعت حتی در خشنترین شرایط نیز راهی برای ادامه حیات پیدا میکند.
در غار موسوم به «غار گوگردی» (Sulfur Cave)، که در ناحیه مرزی یونان و آلبانی واقع شده است، پژوهشگران به ساختمانی دست یافتهاند که مساحتی برابر ۱۰۶ متر مربع دارد. بررسی تراکم تارها و بقایای حشرات به دام افتاده نشان میدهد که این شبکه نمیتواند ایجاد یک گونه یا گروه کوچکی از عنکبوتها باشد. شمارش دقیق نشان داد که نزدیک به ۱۱۱ نفر از این موجودات در شکلگیری این ساختار نقش داشتهاند.
این عدد به تنهایی حیرتانگیز است، زیرا بسیاری از گونههای عنکبوت تمایل دارند بهصورت انفرادی زندگی کنند. اما در این مورد، چندین گونه بهطرز بینظیری در کنار یکدیگر زندگی کرده و تارهای خود را پیوند دادهاند تا به شکلی از کلنی جمعی دست یابند.
تحقیقات ژنتیکی از نمونههای بهدست آمده از تار، نمایانگر این مسأله است که این کلنی تنها به یک نوع عنکبوت محدود نمیشود. اکثر جمعیت را حدود ۶۹ هزار عنکبوت خانگی (Barn Funnel Weaver) تشکیل میدهد که عموماً در تاریکی و محیطهای انسانی زندگی میکنند. در کنار آنها قریب به ۴۲ هزار عنکبوت از گونهٔ Prinerigone vagans حضور دارند که معمولاً در مکانهای مرطوب پراکنده میشوند.
پژوهشگران بر این باورند که این مورد، اولین ثبت مستند از همکاری میان این دو گونه است. در شرایط طبیعی سطح زمین، این دو نوع عنکبوت نه تنها همزیستی ندارند بلکه ممکن است نسبت به هم رفتار تهاجمی نشان دهند. اما در غار گوگردی، قوانین طبیعت به شکلی متفاوت عمل میکند.
دما، رطوبت و ترکیبات شیمیایی در این فضا بهطرز منحصر به فردی به شکل همکاری و بقا بر اتحاد متمرکز شدهاند. تارها در نقاط خاصی از دیواره به یکدیگر متصل شده و ساختاری پیوسته و درهمتنیده را ایجاد کردهاند که از سقف تا کف غار کشیده میشود.
برخلاف بسیاری از اکوسیستمهای روی زمین که به انرژی خورشید وابستهاند، زندگی در غار گوگردی به فرایندی بهنام کمواتوتروفی (Chemoautotrophy) متکی است. در این فرآیند، موجودات میکروسکوپی با استفاده از واکنشهای شیمیایی بین ترکیبات معدنی مانند سولفید، انرژی تولید میکنند.
این میکروارگانیسمها لایهای چسبناک و لغزنده بهنام بیوفیلم (Biofilm) بر سطح سنگها بهوجود میآورند. این پوشش سفیدرنگ، بهعنوان منبع اصلی تغذیه لاروهای مگسها و پشههای کوچک موسوم به کایرونومید (Chironomid Flies) عمل میکند.
نتیجه این زنجیره زیستی در تاریکی کامل شکل گرفته است: باکتریها از گوگرد تغذیه میکنند، حشرات از باکتریها و در نهایت، عنکبوتها از حشرات استفاده میکنند. همین چرخهٔ بسته، سبب ایجاد تراکم خد-دود به عظیم از عنکبوتها و در پی آن، شکلگیری تار غولآسا شده است.
پژوهشگران اشاره میکنند که در بخش مشخصی از دیواره که تراکم مگسهای کوچک غیرعادی بود، حجم اصلی تار نیز متمرکز شده است. این همزمانی نشاندهنده این است که رفتار جمعی عنکبوتها پاسخی مستقیم به فراوانی طعمه بوده است.
مهندسی تارها و منطق طراحی
تارهای این کلنی برخلاف شبکههای شعاعی متعارف، دارای ساختاری پیچیده و چندلایه هستند. بخشهای ضخیمتر بهصورت طنابهای انعطافپذیر بهعنوان ستونهای اصلی عمل میکنند و میان آنها رشتههای نازکتر برای بهدامانداختن حشرات کشیده شدهاند.
این معماری به شبکه، پایداری مکانیکی میدهد که بتواند وزن هزاران عنکبوت را تحمل کند و در برابر لرزشهای ناشی از حرکت آب یا باد مقاومت کند. جالب است بدانید با
“`html
تراکم بالا در تار، هر رشته عملکرد خاصی دارد و بهصورت محلی توسط گروهی کوچک از عنکبوتها حفاظت میشود.
از منظر زیستشناسی رفتاری، این تقسیم وظایف شباهتهایی به ساختار کلونی زنبورها و مورچهها دارد؛ با این حال، تا پیش از این، عنکبوتها نمونهای از این نوع رفتار سازمانیافته را نشان نداده بودند.
پیش از این که غار گوگردی کشف شود، بزرگترین تار شناختهشده متعلق به عنکبوتی به نام عنکبوت پوستداروین (Darwin’s Bark Spider) بود که در جنگلهای ماداگاسکار ساکن است. این نوع قادر است شبکههایی به طول ۲۵ متر بر فراز رودخانهها ایجاد نماید و مساحتی بین ۹۰۰ تا ۲۸ هزار سانتیمتر مربع را بپوشاند.
لیکن حتی این رکورد نیز در برابر سازهٔ صد مترمربعی غار گوگردی ناچیز بهنظر میرسد. تفاوت اساسی در این است که در ماداگاسکار تنها یک عنکبوت مسئول ساخت کل تار است، در حالی که در غار یونان، هزاران موجود کوچک به طور مشترک در این فرآیند مشارکت داشتهاند.
5858
“`