پشت‌پرده نا‌آرامی‌های اخیر سوریه؛ منابع و نتایج قیام سوری‌ها علیه جولانی چیست؟

جواد مرشدی: از زمان سقوط اسد سه ماه گذشته و با شروع دوباره اعتراضات مردمی، برخی مناطق سوریه دوباره به بوی باروت آغشته شده‌اند و نشانه‌های آتش و خون در درگیری‌ها میان مردم و دولت خودمختار جولانی مشهود است.

بر اساس آمار منتشرشده، تعداد کشته‌ها در این ناآرامی‌ها بین ۶۴۲ تا ۴۰۰۰ نفر متغیر است و برخی از قربانیان، به ویژه غیرنظامیان، به خاطر تعلق به یک طایفه خاص و به صورت هدفمند مورد حمله قرار گرفته‌اند.

این روزها مناطق لاذقیه، طرطوس و حماه شاهد درگیری‌های فزاینده‌ای هستند که نشان‌دهنده شروع یک جنگ داخلی نوین در سوریه است. گروه‌های معارضی که قبل‌تر به صورت پراکنده عمل می‌کردند، اکنون علیه دولت خودخوانده دمشق به سلاح متوسل شده‌اند.

با شدت یافتن درگیری‌ها، جولانی نیز از تعهد خود به ایدئولوژی تکفیری کاسته و اقداماتش را تشدید کرده است. گزارش‌ها نشان می‌دهند که نیروهای تحریرالشام، به دستور مستقیم او، حملات جدیدی علیه علویان آغاز کرده‌اند. قتل‌عام غیرنظامیان و ویرانی روستاها، همچنین فشار بر اقلیت‌های مذهبی، به وضوح بازگشت جولانی به روش‌های قبلی‌اش را نشان می‌دهد.

در حالی که سوریه به دلایل درگیری‌های داخلی در دست بحران است، مقامات دولت خودخوانده همچنان درگیر مذاکرات دیپلماتیک می‌باشند. آن‌ها در تلاشند تا با جلب حمایت‌های بین‌المللی، نام خود را از فهرست گروه‌های تروریستی خارجی حذف کنند.

خبرگزاری “https://www.khabaronline.ir/news/2036570/صحت خبر”در مصاحبه‌ای با عماد نجار، کارشناس مسائل بین‌الملل به بررسی مهم‌ترین تحولات سوریه پرداخته است.

به نظر شما، چه نقشی گروه‌های مختلف علوی در اعتراضات اخیر سوریه ایفا کرده‌اند؟

شهروندان معترض، مردم سوریه‌ای هستند که به دنبال بیرون راندن اشغالگران می‌باشند و این قیام به‌ویژه با حضور بالای علویان که شامل مناطق لاذقیه، حمص و طرطوس می‌شوند، شکل گرفته است. در پی این خیزش، آن‌ها موفق به تصرف برخی از پادگان‌ها و مراکز دولتی شده‌اند.

آیا به نظر شما دلایل این خیزش پس از حدود سه ماه از سقوط اسد چیست؟

یکی از دلایل اصلی آغاز این خیزش‌ها، بروز بحران‌های جدیدی برای مردم سوریه به دنبال ورود گروه‌های تروریستی به کشور و تصرف آن بوده است. آن‌ها هنوز با مشکلات اقتصادی حاد مواجه‌اند و نه تنها شرایط بهبود نیافته، بلکه تعداد بیشتری از مردم در این بحران اقتصادی قرار دارند. به عنوان مثال، برخی از نیروهای دولتی از کار بیکار شده‌اند و دستمزد ناچیزی که پیشتر دریافت می‌کردند نیز قطع شده است. در دانشگاه‌ها نیز، اساتید به تدریس مشغول نیستند و حتی برای تامین اساتید، از دیگر کشورهای اطراف دعوت می‌شود.

به علاوه، مردم سوریه بی‌تفاوتی دولت خودخوانده جولانی در برابر تصرف مناطقشان توسط رژیم صهیونیستی، ترکیه، آمریکا و کشورهای دیگر را مشاهده می‌کنند و می‌بینند این حکومت هیچ واکنشی نسبت به این کشورها ندارد. این اقدامات و جنایات در سوریه باعث شکل‌گیری یک خیزش مردمی شده که به فرمایش مقام معظم رهبری، آزادسازی سوریه به دست جوانان دلیر سوری خواهد بود.

تاثیرات این خیزش بر وضعیت سیاسی و اجتماعی سوریه چیست و پیش‌بینی شما از آینده آن و تاثیر آن بر منطقه چیست؟

ما می‌توانیم تاثیرات متفاوتی از این خیزش مشاهده کنیم، به طوری که این جنبش باعث شده است تا دولت خودخوانده جولانی کشتارهای وسیعی را در لاذقیه و روستاهای علوی نشین رقم بزند. همچنین نیروهای نظامی از سمت ترکیه وارد عمل شده‌اند؛ تیپ پهپادی شاهین به سرکوب مخالفان پرداخته و به یقین ارقام تلفات بسیار بالاست و… .

“`

شهادت مردم سوریه به طور قابل‌توجهی افزایش خواهد یافت.

از جنبه‌ای دیگر، فشارها از سوی این رژیم خودخوانده در سایر ابعاد نیز تشدید خواهد شد. همچنین، نیروهای خارجی نظیر نظامیان اسرائیلی، ترک و دیگر کشورها در تلاش برای سرکوب این قیام به میدان خواهند آمد که خود موجب تشدید ناآرامی‌های داخلی خواهد شد. از سویی دیگر، این موضوع می‌تواند به افزایش تعداد معترضان منجر شود، چرا که معترضین وقتی مشاهده می‌کنند که این دولت خودخوانده هیچ اقدامی برای دفاع از سرزمین‌شان نمی‌کند، به حمایت از این قیام بیشتر ترغیب خواهند شد.

چگونه نیروهای خارجی در حمایت یا مقابله با این خیزش علویان عمل کرده‌اند؟

جولانی به عنوان یک حکومت خودخوانده شناخته می‌شود، اما نکته‌ای که باید به آن توجه کرد این است که وابستگی جولانی به یک کشور خاص یا یک گروه سیاسی محدود نیست. بقای این حکومت به خاطر نداشتن هیچگونه پایه سیاسی و حکومتی و وجود جنبه تروریستی در آن به چند عامل بستگی دارد. نخست، وابستگی به حمایت‌های اقتصادی برخی کشورها در منطقه، دوم، اتکا به منابع اطلاعاتی رژیم صهیونیستی و همچنین وابستگی به اطلاعات نظامی و اطلاعاتی ترکیه و نیز پشتیبانی‌هایی از سوی اروپا و آمریکا. این وابستگی باعث شده است که دولت خودخوانده جولانی به علت فقدان قدرت کافی، ناچار به بهره‌گیری از نیروهای خارجی در حوزه‌های سیاسی، نظامی و اطلاعاتی باشد، که این موضوع را در روزهای اولیه این خیزش نیز مشهود بود.

تفاوت‌های استراتژی‌های نظامی و سیاسی علویان در مقایسه با سایر گروه‌های شورشی چیست؟

لازم است در نظر داشته باشیم که در خیزش کنونی علویان، بخشی از این نیروها سابقاً در دولت سوریه فعال بوده‌اند و بخش دیگر نیروهای مردمی هستند. در این شرایط، می‌بیند که گروهی از نیروهای نظامی با پیشینه رزمی وجود دارند که می‌توانند شرایط را برای مبارزه با رژیم جولانی فراهم کنند. اما نکته حائز اهمیت این است که این نیروها هنوز در مراحل اولیه هستند و با چالش‌های فراوانی مواجه خواهند شد و احتمالاً به شکلی غیرمنطقی و غیرانسانی سرکوب خواهند شد. اما تغییر اساسی در دیدگاه مردم سوریه شکل گرفته است و دیگر تمایلی به ادامه این وضعیت ندارند و به دنبال رهایی از آن هستند. بنابراین، باید دو نکته اصلی را مد نظر داشت؛ نخست، جلوگیری از تقسیم و فروپاشی سرزمین سوریه و دوم، ممانعت از بروز جنگ داخلی میان گروه‌هایی که می‌خواهند برای آزادی سوریه مبارزه کنند. زیرا غرب و رژیم صهیونیستی در صدد ایجاد تنش و درگیری میان این نیروها هستند و این گروه‌ها باید در برابر نیروهای تروریستی جولانی، متحد درگیر شوند.

خیزش علویان چه تأثیری بر روابط بین‌المللی سوریه و کشورهای همسایه داشته است؟

روابط جولانی به لحاظ دیپلماتیک، روابطی در سطح حکومتی و دولتی نیست و فاقد آداب و اصول سیاست و دیپلماسی است. نوع ارتباطاتی که با دیگر کشورها دارد، بیشتر در قالب درخواست یاری و حمایت شکل گرفته است. به همین دلیل، ادبیات جولانی در مذاکرات، صرفاً درخواست استفاده از منابع و امکانات سوریه را شامل می‌شود و تنها خواسته‌اش، حفظ حکومت خود است. در گفتگوهایی که انجام شده، جولانی حداکثر به چهار سال تضمین برای بقای حکومتش درخواست داده و بیش از این نیز درخواستی مطرح نکرده است. این شرایط به طور قطع نمی‌تواند به عنوان نوعی روابط دیپلماتیک تلقی شود و بیشتر به یک نوع وابستگی و انفعال اشاره دارد.

311212