در هیچ یک از دورههای گذشته و در منابع معتبر، سفر به عنوان یک رسم رایج نوروزی ذکر نشده است. به نظر میرسد در عصر حاضر، به سبب کاهش زمان فراغت به روزهای تعطیل رسمی، و همچنین آسفالت مسیرها و افزایش تعداد خودروها، تمایل به سفرهای طولانی در ایام نوروز بیشتر شده است. بدون شک تأثیر فرهنگ غربیها و آمریکاییها که در تعطیلات تابستانی و زمستانی سفر میکنند، و همچنین تبلیغات سفر از جانب تولیدکنندگان و فروشندگان خودرو، در این روند بیتاثیر نبوده است.
در ایران، سفر به طرز عجیبی افزایش یافته و به گفته مقامات دولتی و با توجه به مشاهدات عینی، به نظر میرسد که در ایام نوروز تقریباً هر ایرانی سفری انجام میدهد! یا حدود ۲۵ میلیون نفر به مشهد سفر میکنند، یا در تابستان، بین ۲۰ تا ۳۰ میلیون نفر به گیلان و مازندران میروند. یک بار رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی کشور بیان کرده بود که ایرانیها هفت برابر اروپاییها به سفر میروند! شرایط اقتصادی و اجتماعی کشور که منجر به مهاجرتهای وسیع از روستا به شهر و از شهرهای کوچک به کلانشهرها شده، نیز در این مورد مؤثر بوده است، زیرا بسیاری از سفرهای نوروزی به منظور بازگشت به زادگاه یا دیدار اقوام انجام میشود. با این حال، آموزش شیوه سفر کردن به خصوص آداب برخورد با طبیعت و میراث فرهنگی در کتب درسی یا از طریق بروشورهای گردشگری و رسانهها به میزان کمی صورت گرفتهاند. متاسفانه، از چهارشنبه سوری که به استقبال نوروز میرویم تا سفرهای نوروزی و نهایتاً در سیزده بدر که به اوج این آیینهای دگرگون شده رسیدهاید، در بسیاری از مواقع شاهد رفتارهای سهلانگارانهای هستیم که بر روی برخی افراد جامعه غالب شده است.
چند پیشنهاد:
- سفر نکنید! آیا بهتر نیست به جای خسته کردن خود در جادههای شلوغ و سفرهای دور، با خانوادهتان استراحت کنید؛ به اقوام و آشنایان سر بزنید؛ شبهایی را با دوستان بگذرانید؛ کتابهای نخوانده را بخوانید؛ بنویسید؛ فیلمهای جذاب ببینید (که حتی گاهی اوقات در تلویزیون ایران نیز پخش میشوند)؛ موسیقی گوش دهید؛ و در پارکهای نزدیک خود پیادهروی کنید؟! آیا واقعاً منطقه و شهر خود را به خوبی میشناسید که به شهرهای دور سفر میکنید؟!
- اگر تصمیم به سفر دارید، با قطار، اتوبوس یا به صورت گروهی با یک خودروی مشترک سفر کنید.
- به آرامی و با احتیاط رانندگی کنید تا مصرف سوخت کمتری داشته باشید، از تصادفها دوری کنید و به حیوانات وحشی که از جاده عبور میکنند، آسیبی نرسانید.
- در استراحتگاههای بین راه و سایر مکانهای مناسب، با دیگران در مورد اهمیت حفاظت از محیط زیست و میراث فرهنگی گفتگو کنید. خودتان با جمعآوری زبالهها به صورت تفکیک شده و کمک به پاکسازی محیط، به عنوان الگوی دیگران عمل کنید. با عادت روشن کردن آتش در طبیعت مخالفت کنید. صدای پخش رادیو را کم کنید. در کمپینگ، در محلهایی که قبلاً چادر زدهاند، برپا شوید و همواره از آسیب رساندن به پوشش گیاهی پرهیز کنید.
- به مأموران و داوطلبان هلال احمر، شهرداریها، و سازمانهای مرتبط با میراث فرهنگی و حفاظت محیط زیست که در نقاط مختلف خدماترسانی به مسافران هستند، یاری دهید و از آنها بخواهید آموزش عمومی در خصوص حفاظت از میراثهای طبیعی و فرهنگی را به طور جدی پیگیری کنند.
- از استفاده از ظروف یکبار مصرف خودداری کنید و به مدیران رستورانها پیشنهاد دهید که به جای ظروف و رومیزیهای یکبار مصرف، از گزینههای دیگر استفاده کنند.
- در مهمانسراها، از روشننگهداشتن بیمورد لامپها، هدر دادن آب، درخواست برای تعویض مداوم ملحفهها و حولهها، و تنظیم دمای بسیار بالا برای اتاقها پرهیز کنید.
- هر زمان که قواعدی برای محدود کردن تعداد بازدیدکنندگان وجود دارد، آن را رعایت کنید و نباید از مأموران بخواهید شما را به بخشهای ممنوعه برخی بناهای تاریخی یا مناطق تحت حفاظت راهنمایی کنند.
“`html
- از فروشگاههای محلی خرید کنید. محصولاتی از قبیل صنایع دستی و محصولات کشاورزی منطقهای تهیه نمایید. به مناطق کمتر شناخته شده، نظیر روستاها و سایتهای تاریخی سر بزنید و از طبیعت بکر و درختان کهنسال دیدن کنید. به ساکنان بومی بگویید که چقدر برای شما ارزشمند هستند و هدف شما از بازدید این مکانها چیست. در گفتگو با مردم محلی، بر اهمیت حفظ زبان، لباسهای سنتی، موسیقی و دیگر جنبههای فرهنگ محلی تأکید کنید. با شناسایی چالشهای این جامعه، میتوانید در آینده قدمهایی در جهت بهبود اوضاع بردارید.
- چنانچه در یک سمن (سازمان غیر دولتی) مشغول به فعالیت هستید، پیش از سفر به دقت برنامهریزی کنید تا بتوانید با دوستانتان در شهرها و روستاهای مسیر دیدار کرده و تجربیات و اطلاعات خود را با یکدیگر به اشتراک بگذارید و شبکه ارتباطی خود را تقویت نمایید.
- کتابها و بولتنهای مرتبط با محیط زیست را با خود به همراه داشته باشید و در فرصتهایی که مناسب میدانید، به مطالعه آنها بپردازید.
- یادداشتهایی تهیه کنید و برای بهبود وضعیت محیط زیست و میراث تاریخی، مقالات و گزارشاتی را به رسانهها ارسال کنید.
*فعال محیط زیست
233233
“`