“`html
ناترازی به فاصلهای اشاره دارد که میان «هزینههای واقعی ارائه خدمات» و «درآمدهای اپراتورها» وجود دارد. اگر این فاصله بهموقع حل نشود، نهتنها کیفیت خدمات با خطر مواجه میشود، بلکه روند پیشرفت فناوری در کشور نیز با موانع جدی روبهرو خواهد شد.
هزینههای مربوط به اپراتورها در ایران، ترکیبی و عمدتاً بر اساس ارز است. بخش زیادی از تجهیزات شبکه وارداتی بوده و قیمت آنها به شدت تحت تأثیر نرخ ارز و تحریمها قرار دارد. در سالهای اخیر، بهخصوص با افزایش شدید تورم، هزینه تأمین تجهیزات شبکه نسل چهار و پنج، به میزان چندین برابر افزایش یافته، در حالی که درآمد اپراتورها به واسطه ثبات اجباری تعرفهها، تقریباً ثابت باقی مانده است. این عدم توازن، ناترازی خطرناکی است که به مرور زمان، باعث فرسودگی شبکه و کندی توسعه میشود.
عامل دیگری که باید به آن توجه کرد، رشد انفجاری مصرف دیتا در ایران است. در حال حاضر، بخش زیادی از ترافیک اینترنت کشور بر روی شبکه موبایل منتقل میشود و میزان مصرف دیتای کاربران در پنج سال گذشته، به شدت افزایش یافته است. این رشد، که طبیعی و مطلوب است، نیاز به سرمایهگذاری مداوم برای افزایش ظرفیت شبکه، گسترش سایتها، فیبر نوری و ارتقاء تجهیزات دارد. اما زمانی که هزینهها به صورت دلاری و افزایشی باشند و درآمدها ریالی و ثابت، پاسخگویی به رشد مصرف به شدت دشوار میشود. به همین دلیل است که اپراتورها مجبورند با منابع محدود، شبکهای با چندین میلیون کاربر را به شکل پایدار حفظ کنند؛ که این امر به تدریج به افت کیفیت، سرعت و تجربه کاربری منجر میشود.
عواقب ناترازی محدود به کاربران نهایی و افراد حقیقی نیست و تمامی بازیگران و ذینفعان اقتصاد دیجیتال را تحت تأثیر قرار میدهد. کسبوکارهای آنلاین، استارتاپها، حوزه تجارت الکترونیک، خدمات دولت الکترونیک و حتی نظام بانکی، همگی بر پایه شبکهای پایدار اپراتورها بنا شدهاند. هرگونه آسیب به زیرساخت ارتباطی بهطور مستقیم میتواند بهرهوری اقتصاد ملی را تحت تأثیر قرار دهد. به عبارتی، ناترازی اپراتورها معادل ناترازی در اقتصاد دیجیتال ایران است.
برای حل این چالش، نیاز به یک دیدگاه ملی داریم. باید این واقعیت را پذیرفت که صنعت ارتباطات، برخلاف باور عمومی، صنعتی پر سود و بدون دغدغه نیست. در حال حاضر این صنعت یکی از بالاترین نسبتهای هزینه سرمایهای به درآمد را تجربه میکند و واقعاً هر سال بیشتر از درآمد خود هزینه میکند تا شبکه از کار نیفتد. ادامه این روند نهتنها میتواند توسعه ۵G، پروژههای فیبر خانگی، اینترنت اشیا و خدمات نوآورانه را کند یا متوقف کند، بلکه آینده این صنعت را نیز تهدید میکند.
به طور طبیعی، مردم نیز در شرایط سخت اقتصادی به سر میبرند و هر افزایش قیمت فشارزا است، اما صحبت درباره ایجاد تعادل مالی اپراتورها نه تنها به معنای دفاع از افزایش قیمتهاست، بلکه برای حفظ کیفیت شبکهای است که همه مردم، کسبوکارها و دولت به آن وابستهاند. ناترازی اگر امروز شناسایی و اصلاح نشود، فردا با هزینهای بسیار بیشتر کشور را گرفتار خواهد کرد. راهحل، رویکردی ملی برای پایداری صنعت ارتباطات و تأمین آینده دیجیتال ایران است.
“`