جواد مرشدی: با شروع دور نخست مذاکرات غیرمستقیم بین ایران و آمریکا در عمان، اختلافات جدی و مباحث پیچیده‌ای در دولت دونالد ترامپ در زمینه موضع ایالات متحده در این مذاکرات پیش آمده است. جی‌دی ونس، معاون ترامپ، و استیو ویتکاف، نماینده آمریکا در این مذاکرات، بر این باورند که دیپلماسی می‌تواند به توافق هسته‌ای منتهی شود و ایالات متحده باید برای دستیابی به توافق، در برخی موارد، آمادگی پذیرش مصالحه را داشته باشد. از سوی دیگر، برخی مقامات ارشد همچون مارکو روبیو و مایک والتز، با رویکردی تردیدآمیز و محتاط، همچنان از سیاست “فشار حداکثری” علیه ایران حمایت می‌کنند.
همزمان، شنیده‌ها حاکی از سفر مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تهران است. این سفر که در آستانه مذاکرات هسته‌ای انجام می‌شود، این پرسش را در ذهن عمومی ایجاد کرده است که چرا رافائل گروسی پس از پنج ماه دوباره به ایران بازمی‌گردد.
برخی رسانه‌ها هدف این سفر را اجرای بیانیه مشترک مارس ۲۰۲۳ و تلاش برای حل و فصل اختلافات باقیمانده پیرامون برنامه هسته‌ای ایران از طریق گفت‌وگوهای فنی و سیاسی عنوان کرده‌اند.
خبرگزاری صحت خبر نیز در گفتگو با علی بیگدلی، کارشناس حوزه آمریکا، به بررسی تضادها و تناقضات اخیر مقامات آمریکایی و لینک سفر گروسی به ایران با دور جدید مذاکرات پرداخته است.
رای شما در مورد روند مذاکرات چیست؟ دلیل تضاد در سخنان آقای ویتکاف و رئیس‌جمهور آمریکا چیست؟
این تضادها ممکن است بخشی از سیاست فشار باشند که هدف آن تحت فشار قرار دادن ایران برای اتخاذ تصمیمات سریع‌تر است. احتمالاً آن‌ها امیدوارند از این طریق امتیازات بیشتری از ایران بدست آورند. با این حال، این موضوع از اهمیت چندانی برخوردار نیست و تأثیر چندانی بر اصل مذاکرات نخواهد گذاشت. در دنیای سیاست، معمولاً طرف‌های مذاکره‌کننده تلاش می‌کنند برای کسب امتیازات بیشتر، آخرین فشارها را به طرف مقابل وارد کنند. حتی صدام حسین نیز گفته بود: «آخرین موشک را به تهران می‌زنم و بعد مذاکره می‌کنم.»
در برابر این تضادها، چه واکنشی باید داشته باشیم؟
نکته کلیدی این است که ایران باید توقعات خود را به‌طور سازمان‌یافته و منطقی مطرح کند و با یک استراتژی نوآورانه وارد مذاکرات شود تا سریع‌تر به نتیجه برسد. نگرانی بزرگ این است که اگر ایران نتواند به‌طور منظم و مدیریت‌شده انتظارهای خود را بیان کند، مذاکرات به طول خواهد انجامید و این به ضرر ما تمام خواهد شد.
آیا ترامپ از توقعات ابتدایی خود عقب‌نشینی کرده است؟
بله، به نظر می‌آید که ترامپ بخشی از مواضع خود را تعدیل کرده است. او از برخی موضوعات امنیتی نظامی ایران صرفنظر کرده و در خصوص مسائل موشکی نیز عقب‌نشینی دارد. حتی آقای ویتکاف نیز اعلام کرده که آن‌ها آماده پذیرش مصالحه هستند.
آیا طرف آمریکایی در دور جدید مذاکرات درباره موضوع هسته‌ای به تنش‌ها پایان خواهد داد؟
در خصوص مسائل هسته‌ای، قوانین جاری در “ان‌پی‌تی” اجازه نمی‌دهند که کشوری به‌طور کامل از انرژی هسته‌ای برای مقاصد کشاورزی، تولید برق و پزشکی محروم شود. طبق منشور سازمان انرژی هسته‌ای، چنین محدودیتی غیرقانونی تلقی می‌شود. فشاری که اعمال می‌شود، بیشتر به‌منظور کسب امتیازات بیشتر از ایران است. اگر ایران بتواند غنی‌سازی ۳.۶۷ درصدی را حفظ کند، درها را به روی کارشناسان انرژی هسته‌ای باز کند، اجازه نصب دوربین‌ها را بدهد و همکاری قابل توجهی داشته باشد، آنگاه دیگر نباید نگران باشید. غنی‌سازی ۶۰ درصدی ایران شاید به‌وجود آورنده برخی نگرانی‌ها باشد، اما اگر فعالیت‌ها تحت نظارت دائمی کارشناسان سازمان انرژی اتمی باشد و گزارش‌های مثبتی ارائه شود، احتمال نگرانی از سوی رئیس‌جمهور بعدی آمریکا کاهش خواهد یافت.
آیا سفر رافائل گروسی به تهران تأثیر مثبتی بر مذاکرات خواهد داشت؟
سفر آقای گروسی به تهران می‌تواند به روند مذاکرات اثرات مثبت بگذارد. در صورتی که ایشان زودتر گزارش خود را به شورای حکام ارائه کند، دخالت‌های آمریکایی‌ها در مذاکرات با امید بیشتری انجام خواهد شد. ایران باید سیاست هسته‌ای خود را به‌صورت شفاف و سازمان‌یافته در اختیار کارشناسان سازمان انرژی اتمی قرار دهد تا هم گزارشی مطلوب ارائه شود و هم روند مذاکرات تسریع گردد.
۳۱۱۲۱۲