بر اساس گزارشی از صحت خبر، پایگاه تحلیل تحولات افغانستان اعلام کرد: در دوره نخست حکومت طالبان، آن‌ها به‌وضوح از جدایی‌طلبان چچنی حمایت نمودند و این کشور به مکانی برای گروه‌های مخالف منافع روسیه تبدیل شده بود. بدین سبب، دولت مسکو رویکردی برای حمایت از مخالفان طالبان اتخاذ کرده و این گروه را در فهرست سازمان‌های تروریستی خود قرار داد.
اما اخیراً، پس از ماه‌ها بررسی، دادگاه عالی روسیه به درخواست دادستان کل این کشور پاسخ داده و ممنوعیت فعالیت گروه طالبان را که از سال ۲۰۰۳ به عنوان سازمانی «تروریستی» شناخته شده بود، به حالت تعلیق درآورد. حکم دادگاه عالی روسیه به لغو ممنوعیت‌های قبلی که بر فعالیت‌های طالبان وضع شده بود، اشاره دارد و این گروه دیگر در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار ندارد.
دلایل تعامل روسیه با طالبان
ابتدایی‌ترین نشانه‌های تعامل روسیه با طالبان به دوران بازگشت دوباره طالبان علیه اشغال افغانستان توسط ناتو به رهبری آمریکا پس از سال ۲۰۰۵ برمی‌گردد. علت این تغییر در سیاست روسیه کاملاً روشن است. قاعده رایج در سیاست خارجی واقع‌گرایانه این است که «دشمن دشمن، دوستان من است».
علاوه بر این، گروه‌های شبه‌نظامی معمولاً زمانی از حمایت قدرت‌های خارجی برخوردار می‌شوند که قادر به تامین منافع آن‌ها باشند یا به عنوان تهدید به منافع رقبایشان محسوب گردند. گروه طالبان در طول دو دهه تغییرات در افغانستان و حضور غرب، به تدریج این نقش را به دست آورد و اکنون به عنوان تنها بازیگر مسلط در تحولات افغانستان در نظر کشورهای منطقه و جهان قرار دارد. اظهارات ولادیمیر پوتین در حاشیه نشست سران سازمان همکاری شانگهای در قزاقستان در جولای ۲۰۲۴ که «باید پذیرفت که طالبان کنترل قدرت را در افغانستان در دست دارند» در این راستا بیانگر این حقیقت است که در دیدگاه مسکو، شخصیت‌های سیاسی بدون قدرت در افغانستان، به‌زودی فرصتی برای حضور در معادلات و تعاملات سیاسی روسیه نخواهند داشت.
در عین حال، با وجود درگیر بودن در جنگ اوکراین، روسیه در حوزه جنگ نرم به‌شکل قابل قبولی عمل کرده است. رویکردهای مسکو به تعامل با طالبان نشان می‌دهد که روسیه اغلب یک گام جلوتر از واشنگتن بوده است. مسکو با لغو پاداش ۱۰ میلیون دلاری آمریکا برای دستگیری سراج الدین حقانی از اعضای کلیدی طالبان، اقدامات خود را فراتر برده و این گروه را از فهرست سازمان‌های تروریستی و ممنوعه خود خارج کرد. در طی جنگ اوکراین، مسکو نشان داد که به تحولات افغانستان به شدت مسلط و از نقش فعالی برخوردار است.
علاوه بر این، روسیه سعی دارد از تبدیل دوباره افغانستان به میدانی برای فعالیت‌های آمریکا و غرب جلوگیری کند. این انتظار به‌عنوان حداقل عملکردی است که روسیه در تعامل با طالبان مدنظر دارد.
نتایج مشهود حذف طالبان از فهرست ممنوعیت روسیه
تعامل روسیه با طالبان به زمان جنگ طالبان و آمریکا برمی‌گردد. از سال ۲۰۱۴ و پس از انتقال قدرت از نیروهای آمریکایی و ناتو به نیروهای امنیتی افغانستان و آغاز مذاکرات صلح در قطر، روسیه آماده شده بود تا میزبان گفتگوهای بین طالبان و دولت افغانستان گردد. در سال ۲۰۱۷، مسکو «فرمت مسکو» را با هدف تسهیل روند صلح ملی در افغانستان به وجود آورد که به‌عنوان یکی از مهمترین رویدادهای منطقه‌ای تاکنون ادامه دارد.
در نوامبر ۲۰۲۴، سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت ملی روسیه به همراه هیئتی بلندپایه به کابل سفر کرد و مسکو چندین بار میزبان مقامات ارشد حکومت طالبان بوده است.
این شواهد گواه این است که حتی در زمانی که طالبان در فهرست سازمان‌های تروریستی و ممنوعه روسیه قرار داشت، سطح تعاملات میان مسکو و طالبان در سطح بالایی قرار داشته است.
به‌نظر می‌رسد حذف طالبان از فهرست گروه‌های تروریستی و ممنوعه روسیه، گامی اساسی در راستای برنامه‌ریزی‌های مسکو برای افغانستان است و این گام نتایج سیاسی و اقتصادی مهمی برای حکومت طالبان به همراه خواهد آورد.
در حالیکه هیچ کشوری حکومت طالبان را به رسمیت نشناخته است، حذف نام طالبان از فهرست گروه‌های تروریستی و ممنوعه روسیه می‌تواند پیش‌زمینه‌ای به‌منظور شناسایی این گروه فراهم آورد. اگرچه احتمالاً…
این رویداد در کوتاه‌مدت به احتمال زیاد رخ نخواهد داد، اما اقدام روسیه باید به‌عنوان یک پیشگامانه دیده شود که به‌موقع قبل از دیگر کشورها به شناسایی حکومت طالبان می‌پردازد تا بتواند نفوذ خود را در افغانستان گسترش دهد.
از جنبه اقتصادی، به نظر می‌رسد مسکو برای فعال‌سازی طرح‌های ترانزیتی منطقه‌ای که هدف آن‌ها تعمیق نفوذ در این ناحیه است، اقداماتی را انجام خواهد داد. پروژه‌هایی مانند راه آهن ترانس – افغان (که بخشی از کریدور شمال – جنوب است) و انتقال انرژی از اوراسیا به جنوب آسیا که شامل نفت، گاز و برق می‌شوند، از جمله برنامه‌های منطقه‌ای هستند که مسکو از طریق افغانستان دنبال خواهد کرد.
با حذف طالبان از فهرست گروه‌های ممنوعه روسیه، شرکت‌های روسی در افغانستان به انجام فعالیت‌ها و سرمایه‌گذاری‌های مختلف مجاز خواهند بود. پیش‌بینی می‌شود که شرکت‌های هواپیمایی روسی و افغانستانی پس از این، پروازهای بین کابل و مسکو را آغاز کنند تا تسهیل تعاملات امکان‌پذیر شود. با افزایش تبادلات تجاری و روابط اقتصادی بین افغانستان و روسیه، می‌توان انتظار داشت که روند انتخابی مسکو بر تعامل کشورهای آسیای مرکزی با حکومت طالبان تأثیر مثبت بگذارد و این روند را تسریع کند.
خلاصه
تحلیل رویکرد کرملین نسبت به طالبان در دو دهه گذشته نشان‌دهنده این است که مسکو به‌طور مستمر در پی تعامل با طالبان بوده و حتی تحولات عمده‌ای مانند جنگ اوکراین نتوانسته است این روند را متوقف کند. مسکو افغانستان را جزء حوزه نفوذ خود در اوراسیا می‌داند و به‌وضوح به این نتیجه رسیده است که طالبان می‌تواند همکار روسیه در تعمیق سیاست اوراسیایی موردنظر مسکو باشد.
بنابراین، حذف طالبان از لیست گروه‌های تروریستی روسیه یک قدم دیگر در راستای تعامل با طالبان محسوب می‌شود. انتظار می‌رود که با این اقدام، دولت و بخش خصوصی در روسیه پروژه‌های بزرگ منطقه‌ای را همسو با سیاست‌های اوراسیایی خود در افغانستان دنبال کنند.
کاهش نگرانی‌های امنیتی مسکو از سوی گروه‌های تروریستی، به‌ویژه داعش خراسان و حرکت اسلامی ازبکستان و انصارالله تاجیکستان و دیگر گروه‌ها که شمال افغانستان را به سکوئی برای بازی‌های امنیتی مخالفان روسیه تبدیل می‌کنند، یکی دیگر از اهداف مسکو در تعامل با طالبان به شمار می‌آید.
311311