نادیا زکالوند: حدود ۴۵ هزار سال پیش، اروپاییها نخستین بار به سرزمین اروپا پا گذاشتند و محققان بر این باور بودند که بلافاصله بعد از ورودشان، پوست آنها به دلیل نیاز به جذب بیشتر ویتامین D از نور خورشید روشن شده است. با این حال، نتایج جدیدی که از تحلیل DNA نمونههای باستانی انسانها بهدست آمده، این فرضیه را زیر سوال میبرد.
اخیراً یک تیم پژوهشی به رهبری دکتر گوییدو باربوجانی از دانشگاه فرارا در ایتالیا، به بررسی ژنوم ۳۴۸ فردی پرداخت که طی بازه زمانی ۱۷۰۰ تا ۴۵۰۰۰ سال قبل در اروپا ساکن بودند. یافتهها حاکی از آن است که ۶۳ درصد این افراد دارای پوستی تیره بودند و تنها ۸ درصد از آنها پوستی روشن داشتند. گروه باقیمانده نیز در دامنهای بین این دو قرار میگرفتند.
این دادهها با بهرهگیری از تکنیکهای پیشرفتهای که شامل استخراج DNA از دندانها و استخوانها و پیشبینی ویژگیهای ظاهری با استفاده از نشانگرهای ژنتیکی است، بهدست آمدهاند.
در این تحقیق، ژنوم دو فرد باستانی، یکی از سیبری که ۴۵۰۰۰ سال قدمت دارد و دیگری از سوئد که ۹۰۰۰ ساله است، بهطور ویژهای بررسی شد. پژوهشگران موفق شدند با استفاده از روش احتمال، به طور دقیق رنگ پوست، مو و چشم این دو فرد را حتی با دادههای ژنتیکی محدود پیشبینی کنند.
رنگ تیره پوست در اجداد آفریقایی انسانها بهعنوان یک پاسخ طبیعی به تابش شدید پرتوهای فرابنفش در آن مناطق توسعه یافته بود. با این حال، زمانی که انسانها به عرضهای جغرافیایی بالاتر نظیر اروپا مهاجرت کردند، پوست روشن به یک ویژگی مفید برای جذب بیشتر ویتامین D تبدیل شد. بهرغم این تغییرات، فرآیند تکاملی بسیار پیچیده و کند پیش رفت، بهطوری که حتی در دوره مس و آهن (۵۰۰۰ تا ۳۰۰۰ سال پیش)، نیمی از جمعیت اروپا هنوز دارای پوست تیره بودند.
نخستین نشانههای پوست روشن در دوره میانسنگی (۱۴۰۰۰ تا ۴۰۰۰ سال پیش) در مناطقی از جمله فرانسه و سوئد مشاهده شد. چشمان روشن نیز حتی زودتر از پوست روشن رایج شدند. مهاجرت کشاورزان نوسنگی از آناتولی به اروپا، حدود ۱۰۰۰۰ سال پیش، در گسترش ژنهای مرتبط با پوست روشن نقش بسزایی ایفا کرد.
از طرفی، رنگ مو برای مدتی در اروپا تیره باقی ماند و تنها در دوره نوسنگی و عصر برنز بود که موهای بلوند و قرمز در میان جمعیت اروپایی ظاهر شدند. نکته جالب این است که نئاندرتالها، که همزیستی با انسانهای مدرن داشتهاند، در برخی موارد دارای پوست روشنتری بودند، اما بررسیهای ژنتیکی نشان میدهد که ژنهای مربوط به پوست روشن از آنها به نسلهای بعدی منتقل نشده است.
افرادی همانند «اوتزی»، مرد یخی ۵۳۰۰ ساله اهل آلپ و «مرد چدار» ۱۰۰۰۰ ساله بریتانیایی، هر دو دارای پوست تیره بودند.
اوتزی به وضوح تیرهتر از اروپاییهای امروزی به نظر میرسید. مرد چدار نیز با داشتن پوست تیره و چشمان آبی، نمایندهای از ظاهر معمولی اروپاییهای اولیه به شمار میرود.
منبع:
msn