“`html
درستی خبر – تمدن جهانی منتظر یک عذرخواهی رسمی از سوی پادشاه بریتانیا است. شاه چارلز سوم که به تازگی در جمع رهبران کشورهای مشترکالمنافع در ساموآ به بیان افکار خود پرداخت، اشاره نمود که دردناکترین واقعیتهای تاریخی ما هنوز زنگزده است، این انتظار برای جبران خسارت و یک عذرخواهی حقیقی از سوی سلطنت انگلستان را افزایش داده است.
چرا بریتانیا از پرداخت غرامت به قربانیان خودداری میکند؟
شاه چارلز سوم به نرمی و لطافت مشهور است. با این حال، این شهرت نتوانسته از پذیرش خطاهای تاریخی بریتانیا و اجدادش جلوگیری کند. به بیان دیگر، حتی اگر بخواهد چهره سلطنت بریتانیا را با کمک یک عذرخواهی ترمیم کند، دولت بریتانیا او را محدود خواهد کرد. از اوایل قرن هفدهم، بریتانیا یک سلطنت مشروطه است و از آن زمان به بعد، سخنرانیهای شاه به وسیله دولت تنظیم میشود و او فقط متون نوشته شده را میخواند.
با در نظر گرفتن نظرات شخصی پادشاه، هر سخنی که درباره بیعدالتیهای تاریخی ابراز کند، طبق سیاستهای دولت خواهد بود. رویکرد کنونی کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، این است که نمیتوان تاریخ را تغییر داد و این موضع را شاه چارلز سوم هم به خوبی تجسم میکند.
با این حال، گاهگاهی شاه چارلز سوم نتوانسته احساسات خود را کنترل کند و به روندهای ثابت خود که از زمان ولیعهدی آغاز کرده ادامه دهد.
او سال گذشته در کنیا به بزرگترین تأسف و غم خود از اشتباهات دوران استعمار اشاره کرد و با زبانی روشن و نافذ به انتقاد از خشونت علیه کنیاییها برداخت.
اندوه و عذرخواهی؛ دو امر متفاوت
اگرچه پادشاه بریتانیا هیچ تمایلی به پنهان کردن اندوه خود از اعمال استعمارگران در آفریقا ندارد، اما هرگز حاضر نشده است که از کلمه عذرخواهی استفاده کند.
این موضوع بهطور عجیبی شبیه به نزدیکترین موضع یک نخستوزیر بریتانیا در تاریخ است؛ زمانی که تونی بلر در سال ۲۰۰۷ بهطور رسمی از نقش بریتانیا در تجارت برده ابراز تأسف کرد. در آن دوران، درخواستهایی از بلر برای انجام اقداماتی بیشتر مطرح شد، اما او بعداً خود را بینیاز از عذرخواهی معرفی کرد.
بروز احساس اندوه برای بریتانیا به هیچوجه عواقب مالی در پی ندارد، آنها میتوانند در زمان مناسب، چند کلمه از ناراحتی بیان کرده و از جنایتهای گذشته خود عبور کنند. اما به محض آنکه واژه عذرخواهی بر سر زبانها بیفتد که به معنای پذیرش رسمی خطاست، اوضاع جابهجا میشود و بریتانیا از نظر افکار عمومی و قانونی موظف به پرداخت غرامت و جبران خسارتهای وارده به قربانیان خواهد بود.
اما یک پرسش پیچیدهتر نیز وجود دارد: این که تا چه اندازه سلطنت، چه در بُعد خانوادگی و چه در بُعد نهادی، ممکن است مسئولیتهایی مستقیمتر داشته باشد. به عنوان مثال، گفته میشود که شرکت سلطنتی آفریقا که در قرن هفدهم با حمایت پادشاهی تأسیس شد، بیشترین تعداد سیاهپوستان را از آفریقا به غرب اقیانوس اطلس منتقل کرده است.
تحقیقات پروفسور سوزان شوارتز، تاریخنگار، نشان میدهد که در زمان تلاشهای پیشگامانه بریتانیا برای لغو بردهداری در اوایل قرن نوزدهم، خود خانواده سلطنتی دچار تجزیه و تنش بودهاند. دوکِ گلاستر، برادرزاده جرج سوم، یکی از رزمندگان اصلی لغو بردهداری بود و در مخالفت با این تجارت بیرحمانه، به نیروهای دریایی سلطنتی در متوقف کردن کشتیهای حامل برده کمک کرد. به ادعای این گزارش، پسر جرج سوم (ویلیام چهارم آینده)، از مدافعان سرسخت بردهداری بود. مجموعه نقرهای درخشان که به مجموعه سلطنتی تعلق دارد، به سرویس جامائیکا مشهور است؛ این هدیه از سوی افرادی در جامائیکا به ویلیام چهارم اهدا شد که از تلاشهای او برای حمایت از تجارت برده قدردانی کردند. پیش از به تخت نشستن، ویلیام چهارم دوک کلارنس بود و کلارنس هاوس، یکی از اقامتگاههای سلطنتی، به نام او نامگذاری شده است.
“““html
آیا اجداد چارلز در زمینه بردهداری فعالیت داشتند؟
به گزارش گاردین، اسناد تاریخی که توسط محقق دزیره باپتیست کشف شده، نشان میدهد که شاه چارلز، نسل مستقیمی از ادوارد پورتیوس، یکی از مالکان مزارع تنباکو در ویرجینیای قرن هفدهم است که در سال ۱۶۸۶ محمولهای شامل حداقل ۲۰۰ برده را از شرکت سلطنتی آفریقا دریافت کرده بود.
پسر پورتیوس، رابرت، خانوادهاش را در سال ۱۷۲۰ به انگلستان منتقل کرد و اموال پدرش، از جمله تعدادی برده، به او به ارث رسید. در وصیتنامه پورتیوس، به بردهای به نام «ومبو» اشاره شده که دختر سیاهپوست او بوده و به مادر رابرت منتقل شده بود. سالها بعد، نوادهی رابرت، به نام فرانسیس اسمیت، با یکی از اشرافزادههای بریتانیایی ازدواج کرد و نوه آنها، ملکه مادر مرحوم (مادربزرگ شاه چارلز) شد.
اما این داستان تمامی ندارد. ملکه الیزابت اول، سفرهای بردهداری جان هاوکینز را تأمین مالی میکرد. هاوکینز به عنوان اولین تاجر برده انگلیسی شناخته میشود و در دهه ۱۵۶۰ میلادی، سیستمی را تأسیس کرد که بعداً به تجارت مثلثی مشهور شد؛ بدین صورت که کالاهای انگلیسی به آفریقا میبرد، انسانها را به اسارت میگرفت و سپس آنها را به عنوان برده در مستعمرات اسپانیایی در قاره آمریکا میفروخت. سود او به حدی زیاد بود که ملکه الیزابت اول نیز شخصاً در سفرهای بعدی او سرمایهگذاری کرد.
در دورهی پادشاهان بعدی، تجارت برده به یک نهاد دولتی تبدیل شد و پادشاهان در شرکتهای تجاری بردهداری سرمایهگذاری کرده و از این راه بهرهمند شدند. پادشاهانی که همگی اجداد شاه چارلز هستند.
بر اساس گزارش گاردین، پیشبینی میشود که قبل از پایان این تجارت در سال ۱۸۰۷، کشتیهای بریتانیایی بیش از ۳ میلیون آفریقایی را به عنوان برده از اقیانوس اطلس جابجا کرده باشند.
در بریتانیا، بحث عدالت جبرانی نسبت به گذشته جدیتر شده است. با این حال، طرفداران عدالتهای جبرانی تا کنون موفقیت چندانی در مجاب کردن ملکه و سپس شاه این کشور به پذیرش اشتباهات خود نداشتهاند.
۳۱۲/۴۲
“`