به گزارش خبرگزاری صحت خبر به نقل از ایرنا، روزگاری که بر ایرانشهر گذشته، روزهایی سخت و نفسگیر بوده است، زمستان سردی که ایران زمین را درنوردید، بیش از همه روان و اندیشه کودکان و نوجوانان را خراشید. از آنجا که فرهنگ همواره مرهم زخمهای تازه و کهن ایران است، این بار نیز کتابها، پرچمدار ایستادگی و داروی رنج روح شدند و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان که رسالتش فرهنگ است، سومین نمایشگاه کتاب را در اردیبهشت کتاب ایران با حضور ناشران تخصصی این حوزه آغاز کرد.
سومین نمایشگاه کتاب پس از نمایشگاه مجازی کتاب تهران و «اردیبهشت کتاب»، نمایشگاه کتاب کودک و نوجوان میناب ۱۶۸، به یاد شهدای دانشآموز مدرسه میناب، با حضور بیش از ۷۰ ناشر کودک و نوجوان سیام اردبیهشت، آغاز شد و بار دیگر نشان داد که کتاب هنوز هم میتواند محور یک تجربه فرهنگی زنده باشد؛ تجربهای که هم کودکان را سرگرم کند و هم بزرگسالان را به خاطرات دور بازگرداند.
حامد علامتی، مدیرعامل کانون پرورش فکری در گفتوگو با خبرنگار ایرنا، درباره نمایشگاه کتاب میناب ۱۶۸ گفت: این نمایشگاه در امتداد نمایشگاه مجازی است زیرا احساس کردیم در این شرایط سخت جنگی در حوزه کودک و نوجوان، شور و نشاط اجتماعی لازم است و نمایشگاهها در شرایطی برگزار میشود که ما دستکم دو جنگ سخت را به اضافه وقایع ۱۸ دی پشت سر گذاشتهایم.
او افزود: هرچند آنچه گذشت سختیها و پیچیدگیهای خود را داشت، ما در میدان نبرد و در میدان دیپلماسی پیروز شدیم، در خیابان مردم پیروز شدند و حالا باید اهالی فرهنگ هم پیروز شوند. یکی از مظاهر پیروزی ما برگزاری نمایشگاه است، چه به صورت مجازی که دوستان در موعد مقرر برگزار کردند و کار بزرگی انجام دادند و ما هم بخش کوچکی از فضای کتاب و کتابخوانی که حوزه کودک و نوجوانان است را برعهده گرفتیم و بر آن شدیم بدون انتفاع مالی، ناشران کودک و نوجوان را دور هم جمع کنیم.
مدیرعامل کانون پرورش فکری با بیان این که تنفس ناشران کودک، با نمایشگاه است، ادامه داد: شرایط اقتصادی ایجاب میکند، فضایی را فراهم کنیم که کتابهایشان به فروش برسد، دلیل دیگر این است که نویسندگان و تصویرگران حوزه کودک سالانه یک بار کنار هم جمع میشوند. نمایشگاه کتاب جایی است که ما این فرصت را فراهم کردیم حال که امکان برگزاری نمایشگاه به صورت عمومی در ابعاد گسترده به لحاظ شرایط خاص فراهم نیست ما حوزه کودک و نوجوان را در کانون کنار هم میآوریم.
علامتی با بیان اینکه ما به دنبال بالا بردن نرخ مطالعه در میان کودکان و نوجوانان هستیم، اضافه کرد: ما همه دستگاهها با یکدیگر حاکمیت هستیم و ما دولتی هستیم و نباید با یکدیگر رقابت کنیم، ما تنها فضا را فراهم میکنیم تا ناشران کتابهایشان را عرضه کنند و به فروش برسانند تخفیف هم ارائه میشود.
او درباره مجازی شدن مدارس و نحوه حضور دانشآموزان در این نمایشگاه اظهار کرد: برنامهای برای حضور دانشآموزان در تهران و شهرستانهای استان تهران اعلام کردیم که اگر مدرسه امکان دارد بچهها را به نمایشگاه بیاورد و مجوزات لازم از وزارت آموزش و پرورش دریافت شده است.
انتخابهای گسترده و تنوع کتابها
نمایشگاه کتاب کودک و نوجوان کانون پرورش فکری، طیف گوناگونی از کتابها را به مخاطبان عرضه کرده است که هرکدام بخشی از جهان کودکی را روایت میکنند. تنوع آثار، از کتابهای تصویری و داستانی گرفته تا فرهنگنامهها و دایرهالمعارفهای تخصصی، کتابهای آموزشی، نقشهها و اطلسها، این نمایشگاه را به یکی از کاملترین رویدادهای کتاب کودک در سالهای اخیر تبدیل کرده است.
یکی از بخشهای پرطرفدار نمایشگاه، کتابهای مرجع و فرهنگنامههایی است که بسیاری از خانوادهها برای استفاده آموزشی فرزندانشان به دنبال آنها میگردند. این آثار، که معمولاً با چاپ نفیس و تصویرگری دقیق همراهاند، به دانشآموزان کمک میکنند تا در موضوعات مختلف از علوم و تاریخ گرفته تا جغرافیا و هنر، اطلاعات پایه و قابل اعتماد به دست آورند. ناشران فعال در این حوزه، از جمله نشر طلایی، مجموعهای از فرهنگنامهها و دایرهالمعارفهای کاربردی را عرضه کردهاند که به گفته کارشناسان، «سرمایهای بلندمدت برای کتابخانه دانشآموزان» محسوب میشود.
سید محسن طرازانی تفرشی، از عوامل نشر طلایی، در گفتوگو با ایرنا، با اشاره به اینکه نشر طلایی در «اردیبهشت کتاب» و همچنین نمایشگاه مجازی کتاب تهران نیز شرکت داشته، گفت: اطلاعات دقیقی از وضعیت فروش در نمایشگاه مجازی ندارم اما در نمایشگاه کانون هنوز استقبال چشمگیری از کتابهای ما نشده است، با این حال امیدواریم در روزهای آینده شاهد استقبال بیشتری باشیم.
طرازانی درباره کتابهایی که برای مخاطبان کودک و نوجوان پیشنهاد میکند، توضیح داد: تمام کتابهای ما از نظر کیفیت چاپ و محتوای آموزشی قابل پیشنهاد هستند اما واقعیت این است که وقتی مخاطبان در نمایشگاه با تنوع کتابها و قیمتهای متفاوت روبهرو میشوند، انتخاب برایشان سخت میشود. کتابهای ما از نظر جنس کاغذ و کیفیت چاپ در سطح بالاتری قرار دارد و همین موضوع باعث میشود از نظر بودجهای برای برخی خانوادهها انتخاب دشوار شود. با این حال، آثار ما، بهویژه فرهنگنامهها و کتابهای مرجع، برای دانشآموزان بسیار مفید و کاربردی هستند.
او درباره تازهترین اثر منتشرشده توسط نشر طلایی نیز گفت: «آخرین کتابی ککتابی درباره «شگفتانگیزترین ساختمانهای دنیا» با ترجمه مهدی زارعی است.
طرازانی از برگزارکنندگان نمایشگاه قدردانی کرد و افزود: اگر برنامهریزی بهتری انجام میشد تا دانشآموزان، با وجود تعطیلی مدارس، امکان حضور بیشتری در نمایشگاه داشته باشند، به طور قطع بازدیدها افزایش پیدا میکرد، امیدوارم در آینده شرایطی فراهم شود که کتابها در فضاهای امن و در دسترس دانشآموزان ارائه شود تا آنها راحتتر بتوانند از این فرصت استفاده کنند.
در میان قفسهها، کتابهای داستانی و تصویری همچنان محبوبترین انتخاب کودکان هستند. جلدهای رنگارنگ، شخصیتهای خیالانگیز و روایتهای کوتاه و شیرین، کودکان را به سمت خود میکشند. بسیاری از ناشران کودک، مجموعههای داستانی تازهای را برای این دوره از نمایشگاه آماده کردهاند؛ آثاری که با تصویرگریهای مدرن و روایتهای ساده، برای گروههای سنی پایینتر مناسب هستند و نقش مهمی در تقویت مهارت خواندن دارند.
در کنار کتابهای داستانی و علمی، آثار مهارتی نیز جایگاه ویژهای در نمایشگاه دارند، این کتابها با موضوعاتی مانند مدیریت احساسات، مهارتهای اجتماعی، خلاقیت، کار گروهی و حل مساله، به والدین کمک میکنند تا فرزندانشان را در مسیر رشد فردی همراهی کنند، استقبال از این بخش نشان میدهد که خانوادهها بیش از گذشته به کتابهایی توجه دارند که علاوه بر سرگرمی، نقش تربیتی نیز ایفا میکنند.
تماشاخانه سیار کانون، فرصتی برای تماشا
یکی از ویژگیهای نمایشگاه امسال، بازگشت خانوادهها به تجربههای جمعی فرهنگی بود. در روزگاری که بسیاری از فعالیتهای کودکان به فضای دیجیتال منتقل شده، حضور پرشور والدین و کودکان در سالنهای نمایشگاه نشان داد که ورق زدن کتاب، لمس کاغذ و شنیدن قصه در کنار دیگران، هنوز هم جذابیت خود را از دست نداده است. خانوادهها نهتنها برای خرید کتاب آمده بودند، بلکه برای تجربهای مشترک حضور داشتند؛ روایت قصهها از دریچه تماشاخانه سیار کانون، جایی که راویان و قصهگویان کانون، مرکز آفرینشهای کانون را به صحنههایی زنده از روایت گلها و آفتاب تبدیل کرده بودند و بازیهای حرکتی نیز دنبال میشد.
کودکان با چشمانی مشتاق، حرکت بازیگران را دنبال میکردند و قصهگویان با صدایی گرم، داستانها را از دل کتاب بیرون میکشیدند و در برابر مخاطبان جان میبخشیدند. این برنامهها نهتنها جنبه سرگرمی داشت، بلکه فرصتی بود برای آشنایی کودکان با شیوههای زنده روایت؛ تجربهای که بسیاری از آنان برای نخستینبار لمس میکردند. این بخش از نمایشگاه، بهویژه برای کودکانی که هنوز خواندن را بهطور کامل نیاموختهاند، با پیوند دادن کتاب و تصویر و صدا، آنان را به جهان کتاب نزدیکتر میکرد.
برای معرفی به فراتر از مرزها
غرفه فلوشیپ (گرنتهای بینالمللی) در نمایشگاه کتاب کانون پرورش فکری، امسال به یکی از بخشهای متفاوت و حرفهای رویداد تبدیل شد؛ بخشی که با هدف ایجاد ارتباط میان ناشران، نویسندگان و تصویرگران ایرانی با نهادهای فرهنگی جهان شکل گرفته و فرصتهایی مانند حمایت مالی، ترجمه آثار، اقامتهای پژوهشی و دورههای آموزشی را معرفی میکند. در این غرفهها، نمایندگان برنامههای حمایتی درباره شرایط دریافت گرنت ترجمه، شیوه ارائه کتاب به ناشران خارجی و استانداردهای جهانی کتاب کودک توضیح میدادند و همین موضوع باعث شد بسیاری از فعالان نشر، بهویژه ناشران مستقل و نویسندگان جوان، برای نخستینبار امکان گفتوگوی مستقیم با این نهاد را پیدا کنند.
حضور این بخش، نمایشگاه امسال را از یک رویداد صرفاً فروش کتاب فراتر برد و آن را به محلی برای تبادل تجربه، توسعه حرفهای و گسترش حضور جهانی ادبیات کودک ایران تبدیل کرده است.
کتابهای سهبعدی از شاهنامه
یاسین احمدی، مدیر فروش انتشارات نقشآذین، در گفتوگو با ما درباره فعالیتهای این مجموعه و کتابهای سهبعدی آن توضیح داد.
او با اشاره به اینکه تمام مراحل طراحی و اجرای نرمافزارهای همراه کتابها توسط تیم نقشآذین انجام شده، گفت: برای همه کتابهایمان یک نرمافزار اختصاصی طراحی کردهایم؛ از ایده تا اجرا کاملاً کار خودمان است، این اپلیکیشنها بهصورت رایگان قابل دانلود هستند و بدون نیاز به اینترنت کار میکنند، کافی است دوربین گوشی را روی صفحه کتاب بگیرید تا تصاویر سهبعدی ظاهر شوند و متن کتاب نیز با صدایی روان و قابل فهم برای کودک و نوجوان خوانده شود.
احمدی درباره شکلگیری ایده کتابهای سهبعدی نقشآذین گفت: سالها پیش، در تولد برادرزادهام که ۹ سال داشت، دیدم تمام تزیینات و لباسها با شخصیتهای خارجی مثل اسپایدرمن و بتمن است. واقعاً ناراحت شدم؛ چرا باید کودکی با این همه پشتوانه فرهنگی، به قهرمانانی علاقهمند باشد که قدمتشان حتی به ۳۰ سال هم نمیرسد؟ همان شب با دوستانم نشستیم و فکر کردیم چه کاری میتوان انجام داد. یکی از دوستان پیشتر کتابهای آموزشی سهبعدی کار کرده بود؛ مثل آموزش اعداد، الفبا، حیوانات و… . همانجا گفتیم چرا شاهنامه را سهبعدی نکنیم؟ با اینکه هزینهاش بسیار بالا بود و تمام مخارج را شخصاً پرداخت کردیم، اما کار را شروع کردیم. نتیجه هم عالی بود؛ در نمایشگاه بینالمللی کتاب سال گذشته استقبال فوقالعادهای از شاهنامه سهبعدی شد.
به گفته احمدی، تاکنون ۶ جلد از شاهنامه سهبعدی منتشر شده است. همچنین ۱۲ جلد قرآنآموز سهبعدی با اپلیکیشنی پیشرفتهتر و قابلیتهای بیشتر تولید شده و ۱۶ عنوان کتاب آموزشی کودک نیز در قالب سهبعدی و همراه با اپلیکیشن عرضه شده است.
او افزود: حدود ۶ سال است که در حوزه نشر فعالیت میکنیم و تقریباً تمام کارها را خودمان انجام میدهیم. هسته اصلی تیم سه نفره است. اگر از نظر مالی امکانش باشد، میتوانیم نیروهای بیشتری جذب کنیم، اما فعلاً ترجیح میدهیم کارها را خودمان پیش ببریم. توانایی فنی و هنری لازم را داریم و اگر سرمایهگذاری بیشتری انجام شود، قطعاً میتوانیم پروژههای جذابتر و بزرگتری ارائه کنیم.
او با تأسف از پروژهای نیمهتمام یاد کرد: یکی از حسرتهای ما این است که کتاب خلیج فارس بهدلیل کمبود بودجه چاپ نشد. ۶ عنوان آماده کرده بودیم: تاریخ سیاسی، تاریخ طبیعی، زیستبوم، اقوام، داستانها و افسانههای محلی مثل رئیسعلی دلواری، و همچنین اهمیت ژئوپلیتیکی خلیج فارس. این کتاب از نظر قابلیتها با همه آثار قبلیمان متفاوت بود؛ بازی، معما و امکانات تعاملی زیادی داشت. مدلسازیها انجام شده بود اما پروژه بهخاطر نبود بودجه متوقف شد.
او درباره پیشینه اعضای تیم توضیح داد: من ادبیات نمایشی خواندهام و نویسنده و کارگردان تئاتر بودهام. یکی از دوستان در حوزه فناوری تحصیل کرده و دیگری حقوق. اما واقعیت این است که بخش عمده این کار را خودمان و خارج از دانشگاه یاد گرفتیم.
احمدی در پایان گفت: خواهش من این است که از بچههایی که ایدههای نو دارند حمایت شود. ما فقط نمیخواستیم ایران عقب بماند. در دنیا هوش مصنوعی و واقعیت افزوده سرعت زیادی گرفته، اما در ایران هنوز غریب است.
نمایشگاه کتاب کودک و نوجوان با حضور ناشران مطرح این حوزه، از ۳۰ اردیبهشت آغاز شده و تا ۱۲ خرداد ۱۴۰۵ همه روزه از ساعت ۱۵ تا ۲۱، در مرکز آفرینشهای فرهنگی،هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، واقع در خیابان حجاب، میزبان علاقهمندان است.