دیدار بدون گل انگلیس و غنا در جام جهانی، نه فقط به خاطر نتیجه، بلکه به دلیل یک داستان عجیب بیرون از زمین خبرساز شد: ادعای نانا کوآکو بونسام، جادوگر سنتی غنایی، که گفته بود روی هری کین «طلسم» گذاشته است.
ما در فوتبال چه چیزهایی ندیدهایم؟ جدا از تاکتیکها، تلهها، مصدومیتهای مچ پا، و درامها (سلام به سرِ زیدان در سال ۲۰۰۶)، فوتبال واقعاً اعتیادآورتر و سرگرمکنندهتر از هر سریال تلویزیونی است. و این جام جهانی هم آن را ثابت میکند: حالا هم سر و کله یک جادوگر از غنا پیدا شده که ادعا میکند میتواند بدون ورود به زمین روی بازی تأثیر بگذارد.
ما دچار توهم نشدهایم؛ واقعیت دارد. سلام به نانا کوآکو بونسام، مشهورترین جادوگر سنتی غنا، ستاره شبکههای اجتماعی و حالا سازنده تیترهای خبرگزاریها در شب بدون گل انگلیس.
بونسام که به گزارش دیلی استار، نامش در زبان محلی به معنای «شیطان چهارشنبه» است، پیش از بازی به رسانهها گفته بود در حال کار کردن روی هری کین است تا او را در این مسابقه متوقف کند. او تأکید کرده بود قصد آسیب جدی ندارد و هدفش فقط خنثی کردن خطر اصلی انگلیس است. این ادعا در ادامه صحبتهای قبلی او مطرح شد؛ او در جام جهانی ۲۰۱۴ نیز ادعا کرده بود که روی مصدومیت زانوی کریستیانو رونالدو پیش از بازی پرتغال و غنا تأثیر گذاشته است.
این بار هم بونسام مدعی بود میداند چه کاری باید انجام دهد و با اطمینان گفته بود: «من قبلاً هم نشان دادهام چه تواناییهایی دارم.» او حتی گفته بود اثر این کار موقتی است و فقط برای همان بازی خواهد بود.
بونسام چهرهای معمولی نیست. او در طول سالها زندگی پرحاشیهای داشته؛ در انتخابات پارلمانی غنا شرکت کرده، مدتی در محله برانکس نیویورک زندگی کرده و در شهرهایی مثل آمستردام و برلین هم اقامت داشته است. او در بازگشت به غنا با استقبال صدها نفر در کوماسی روبهرو شد. سبک زندگیاش هم توجهبرانگیز است: رانندگی با کادیلاک، پوشیدن لباسهای برند دولچهاندگابانا، داشتن ۱۴ فرزند، یک مزرعه دامداری، مجموعهای از زیارتگاهها و حتی مدارس. روزنامه نیویورک تایمز یک دهه پیش او را اینطور توصیف کرده بود: «یک روحانی سنتی که هم دوست داشته میشود و هم مورد نفرت است، بهخاطر قدرت روحانیاش.»
در مقابل، فضای فرهنگی غنا نیز باعث شده چنین ادعاهایی همیشه کاملاً جدی یا کاملاً شوخی تلقی نشوند. در فوتبال این کشور، باور به «جوجو» یا جادوهای سنتی هنوز در برخی بخشها وجود دارد، هرچند بسیاری آن را قبول ندارند. حتی کنفدراسیون فوتبال آفریقا (CAF) سالها پیش در واکنشی رسمی اعلام کرده بود: «دیگر نمیخواهیم جادوگران را در زمین ببینیم، همانطور که آدمخوارها را در سکوهای فروش غذا نمیخواهیم.» این بیانیه بعد از چندین اتفاق مربوط به طلسم، پودرهای آیینی و مشاوران روحی در مسابقات آفریقایی صادر شد. حتی برخی کشورها مثل زامبیا این کارها را ممنوع کردهاند.
بازیکن سابق زامبیا، نچیمونیا میتوئا، یکبار درباره اولین تجربهاش از «جوجو» به BBC گفته بود: «اولین بار آن زمان با جوجو روبهرو شدم. تیم مدرسه یک جادوگر داشت که باور داشتیم با آن میتوانیم بازیها را ببریم. بعد از تمرین از ما میخواست روغن جوجو را استفاده کنیم.»
در طول بازی، هری کین چند موقعیت مهم را از دست داد و همین موضوع به سوژهای برای شوخی در سکوها تبدیل شد. یک هوادار انگلیسی پس از یک ضربه ناموفق او به همسایه غناییاش گفت: «اوه، پس طلسم واقعاً کار میکند!» و هوادار غنایی در پاسخ گفت: «نه، او فقط باید شوتزنی تمرین کند.»
شوخیها ادامه پیدا کرد. هواداران دو تیم درباره «یاد گرفتن جادو» از هم سوال کردند، یکی از غناییها با خنده گفت: «هر جلسه ۵۰۰ پوند!» و هواداران انگلیسی هم جواب دادند: «با این پول خودمان به غنا میآییم و یاد میگیریم.»
این فضای طنز حتی به بازیکنان هم رسید. دکلان رایس بعد از بازی گفت: «به غنا باید تبریک گفت، خیلی خوب دفاع کردند. ما همه کار کردیم؛ شوت، ضربه سر، ضربات ایستگاهی… هیچچیز جواب نداد. شاید جادوی سیاه واقعاً کار میکرد!»
در مجموع، آنچه این مسابقه را متفاوت کرد نه فقط نتیجه بدون گل، بلکه ترکیب فوتبال، باورهای فرهنگی، چهره جنجالی یک جادوگر سنتی با سبک زندگی لوکس، و شوخیهایی بود که از سکوها تا شبکههای اجتماعی ادامه پیدا کرد؛ جایی که مرز بین واقعیت، طنز و افسانه در فوتبال مدرن بیش از همیشه محو شد.
همچنین بخوانید: تنش در بوستون؛ چرا کیروش با بلینگام بهشدت درگیر شد؟ +تصاویر