نگار علی- اخیراً، ماهوارههای جاسوسی ایالات متحده توانستهاند یک مرکز بزرگ و پیشرفته همجوشی هستهای را در چین شناسایی کنند؛ کشفی که به واسطهی آن، جوامع علمی و نهادهای امنیتی بینالمللی واکنشهای زیادی نشان دادهاند. این مرکز که در شهر «میانیانگ» واقع است، نمایانگر پیشرفت سریع چین در زمینهای است که قادر است آینده تولید انرژی جهان را دگرگون سازد و همزمان نگرانیهایی جدی در خصوص کاربردهای نظامی آن بوجود آورده است.
طراحی ویژه برای مأموریتی خاص
تصاویری که اوایل سال ۲۰۲۵ ثبت شدهاند، نشاندهنده یک معماری ستارهای شکل هستند که چهار بازوی عظیم آن به یک اتاقک مرکزی ختم میشود؛ ساختاری که بر اساس گزارشها، بهطور خاص برای متمرکزسازی پرتوی لیزر با انرژی بالا بر یک نقطه کوچک طراحی شده است. تحلیلگران تأکید میکنند که ابعاد این اتاقک مرکز حدود ۵۰ درصد بزرگتر از «تأسیسات احتراق ملی» (NIF) در ایالات متحده آمریکا، که به عنوان پیشرفتهترین مرکز همجوشی در جهان شناخته میشود، است.
دکتر ریموند چن، فیزیکدان هستهای از دانشگاه MIT در مصاحبهای با رسانههای آمریکایی اعلام کرده است: «طراحی این مجموعه به گونهای است که فرآیند همجوشی را بهینهسازی میکند و نشاندهنده سرمایهگذاریهای مهم علمی و مهندسی است.»
فناوری انرژی پاک یا پوششی برای توسعه تسلیحات؟
همجوشی هستهای به نسبت شکافت هستهای که در نیروگاههای کنونی استفاده میشود، میتواند انرژی تقریبا نامحدودی از طریق ترکیب هیدروژن تولید کند، بدون اینکه پسماند رادیواکتیو بلندمدت ایجاد کند. اما فناوری همجوشی، بهویژه نوع محصورسازی لختی میتواند بهمنظور شبیهسازی آزمایشهای هستهای مورد استفاده قرار گیرد، بدون نیاز به انفجار واقعی. این امر میتواند محدودیتهای پیمان منع جامع آزمایشهای هستهای (CTBT) را بهطور مؤثری دور بزند.
برخی از متخصصان امنیتی هشدار میدهند که ممکن است چین از پروژههای علمی به عنوان پوشش برای بهروزرسانی زرادخانه هستهای خود بهره ببرد.
رقابت علمی یا تنش ژئوپلیتیک؟
شهر میانیانگ که این مرکز جدید در آن واقع است، پیشتر به عنوان پایگاهی برای تحقیقات دفاعی در چین شناخته میشد. با کشف این تأسیسات، بسیاری از ناظران از تشدید رقابت فناوری میان چین و ایالات متحده صحبت میکنند، رقابتی که فراتر از حوزه انرژی به فضا، هوش مصنوعی و جاسوسی ماهوارهای نیز کشیده شده است.
چین بهطور همزمان در حال توسعه ماهوارههایی است که به ادعای منابع غربی، میتوانند حتی جزئیات چهره افراد را از فضا شناسایی کنند. این شواهد حکایت از استراتژی جامع پکن برای سلطه فناوری در حوزههای کلیدی دارد.
آینده همکاریهای علمی در شرایط نامشخص
با افزایش تنشهای جهانی، اکنون این سؤال اساسی مطرح است که کشورهای غربی چگونه باید با چین در زمینههای علمی تعامل کنند؟ آیا اعمال محدودیتهای بیشتر موجب تسریع خودکفایی فناوری چین خواهد شد، یا میتوان از طریق دیپلماسی علمی، چارچوبهایی برای توسعه مسئولانه این فناوریها طراحی کرد؟
کشف این مرکز در میانیانگ میتواند نقطه عطفی در روابط علمی و امنیتی جهانی باشد، دستاوردی که هم میتواند بحران انرژی بشر را مرتفع سازد و هم نظم موجود ژئوپلیتیکی را دچار تغییر کند.
منبع: farmingdale-observer
۲۲۷۲۲۷