“`html
تینا مزدکی_اگر قصد دارید در دل جنگلهای آمازون اقدام به ساخت سکونتگاههای وسیع کنید، ابتداییترین نیاز شما فراهم نمودن زیرساختی تغذیهای است. ولی باید توجه داشت که خاک طبیعی آمازون به علت شستوشو و از بین رفتن مواد معدنی به شدت برای کشت و زرع محصولات نامناسب و بیحاصل است. با این حال، نوعی خاک تیره و غنی در بخشهایی از آمازون وجود دارد که این خاک سرشار از کربن، فسفر و پتاسیم بوده و قابلیت کشت در زمینهایی که بهظاهر غیرقابل کشت به نظر میرسند را فراهم کرده است.
پیش از این، محققان در مورد ریشه این «خاک تیره» نظرات متفاوتی داشتند؛ برخی آن را نتیجهی اتفاقات تصادفی ناشی از کشاورزی میدانستند و در مقابل گروهی دیگر بر این باور بودند که این خاک به صورت عمد و هدفمند ایجاد شده است. برای دستیابی به اطلاعات دقیقتر، تیمی از دانشمندان به منطقهی بومی «کوئیکورو» در آمازون برزیل سفر کردند؛ محلهایی که این خاک در هر دو مکان باستانی و روستاهای کنونی مشاهده شده است.
در سکونتگاه فعلی «کوئیکورو ۲»، محققان به این نتیجه رسیدند که مردم محلی زبالههای آلی و سرشار از مواد مغذی، نظیر ضایعات ماهی و مانیوک کشاورزی را در تودههایی جمعآوری میکنند. این تودهها پس از گذشت چند سال تبدیل به خاک تیرهای میشوند که برای کشت محصولاتی که نیاز به خاک مغذی دارند بهکار میروند.
مورگان اشمیت، یکی از نویسندگان پژوهش، توضیح میدهد: «ما مشاهده کردیم که آنها برای بهبود وضعیت خاک، خاکستر و زغال را در اطراف درختان قرار میدهند؛ این اقدامات بهطور واضحی هدفمند بودند.» ساکنان محلی نام این خاک را “eegepe” گذاشتهاند و آن را بخشی از سنتهای کهن خود میدانند.
بهمنظور بررسی اینکه آیا این روشها در دوران گذشته نیز وجود داشته است، پژوهشگران نمونههای خاک تیره از «کوئیکورو ۲» را با نمونههای مکانهای باستانی نزدیک مقایسه کردند؛ مکانهایی که قبلاً سکونتگاه نیاکان همین مردم به شمار میرفتهاند. بعضی از این نمونهها به قدمت ۵۰۰۰ سال و بقیه به مدت ۱۰۰۰ تا ۳۰۰ سال پیش تعلق دارند.
یافتهها نشان میدهد که الگوی توزیع خاک تیره در این سکونتگاههای باستانی بهطور عینی با الگوی روستای کنونی «کوئیکورو ۲» همخوانی دارد: عمدهی این خاک در مرکز روستا متمرکز شده و بخشهایی از آن بهصورت شعاعی به سمت حاشیه کشیده شدهاند. ترکیب شیمیایی خاکهای باستانی و معاصر نیز مشابه است؛ هر دو نسبت به خاک طبیعی آمازون از نظر عناصری نظیر فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، منگنز و روی به میزان ده برابر غنیتر میباشند. اشمیت ادامه میدهد: «تمام این عناصر، در بدن انسان، حیوانات و گیاهان به میزان زیادی وجود دارند و بهخصوص در کاهش سمیت آلومینیوم موجود در خاک کارآمد هستند؛ سمی که به شدت مانع رشد گیاهان در آمازون میشود.»
بنابراین، پژوهشگران نتیجهگیری کردهاند که ساکنان این نواحی برای سالهای متمادی بهطور آگاهانه اقدام به ایجاد خاک تیره کردهاند و این روشهای مدیریتی خاک، امکان تولید غذا در زمینهای کمبارور را فراهم ساخته است. از سوی دیگر، خاک تیره به علت حجم زیاد مواد آلی، قابلیت بالایی برای ذخیره کربن دارد. برای مثال، در سکونتگاه باستانی “سکو”، تخمین زده میشود که حدود ۴۵۰۰ تُن کربن در این خاک باقی مانده است. ساموئل گلدبرگ، نویسندهی دیگر پژوهش بیان میکند: «مردمان باستانی آمازون مقدار زیادی کربن را به خاک اضافه کردهاند و بخش عمدهای از آن هنوز در خاک وجود دارد. این همان چیزی است که برای کنترل تغییرات آب و هوایی به آن نیاز داریم.»
او همچنین پیشنهاد میکند که شاید بتوان برخی از روشهای سنتی بومیان را در مقیاس وسیعتری بهکار گرفت تا کربن را بهصورت پایدار و بلندمدت در خاک ذخیره کرد.
منبع: iflscience
۳۲۳
“`