طبق گزارش صحت خبر، منظومه خورشیدی بهتازگی یک عضو جدید و رسمی را شناسایی کرده است. این جرم آسمانی که اکنون تحت عنوان 2017 OF201 شناخته میشود، نوعی جرم فرانپتونی یا TNO به شمار میآید که به دور خورشید در مداری فراتر از نپتون گردش میکند. ظاهراً مداری که این جرم در آن قرار دارد، آنقدر گسترده است که تقریباً ۲۵هزار سال به طول میانجامد تا یک دور کامل به دور خورشید بچرخد.
شناسایی این عضو جدید در تاریخ ۲۱ مه ۲۰۲۵ توسط مرکز سیارههای کوچک جوامع بینالمللی نجوم بهطور رسمی اعلام گردید. قطر تقریبی این جرم جدید نزدیک به ۷۰۰ کیلومتر است و این اندازه به آن اجازه میدهد که در رده سیارههای کوتوله قرار گیرد.
بر طبق گزارش زومیت، سیائو چنگ، سرپرست تیم کشف از موسسه مطالعات پیشرفته دانشگاه پرینستون، در بیانیهای اعلام کرد: «2017 OF201 فقط یک درصد از زمان مداری خود را به ما نزدیک میشود و در این زمان قابل شناسایی است. وجود این نوع جرم نشاندهنده آن است که احتمالاً صدها جرم دیگر با مدار و اندازهای مشابه وجود دارند که در حال حاضر به دلیل دوری قابل مشاهده نیستند. با اینکه پیشرفت در فناوری تلسکوپها به ما این امکان را میدهد که به بررسی نواحی دوردست کیهان بپردازیم، هنوز هم رازهای زیادی در مورد منظومه شمسی خودمان وجود دارد.»
این حقیقت که تنها یک درصد از مدار این جرم تازه شناسایی شده قابل مشاهده است، نمایانگر عظمت مسیر مداری آن است. قطر این جرم تقریباً یکسوم قطر پلوتو میباشد؛ بنابراین، کشف آن دستاوردی شگفتانگیز به شمار میآید.
چنگ ادامه داد: «دورترین نقطه مدار 2017 OF201، فاصلهای بیش از ۱۶۰۰ برابر فاصله زمین تا خورشید دارد و در نزدیکترین نقطه به خورشید یا حضیض خورشیدی، فاصلهاش تا ما کاهش مییابد و به ۴۴٫۵ برابر مسافت بین زمین و خورشید، یعنی به اندازه مدار پلوتو میرسد.»
محققان اشاره کردند که مدار دور این جرم تازه کشفشده ممکن است ناشی از برخورد با یک سیاره غولپیکر باشد که آن را از منظومه شمسی خارج کرده است. کوین ناپیر، پژوهشگر از دانشگاه میشیگان، این کشف را جالب میداند و میگوید: «این جسم به حدی از منظومه شمسی دور میشود که میتواند با دیگر ستارگان کهکشان همانند ستارههای داخلی منظومه شمسی تعامل داشته باشد.»
کشف این سیاره کوتوله بالقوه، برای پژوهشگران در جستجوی سیاره نهم، موضوعی نامناسب تلقی میشود. سیاره نهم بهعنوان دنیایی فرضی بزرگتر از زمین در نظر گرفته میشود که ممکن است در منطقهای خیلی دورتر از مدار پلوتو واقع شده باشد. فرضیه وجود چنین سیارهای بر این اساس استوار است که مدارهای بسیاری از اجرام فرانپتونی دورافتاده به دلیل نیروی گرانش جسمی بزرگتر بهصورت منظم خوشهبندی شدهاند. در حالیکه به گفته جیاشوان لی، یکی از اعضای تیم کشف از دانشگاه پرینستون، 2017 OF201 از این الگوی خاص پیروی نمیکند.
چنگ و همکارانش همچنین شبیهسازیهایی از مدار این جرم تازه شناسایی شده و نحوه تعامل آن با سیاره نهم را مدلسازی کردهاند. ناپیر بیان کرد که در صورتی که سیاره نهم وجود داشته باشد، این جرم بعد از چند صد میلیون سال از مدار خود خارج میشود، در حالی که در غیاب آن، در موقعیت کنونی خود باقی خواهد ماند. بدون شک، این یافتهها به نفع فرضیه سیاره نهم نیست.
به این ترتیب، کشف این عضو جدید منظومه شمسی بهعنوان مانعی جدی برای فرضیه سیاره نهم تلقی خواهد شد. اگر جرمهای دیگری شبیه به 2017 OF201 کشف شوند، ممکن است کل فرضیه سیاره نهم به چالش کشیده شود. این کشفیات به احتمال زیاد دشوار نخواهند بود، زیرا تمامی اطلاعاتی که به شناسایی 2017 OF201 انجامید، از دیتاهای بایگانی فراهم آمدهاند. به همین دلیل، ممکن است اجرام فرانپتونی بسیار دور و سیارههای کوتوله بیشتری در این اطلاعات پنهان شده باشند.
لی تصریح کرد: «تمام دادههایی که برای شناسایی و بررسی این جرم استفاده کردیم، اطلاعات آرشیوی بودند که برای تمامی افراد، نه فقط اخترشناسان حرفهای، قابل دسترسی هستند؛ این بدان معناست که دنیای کشفها لزوماً مختص کسانی نیست که به بزرگترین تلسکوپها دسترسی دارند. هر محقق، دانشجو یا حتی یک دانشمند آماتور که ابزار و دانش کافی داشته باشد، میتواند به چنین کشفی دست یابد و این امر اهمیت به اشتراکگذاری منابع علمی را به نمایش میگذارد.»
جستجوگران سیاره نهم، یک سرنخ ممکن از وجود دنیای ناشناخته دیگری یافتهاند.
۵۸۵۸
۵۸۵۸