“`html
بر اساس گزارشی از صحت خبر، یک نقطه قرمز روی یک صورتکی سنگی در اسپانیا در حال ثبت رکوردهای تازهای در تاریخ جهان است. این نشانه که بین ۴۳ هزار سال قدمت دارد، احتمالا کهنترین اثر انگشت انسان شناختهشده تا کنون به شمار میرود و به علاوه یکی از قدیمیترین اشیای نمادین کشف شده در اروپا به حساب میآید.
نقطه قرمز از دل تاریخ
این اثر انگشت از یک ماده معدنی قرمز به نام اخرایی یا گلماشی تشکیل شده و توسط یکی از نئاندرتالها؛ نزدیکترین خویشاوند منقرضشده انسان امروز، بر روی صورتک به تصویر کشیده شده است. نئاندرتالها حدود ۴۰ هزار سال پیش منقرض شدند، ولی قبل از ظهور انسانهای مدرن در اروپا برای صدها هزار سال در این قاره زندگی میکردند.
محققان بر این باورند که این نقطه قرمز نقش «بینی» را بر روی سنگی با ویژگیهای صورتمانند ایفا میکند. این کشف به چالشی جدی برای فرضیهای قدیمی تبدیل شده که نئاندرتالها فاقد توانایی خلق آثار هنری نمادین بودهاند.
بروس هاردی، انسانشناس و باستانشناس از دانشگاه کنیون در اوهایو تأکید میکند که قرار گرفتن این نقطه قرمز بیشک به عمد بوده، هرچند نمیتوان بهطور قطع درباره هدف از قرار دادن آن نظر داد.
تحقیقات نشان میدهد که این منطقه بین ۴۴ هزار تا ۴۱ هزار سال پیش محل سکونت نئاندرتالها بوده، در حالی که مدرکی از حضور انسانهای امروزی اولیه در آنجا وجود ندارد.
محققان بیان میکنند که نقطه قرمز بهطور عمدی به عنوان «بینی» برای پررنگتر کردن شباهت سنگ به صورت انسانی ایجاد شده است.
چهرهای باستانی؟
این سنگ که به شکل یک سیبزمینی بزرگ است، حدود ۱۵ سانتیمتر طول دارد و یک طرف آن فرورفتگیهایی شبیه ابروها دارد. با این حال، نویسندگان مقاله بیان میکنند که اضافه کردن عمدی یک نقطه قرمز به عنوان «بینی» در زیر «ابروها»، این سنگ را به نمایشی ابتدایی از چهره انسان تبدیل میکند.
این نقطه قرمز به نظر یکنواخت میرسد، اما بررسیهای پزشکی قانونی و تحلیلهای طیفی نشان دادهاند که این اثر با یک انگشت خاص و احتمالاً متعلق به یک نئاندرتال بالغ ایجاد شده است.
گمان میرود که این سنگ گرانیتی بهطور عمدی از رودخانهای نزدیک به محل یافته شدن به پناهگاه نئاندرتالها آورده شده است. به گفته محققان، انتخاب این سنگریزه به دلیل شکل خاصش و علامتگذاری آن نشاندهنده وجود یک ذهن انسانی است که قابلیتهای نمادپردازی، تخیل و ایدهپردازی داشته است.
ربکا ورگسایکس تأکید میکند: حتی اگر این نقطه قرمز نمادین باشد، ممکن است پژوهشگران در تفسیر معنای آن نادرست عمل کرده باشند.
بحث درباره اینکه آیا نئاندرتالها قادر به خلق هنر انتزاعی بودهاند یا نه، سالهاست که میان باستانشناسان ادامه دارد. آثاری نظیر حکاکیها بر دیواره غارهای فرانسه که ممکن است تا ۷۵ هزار سال قدمت داشته باشند، وجود دارد. با این حال، حتی بهترین آثار هنری نئاندرتالها در مقایسه با نقاشیهای غاری انسانهای مدرن، از نظر رنگ و شکل در سطح پایینتری قرار دارند.

ربکا ورگسایکس، باستانشناس دوره پارینهسنگی از دانشگاههای کمبریج و لیورپول بریتانیا بر این عقیده است که حتی اگر این نقطه قرمز بهعنوان نماد در نظر گرفته شود، ممکن است پژوهشگران معنای آن را به نادرستی تفسیر کرده باشند.
او به لایو ساینس گفت: «چیزی که تیم تحقیقاتی به عنوان بینی میبیند، اگر سنگ را به حالت وارونه نگاه کنیم، شاید به شکل ناف در نظر آید. واقعاً نمیتوانیم بگوییم که این نقش قرار بوده چه چیزی را به تصویر بکشد.»
پل پتیت، باستانشناس دانشگاه دورهام که در این تحقیق شرکت نداشته نیز بیان کرده است که این سنگ نشاندهنده استفاده نئاندرتالها از رنگدانههای قرمز است که به وضوح نشان میدهد آنها به طور منظم علامتهایی بر دیوارههای غارها و اشیای قابلحمل گذاشتهاند. با این حال، او نیز تأکید کرده که هنوز مشخص نیست آیا این نقطه قرمز واقعاً نشاندهنده چیزی بوده یا خیر.
منبع: لایوساینس
ترجمه فرزاد مظفری
۵۸۵۸
“`