“`html
غزال زیاری: طوطیها در محیط طبیعی خود، به منظور برقراری ارتباط با گروههای اجتماعیشان، به صداهای مختلفی از جمله جیغهای بلند و سوت زدن متوسل میشوند و صداهایی شبیه به خوابیدن را تولید میکنند.
این گونههای اجتماعی برای غذا پیدا کردن و مقابله با تهدیدات، به شدت به سیستمهای پیچیده ارتباطی خود وابسته هستند تا بتوانند به یکدیگر هشدار دهند. پژوهشها نشان دادهاند که طوطیها از صداهایی با مفهوم خاص “تماس مختص” مانند بشر استفاده میکنند تا یکدیگر را خطاب کنند.
آیا طوطیهای خانگی معنا کلمات را درمییابند؟
زمانی که طوطیها در کنار انسانها قرار میگیرند، از همنوعان خود برای یادگیری زبان برخوردار نیستند و در عوض، با استفاده از مغزهای پیشرفته خود، زبان انسانی را فرامیگیرند. اینجا به پرسشی برمیخوریم که آیا هرگاه طوطیها با زبان بشر صحبت میکنند، آیا واقعاً به معانی کلمات آگاه هستند یا این که صرفاً در حال تقلید هستند؟
پاسخ به این پرسش بستگی به شیوه آموزش هر طوطی دارد؛ با این حال، تحقیقهای موجود نشان دادهاند که طوطیها قادر به درک عمیق گفتار انسان و استفاده مؤثر از واژهها و عبارات هستند.
ایرنه پِپربرگ، استادیار روانشناسی و علوم اعصاب در دانشگاه بوستون که تمام حرفهاش را به آموزش طوطیها در زمینه زبان انسان اختصاص داده، در این خصوص اطلاعاتی ارائه داد: «طوطیهایی که به شکل صحیح آموزش میبینند، میتوانند حجم عظیمی از گفتار را یاد بگیرند.»
طوطیای که قادر به شمارش بود
یکی از مشهورترین طوطیهای آزمایشگاهی، “الکس” از نژاد طوطی خاکستری آفریقایی بود که به خاطر مهارتهای استثناییاش در ارتباط شناخته میشد. الکس بیش از ۱۰۰ واژه مرتبط به اشیاء، اعمال و رنگها را بهخوبی شناسایی میکرد. او میتوانست تا عدد ۶ شمارش کند و از مفهومی ابتدایی درباره صفر مطلع بود. هنگامی که شیئی به او داده میشد، قادر بود رنگ، شکل و جنس آن را شناسایی کند و با استفاده از اصطلاحاتی مانند “بزرگتر”، “کوچکتر”، “مشابه” یا “متفاوت” مقایسههای دقیقی انجام دهد.
الکس با روشی آموزشی دقیق تربیت شده بود و میتوانست هر واژه را بهدرستی به یک شیء یا مفهوم خاص ربط دهد؛ اما کارشناسان بر این باورند که حتی طوطیهای خانگی نیز قادر به یادگیری برخی از ویژگیهای زبان انسانی هستند.
یادگیری کلمات و عبارات
آرین کولبرت-وایت، دانشیار روانشناسی در دانشگاه پوگت ساند، اظهار کرده که طوطیها قطعاً میتوانند واژههای مرتبط با اشیاء واقعی اطراف خود را یاد بگیرند: «اگر چندین بار بگویید “بادامزمینی” و در همان حال به آنان بادامزمینی بدهید، طوطیها درست مانند یک کودک، یاد میگیرند که این واژه به آن خوراکی خاص اشاره دارد.»
کولبرت پیشنهاد کرده است تا برای بررسی این موضوع که آیا طوطی واقعاً میفهمد که واژه “بادامزمینی” به آن نوع خاص خوراکی اشاره دارد و نه صرفاً به هر نوع غذا، صبر کنیم تا طوطی خود بادامزمینی را درخواست کند و سپس غذایی دیگر به او بدهیم. اگر طوطی به معنای واقعی واژه “بادامزمینی” را بفهمد، به احتمال زیاد غذای نادرست را کنار خواهد گذاشت و دوباره آن خوراکی مشخص را طلب میکند.
بر اساس اظهارات کولبرت، این نوع یادگیری بیشتر مربوط به اشیاء قابل مشاهده و ملموس است و شامل واژگان انتزاعی یا مفاهیم پیچیده نمیشود. با این حال، طوطیها میتوانند سرنخهای مرتبط با واژههای انتزاعی را نیز شناسایی کنند.
پپربرگ در این باره تصریح کرد: «از آنجایی که طوطیها هوش بالایی دارند، برخی وقتها واژهها یا عبارات را در موقعیتهای درست بهکار میبرند. مثلاً یک طوطی ممکن است یاد بگیرد که انسانها هنگام ورود به اتاق، سلام میکنند و بنابراین خودش نیز ….
“““html
طوطیها میتوانند بهخوبی سلام کنند و خوشآمد بگویند. حتی اگر آنها بهطور کامل معنای عمیق واژهها را درک نکنند، مالک آنها از این رفتار خوشحال شده و به آنها پاداش میدهد. چون طوطیها با صاحبانشان ارتباط عاطفی عمیقی برقرار میکنند و به بازخوردها به شدت حساساند، این چرخه منجر به یادگیری استفاده صحیح از واژهها در زمان مناسب میشود.

از “متأسفم” تا “دوستت دارم”
پپربرگ با ذکر مثال الکس، به فراگیری واژه “متأسفم” اشاره میکند. طوطیهای خاکستری آفریقایی به شیطنت شناخته میشوند و الکس گاهی اوقات وسایل آزمایشگاه را خراب یا میجود. در یکی از مواقع، زمانی که او تعدادی کاغذ را پاره کرد، پپربرگ بسیار عصبانی شد و شروع به فریاد زدن کرد.
پپربرگ در کتاب خود به نام Alex & Me یادآوری میکند: «الکس در پاسخ گفت: “متأسفم”؛ عبارتی که از من آموخته بود. این ماجرا به قبل از این حادثه برمیگردد؛ زمانیکه الکس یک ماگ را شکست و پس از عصبانیت من، من به او گفتم: “متأسفم” و بلافاصله به بررسی وضعیت او پرداختم تا مطمئن شوم آسیبی ندیده باشد. پس از آن، الکس همیشه پس از اینکه دردسر درست میکرد، از عبارت “متأسفم” استفاده مینمود.»
پپربرگ ادامه میدهد: «الکس ارتباط میان این عبارت و آرام کردن اوضاع در لحظات تنشآمیز را درک کرده بود. البته این پشیمانی حقیقی نبود؛ بلکه او دقیقاً میدانست کی باید از این واژه استفاده کند.»
این مطلب همچنین درباره اصطلاح “دوستت دارم” نیز صدق میکند. کولبرت-وایت در این باره میگوید: «برای طوطی مفهوم “دوستت دارم” به عنوان یک احساس انتزاعی نیست؛ بلکه به این معناست که “وقتی این را میگویم، توجه فراوانی دریافت میکنم، خوشحال میشوم و با شخص مورد علاقهام ارتباط برقرار میکنم”. نمیدانم آیا اینکه آنها معنای واقعی این عبارتها را نمیدانند، عجیبه یا نه؛ چون انسانهایی هم هستند که این عبارتها را به زبان میآورند بدون اینکه درک واقعی از آن داشته باشند. این کلمات در واقع در بسیاری از مواقع، فقط کاربردیاند.

در پایان، هر طوطی بهصورت منحصر به فردی توانایی درک گفتار انسان را دارد. کولبرت-وایت بر این باور است که برخی از طوطیها به هیچ وجه صحبت نمیکنند، بخصوص اگر طوطی دیگری در کنارشان باشد که با او ارتباط برقرار کنند.
پپربرگ معتقد است که زمان آن رسیده که انسانها به تواناییهای ارتباطی ذاتی طوطیها بیشتر توجه کنند و نه صرفاً انتظار داشته باشند که آنها زبان انسان را یاد بگیرند. او گفت: «ما معمولاً حیوانات را کمهوشتر از خودمان میدانیم، ولی انتظار داریم که سیستمهای ما را یاد بگیرند. در حالی که طی ۵۰ سال اخیر سعی کردیم سیستمهای آنها را درک کنیم و موفقیت چندانی کسب نکردهایم.»
منبع: livescience
۲۲۷۲۲۷
“`