“`html
غزال زیاری: واکنش انسانها به قلقلک واقعاً شگفتآور است. وقتی که فردی دیگری را قلقلک میزند، عموماً نتیجه آن خندهای غیرقابل کنترل و خود به خودی است.
این واکنش به قلقلک دادن به عنوان گارگالسیس (gargalesis) شناخته میشود و نکته جالب این است که متخصصان عصبشناسی هنوز به طور دقیق نمیدانند که چرا این پدیده رخ میدهد؛ به ویژه اینکه برای بسیاری از افراد، احساس ناشی از قلقلک ممکن است خوشایند نباشد. همچنین ما نمیدانیم که چرا برخی از حسها برای بعضی افراد حس قلقلک ایجاد میکند در حالی که برای دیگران اینگونه نیست؛ و اینکه چرا برخی نواحی بدن بیشتر از دیگر نواحی نسبت به گارگالسیس حساس هستند.
این موضوع شاید در نگاه اول کماهمیت به نظر برسد، اما برای کُستانتینا کیلتنی، عصبشناس از مؤسسه کارولینسکا و دانشگاه رادبود و تعدادی دیگر از محققان، این مسئله کاملاً جدی و مهم است.
کیلتنی در این زمینه میگوید:« پژوهش در خصوص واکنشهای متفاوت به قلقلک میتواند به سمتهای مهمی برود. از منظر علوم دنابذ، قلقلک ارتباطاتی با حوزههای مختلف عصبشناسی مانند علوم اعصاب بالینی، رشدی، حرکتی و عاطفی دارد. برای من جالب است که اغلب ما این حس را به وضوح تجربه میکنیم؛ حسی که حتی بزرگترین متفکران تاریخ مانند سقراط، ارسطو و داروین نیز به آن توجه نشان دادهاند و باوجود این، ما هنوز درک دقیقی از چگونگی عمل این پدیده نداریم.»
کیلتنی با بررسی وضعیت تحقیقاتی، سوالات بیپاسخی را مطرح کرد و همچنین راهکارهایی برای تحقیقات آتی ارائه نمود.
قلقلک، سرگرمی معروف جانداران
قلقلک یک تجربه جهانی برای انسانهاست و احتمالاً یکی از نخستین روشهای بازی والدین با فرزندان آنها به شمار میرود. با مرور زمان، کودکان واکنشهای گوناگونی به قلقلک نشان میدهند؛ برای مثال جیغ میکشند، میلرزند و فرار میکنند اما همچنان به این بازی برمیگردند.
جالب است که حتی در پستانداران غیرانسانی مانند میمونها نیز واکنشهای مشابهی ثبت شده و پدیدهای مشابه به گارگالسیس در موشها مشاهده شده است که این موضوع نشاندهنده اهمیت آن در مطالعات عصبشناسی تکاملی است.
علاوه بر این، واکنشهای نوروتایپیک (افرادی با عملکرد مغزی نرمال) و نورودیورژنتیک (مانند افرادی که با اوتیسم یا اختلالات اسکیزوتایپی مواجهاند) به قلقلک متفاوت است. افراد دارای اختلال طیف اوتیسم در مقایسه با نوروتایپیکها، تجربهی بیشتری از قلقلک را دارند و افراد با اختلالات اسکیزوتایپی لمسهای خود را به اندازه بمبارانهای دیگران قلقلکی احساس میکنند.
با این وجود، هنوز مسائل بسیاری در رابطه با قلقلک و میکانیزم گارگالسیس وجود دارد که کیلتنی آنها را در قالب پنج سوال بنیادی زیر خلاصه میکند:
- چرا بعضی نواحی بدن بیشتر از سایر نواحی احساس قلقلک میکنند؟
- آیا ما واقعاً از قلقلک لذت میبریم؟ اگر اینطور نیست، پس علت خندیدنمان چیست؟
- چرا بیشتر افراد نمیتوانند خود را قلقلک بزنند؟
- چرا بعضی افراد بسیار قلقلکی هستند و عدهای اصلاً واکنشی نشان نمیدهند؟
- اصلاً چه دلیلی برای احساس قلقلک وجود دارد؟
کیلتنی تأکید کرده که بیشتر مطالعات تا کنون بیشتر بر تفکیک گارگالسیس و خنده واقعی ناشی از شادی تمرکز دارند و هنوز پاسخهای مغزی چندانی بررسی نشده است.

در این پژوهشها بیشتر بر قلقلک دستی و تکرارپذیری آن تأکید شده است.
“““html
در واقع، چالش اصلی این است که تعریف دقیق و یکپارچهای از “قلقلک” ارائه نشده است.
او در این زمینه به تفصیل بیان کرد: «مطالعات در این حوزه هنوز در مراحل ابتدایی است و رویکرد تحقیقات ما از سطح پایین به بالا میباشد؛ به عبارت دیگر، ما به دنبال پاسخ به سوالاتی هستیم که بررسی تجربی آنها آسانتر است. در قدم اول، از مکانیسمهای فیزیکی شروع میکنیم و تمرکز بر روی آن دسته از جنبههایی داریم که به فعالیتهای مغز و ویژگیهای فیزیکی و فیزیولوژیکی قلقلک مربوط میشوند. برقراری یک انسجام علمی، شرط لازم برای پاسخ به سوالات گستردهتری مانند توضیحات تکاملی یا انسانشناختی دربارهی قلقلک محسوب میشود.
ایجاد دستگاه خاص برای اجرای آزمایش
هدف اصلی این مرور علمی، بررسی وضعیت کنونی تحقیقات در حوزه گارگالسیس و شفافسازی مسیر آینده بوده است. کیلتنی در آزمایشگاه خود از یک دستگاه مخصوص بهره میبرد: شرکتکننده روی صندلی قرار میگیرد و پاهای خود را از سوراخهای دستگاه عبور میدهد، در حالی که یک دست رباتیک بهطور یکنواخت شروع به قلقلک زدن مینماید. این شیوه به پژوهشگران کمک میکند تا نتایج بین افراد مختلف با دقت قابل مقایسه و تکرار باشند.
کیلتنی در مورد این آزمایش گفت: «سوالی که در بلندمدت در ذهن داریم این است: دلیل قلقلکی بودن انسان و دیگر موجودات چیست؟ اما قبل از هرچیز، نیاز است که یک زیرساخت علمی مناسب برای پاسخ به این پرسش ایجاد کنیم.»

تحقیقات در نظر دارند تا آزمایشاتی روی افرادی که با ناهنجاریهای مغزی مواجه هستند، انجام شود تا ساختارهای مغزی مرتبط با ناتوانی در خود قلقلکی را بهتر شناسایی کنند.
اگرچه این راه طولانی و دشوار است، اما کیلتنی باور دارد که این مسیر ارزشمند است: «ممکن است که قلقلکی بودن در گذشته دارای ویژگی عملکردی بوده که امروزه آن را از دست داده، اما شاید هنوز کارکردی داشته باشد که ما قادر به کشف آن نشدهایم. این یک راز جذاب برای کشف است. من فکر میکنم این پدیده حاوی رازهایی بیشتر از آنچه تصور میکنیم، باشد!»
منبع: sciencealert
“`