جرائم منافی عفت به دسته ای از جرائم گفته می شود که با عفت عمومی و ارزش های اخلاقی جامعه در تضاد هستند و انجام آن ها از دیدگاه شرع نیز ناپسند و قابل نکوهش است. در این میان، باید توجه داشت که قلمرو و مرزبندی روابط جنسی غیرمجاز که به عنوان اعمال ضد عفت و اخلاق عمومی شناخته می شوند، بسته به مکان، زمان و فرهنگ جوامع گوناگون، متفاوت است. به طوری که ممکن است یک عمل خاص در یک کشور، بر اساس باورها و هنجارهای مردم آن جامعه، غیرمجاز، نامشروع و مصداق عمل منافی عفت تلقی شود، در حالی که همان عمل در کشور دیگری کاملا مجاز و مشروع شناخته شود.
به عنوان مثال، امروزه در برخی جوامع غربی مانند فرانسه، انگلستان، آمریکا و دیگر کشورهای اروپایی، ابراز محبت بین زن و مرد در حد بوسیدن و در آغوش گرفتن، عملی منافی عفت محسوب نمی شود. این در حالی است که ارتکاب چنین رفتاری میان زن و مردی که پیوند زناشویی رسمی با یکدیگر ندارند، در کشورهای اسلامی از جمله جمهوری اسلامی ایران، از مصادیق جرائم علیه عفت و اخلاق عمومی به شمار رفته و تحت عنوان رابطه نامشروع مادون زنا شناخته می شود که مستوجب مجازات است که جهت کسب اطلاعات بیشتر کلیک کنید.
همچنین، به عنوان نمونه ای دیگر، ازاله بکارت یک دختر ۲۰ ساله با رضایت خود او، توسط مردی که رابطه زوجیت با وی ندارد، در برخی کشورهای غیراسلامی مانند آمریکا، شیلی، آلاسکا و انگلستان جرم تلقی نمی شود، مگر آنکه این عمل تحت شرایط خاصی، مصداق هتک ناموس به عنف (تجاوز) باشد که در آن صورت جرم بوده و قابل مجازات است. اما در کشورهای اسلامی، همین عمل یعنی ازاله بکارت، جرمی منافی عفت محسوب می گردد.
تعریف جرایم منافی عفت
به بیانی دیگر، می توان گفت اعمال منافی عفت شامل هرگونه روابط جنسی ناشی از تمایل متقابل زن و مرد است که از چارچوب و هنجارهای پذیرفته شده جامعه فراتر رود؛ به گونه ای که جامعه نتواند آن را نادیده گرفته و چشم پوشی کند، بلکه آن را قبیح و ناپسند بشمارد و حتی به عنوان یک عمل ضد عفت و اخلاق عمومی، آن را مردود دانسته و مستحق مجازات بداند.
در قوانین ایران، جرائم جنسی به دو دسته اصلی حدی و تعزیری تقسیم بندی می شوند. جرائمی نظیر زنا، رابطه نامشروع، لواط و موارد مشابه از این دسته اند. به عبارت دیگر، جرائم منافی عفت، به آن دسته از جرائم اطلاق می شود که با اخلاق و عفت عمومی جامعه مغایرت دارند. در این میان، جرائم منافی عفت حدی، آن هایی هستند که در فقه اسلامی، در بخش “حدود” به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته اند، از جمله:
- زنا
- لواط
- مساحقه
- قوادی
- تفخیذ
- و قذف
جرائم منافی عفت از دیدگاه قرآن
با تأمل در آیات قرآن کریم می توان دریافت که واژگان “جرم” و “جریمه” در معنای لغوی خود، به ارتکاب اعمال زشت، ناپسند و مخالف با حق و عدالت اشاره دارند. از ترجمه آیات شریف قرآن چنین برمی آید که معنای لغوی “جرم” و “اجرام”، انجام کاری است که نیکو و شایسته نیست، بلکه نکوهیده و ناپسند تلقی می شود. “مجرم” نیز کسی است که در این اعمال زشت و ناپسند گرفتار شده، بر آن اصرار ورزیده و در انجام آن استمرار داشته باشد و برای ترک آن اقدامی نکند. این مفهوم دوام و استمرار، هم از معنای لغوی “کسب و اکتساب کارهای مکروه و زشت” قابل برداشت است و هم از معنای وصفی “مجرم” می توان آن را دریافت، چرا که صفت معمولاً بر ثبات و دوام دلالت دارد. از آنجا که تمامی دستورات شرع مقدس اسلام، به اقتضای حکمت قانون گذار، شایسته، دربردارنده مصالح و منطبق با عقل سلیم هستند، هرگونه تخطی از این دستورات می تواند زمینه ساز جرم تلقی شود.
اقسام جرائم منافی عفت و مجازات آن ها
همان طور که پیشتر اشاره شد، در نظام حقوقی، جرائم منافی عفت به دسته ای از جرائم اطلاق می شود که با اعمال خلاف عفت عمومی و اخلاق جنسی در ارتباط هستند. از مهم ترین این جرائم می توان به موارد زیر اشاره کرد:
زنا
بر اساس ماده ۲۲۱ قانون مجازات اسلامی، زنا عبارت است از برقراری رابطه جنسی (جماع) میان مرد و زنی که هیچ گونه علقه زوجیت (پیوند زناشویی شرعی و قانونی) بین آن ها وجود نداشته باشد و این عمل از موارد “وطی به شبهه” (رابطه جنسی از روی اشتباه و بدون قصد گناه) نیز محسوب نشود.
انواع زنا بر اساس قانون مجازات اسلامی عبارتند از:
- زنای محصنه (زنای فردی که همسر دارد و امکان برقراری رابطه جنسی با همسر شرعی خود را نیز داشته است)
- زنا با محارم نسبی (مانند زنا با خواهر، مادر و…)
- زنای به عنف یا اکراه (تجاوز جنسی با زور و بدون رضایت)
- زنای مرد غیرمسلمان با زن مسلمان
- زنای غیرمحصنه (زنای مرد و زنی که هیچ کدام همسر ندارند یا شرایط احصان را ندارند)
بسته به اینکه کدام یک از انواع زنا رخ داده باشد، مجازات آن می تواند شامل شلاق، سنگسار (رجم) و یا اعدام باشد.
لواط
طبق ماده ۲۳۳ قانون مجازات اسلامی، لواط عبارت است از دخول اندام تناسلی مرد به اندازه ختنه گاه در دبر (مقعد) مرد دیگر.
انواع لواط شامل موارد زیر است:
- لواط با دخول (ایقابی)
- تفخیذ (قرار دادن اندام تناسلی مرد بین ران های مرد دیگر بدون دخول)
- مجازات لواط بسته به شرایط می تواند اعدام یا شلاق باشد.
مساحقه
بر اساس ماده ۲۳۸ قانون مجازات اسلامی، مساحقه عبارت است از اینکه یک زن، اندام تناسلی خود را بر اندام تناسلی همجنس خود (زن دیگر) قرار دهد.
مجازات این عمل، صد ضربه شلاق است.
قوادی
طبق ماده ۲۴۲ قانون مجازات اسلامی، قوادی به معنای به هم رساندن و واسطه گری برای دو یا چند نفر به منظور ارتکاب زنا یا لواط است.
مجازات قوادی به شرح زیر است:
- برای مرد: ۷۵ ضربه شلاق و تبعید.
- برای زن: ۷۵ ضربه شلاق.
قذف
بر اساس ماده ۲۴۵ قانون مجازات اسلامی، قذف عبارت است از نسبت دادن زنا یا لواط به شخص دیگر، حتی اگر آن شخص فوت کرده باشد.
مجازات قذف، ۸۰ ضربه شلاق است.
تجاوز به عنف
تجاوز به عنف، یکی از قدیمی ترین جرائمی است که در جوامع بشری وجود داشته است. با این حال، تعریف این جرم، برخلاف جنبه های جرم شناختی آن که تقریباً همواره ثابت بوده، در طول سالیان اخیر و تحت تأثیر عوامل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی در برخی کشورها دستخوش تغییر شده است.
به طور سنتی، در نظام حقوقی کامن لا (نظام حقوقی رایج در کشورهایی مانند انگلستان و آمریکا)، تجاوز به عنف به معنای دخول آلت تناسلی مردانه در آلت تناسلی زنانه بدون رضایت زن و بدون وجود رابطه زناشویی میان آن ها تعریف می شد.
همان طور که از این تعریف برمی آید، در نظام کامن لای سنتی:
اولاً، تنها مردان می توانستند به عنوان مرتکبان این بزه مطرح شوند.
ثانیاً، زنان منحصراً به عنوان قربانی (بزه دیده) تلقی می شدند.
ثالثاً، تنها تجاوز از طریق مهبل (واژینال) مدنظر بود.
رابعاً، دو مؤلفه کلیدی یعنی عدم رضایت زن به آمیزش جنسی و همچنین نبودن علقه زوجیت میان طرفین، نقش اساسی در تعریف جرم داشتند.
قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۷۰، با پیروی از کتب فقهی، جرمی را مستقلاً با عنوان “تجاوز به عنف” جرم انگاری نکرده است. اما می توان با توجه به دو عنوان مجرمانه “زنای به عنف” (مذکور در ماده ۲۲۵) و “لواط به عنف” (مذکور در ماده ۲۳۳) و با در نظر گرفتن تعاریف زنا و لواط مندرج در مواد ۲۲۲ و ۲۳۲ همان قانون، تجاوز به عنف را در چارچوب قانون مجازات اسلامی این گونه تعریف کرد: هرگاه مردی به وسیله آلت تناسلی خود و با توسل به زور، علیه زنی که در پیوند زناشویی او نیست، مرتکب دخول از طریق مهبل و یا مقعد شود، و نیز هرگاه مردی به وسیله آلت تناسلی خود و با توسل به زور، علیه مرد دیگری مرتکب دخول از طریق مقعد شود، تجاوز به عنف واقع شده است.