تحلیل ارسول سلیمی: پس از بهدست آوردن رای اعتماد مجلس، عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در مصاحبات متعدد نظریهای خود را درباره سیاست خارجی دولت چهاردهم و نحوه رهبری وزارت امور خارجه اعلام نمود. تاکید او بر امور حیاتی سیاست خارجی و اولویتهای این کشور به نحوی موجب تمرکز رسانههای غربی به گفتگوهای او گردیده است. در حالی که ایران در صدد پاسخگویی به ترور اسماعیل هنیه است و آمریکاییها تلاش میکنند تا به پایان کشتار مردم غزه توسط اسرائیل برسند و نیروهای محور مقاومت در عراق، یمن و لبنان تاثیری مستقیم در دو موضوع اساسی داشتند و تمام اینها پیچیدگی منطقه را افزایش میدهد.
در جلسه رای اعتماد مجلس، عراقچی سیاست خارجی دولت چهاردهم را «فراگیر، فعال و اثرگذار» توصیف نمود و اظهار کرد که در وزارت امور خارجه به سه ماموریت اصلی تن یافته است: «تضمین منافع ملی و نگهداری و ارتقا ثروت ملی»، «تقویت امنیت ملی و افزایش قدرت» و «حفظ و تقویت اعتبار و جایگاه».
در اولین گفتگو خارجی خود با خبرگزاری ژاپن، عراقچی بر عبور از موانع منافع متقابل و تأکید بر اولویتبندی نیازهای حیاتی ایران و ژاپن تاکید کرد و رویکرد تعامل خود با کشورهای دوست که تحریمهای آمریکا آنها را تهدید میکند را به عنوان «مشارکت در طرحها» معرفی کرد. عراقچی در این گفتگو بر رفع تحریمها، بهویژه تحریمهای یکطرفه از طریق مذاکرات جدی و متمرکز با رعایت اصول والای ملت تأکید داشت.
بهطور یکسان، عراقچی دیپلماسی اقتصادی را محور اصلی سیاست خارجی ایران معرفی کرده و با بازنگری در ماموریتهای این وزارتخانه در راستای «فضاسازی، رفع موانع، باز شدن مسیرها و ایجاد فضا و زمینه سیاسی مطلوب» اعلام کرده تا بخشهای اقتصادی بتوانند فعالیت کنند.
براساس برنامه گفتگوی ویژه خبری دوم شهریور، عراقچی به این موضوع تأکید کرد که «هدف ما تأمین منافع ملی کشور است، بیشتر این منافع منافع اقتصادی هستند». وی در مورد دو محور دیگر رویکرد دولت چهاردهم نیز تأکید نمود و اظهار داشت: «ماموریت دوم ما کمک به امنیت ملی کشور است و تقویت امنیت ملی از طریق دیپلماسی کمک به قدرت بازدارنده کشور است و ماموریت سوم ارتقا عزت و شأن کشور و تأمین جایگاه بینالمللی برای کشور و ایجاب افتخار برای ایران و ایرانیان است».
تحلیلگران سیاسی معتقدند که در اوایل دوره دولت چهاردهم، قوی شدن دیپلماسی ایران با «همسایگان» و اولویتدهی به کشورهای عربی قابل شاهد خواهد بود. در مرحله بعد، جلب حمایت دیپلماتیک از «آفریقا، آمریکای لاتین و شرق آسیا»، سپس تقویت روابط با کشورهای حامی ایران در دوره تحریم به خصوص «چین و روسیه»، و در گام بعد، تقویت روابط اقتصادی با «هند، آفریقای جنوبی، برزیل و ترکیه و اقتصادهای نوظهور» ادامه خواهد یافت.
بر اساس مصاحبههای اولیۀ عراقچی، شرط او برای برقراری ارتباط با کشورهای اروپایی، مبتنی بر «تعامل بهمنزله فرصت و با احترام متقابل و از موضع برابر» خواهد بود که در معاملات با اروپا، این سیاست ابتدایی بهعنوان «رفع خصومت» اعلام شده است.
بههمین منوال، نگرش عراقچی نسبت به امریکا شامل قبول ادامه تنش و خصومت بین ایران و امریکا و ضرورت «مدیریت تنشها» است. وزیر خارجه ایران باور دارد که ایران و امریکا بر اساس اصولی که هر دو کشور پذیرفتهاند، آماده عبور از آن نیستند؛ بنابراین وی معتقد است که «این تنش وجود دارد ولی ضرورت مدیریت آن وجود دارد».
هر هزینهای که مردم ایران برای آن پرداخت میکنند، بسیار مهم است. وظیفه ما در حوزه سیاست خارجی، کاهش هزینهها و فشارها را تا جای ممکن به حداقل میرسانیم تا اجماع بینالمللی مخالف ما نشود.
عراقچی، با اشاره به تغییرات در منطقه پس از رویدادهای جنگ اوکراین و غزه، اجرای برجام را به عنوان یک مأموریت پیچیده دانسته و لزوم برگزاری مذاکرات جدید پس از انتخابات آمریکا را تأکید کرده است. او با تأکید بر لزوم لغو و رفع تحریم ها، اشاره به نیاز ایران برای خنثی کردن تحریمها دارد.
یکی از نکات مهم اظهارات عراقچی این است که او تأکید دارد مدیریت تنش با آمریکا جزئی از سیاست محور مقاومت نیست و حمایت از ملتهای لبنان، فلسطین و یمن و سایر مناطق جهان اسلام بهخصوص در قالب محور مقاومت، بخشی از سیاستهای دولت جدید ایران خواهد بود.
کارشناسان اعتقاد دارند که عراقچی به یکپارچهسازی میدان و دیپلماسی اهمیت میدهد و با راهبری درست، باید بخش رسانه را در این پروسه فعال کند تا تمامی ابعاد مسئله به خوبی پوشش داده شود.