چرا این تنش‌ها برای آینده فناوری حائز اهمیت‌اند؟/جنگ داخلی و بحران انسانی در دنیای تراشه‌ها

طبق گزارش صحت خبر، وب‌سایت خبری معتبر سی ان ان در مطلبی به بررسی وضعیت کنونی جمهوری دموکراتیک کنگو پرداخته است. این کشور آفریقایی شاهد اعلام تصرف بزرگترین شهر در مناطق شرقی خود توسط ائتلاف شورشی معروف به “ائتلاف رود کنگو” (AFC) است، که در این هفته صورت گرفته و از مقاومت نیروهای دولتی که دارای حمایت از طرف نیروهای منطقه‌ای و نهادهای بین‌المللی مانند سازمان ملل هستند، فارغ نشده‌اند.

تصرف شهر گُما، نشان‌دهنده موفقیت دیگری برای ائتلاف شورشی AFC است که شامل گروه مسلح M23 می‌باشد، گروهی که تحت تحریم‌های بین‌المللی از سوی ایالات متحده و سازمان ملل قرار دارد.

این پیروزی به همراه پیشرفت سریع و گسترش پایگاه این ائتلاف در نواحی وسیع شرق جمهوری دموکراتیک کنگو است؛ جایی که معدنکاری مواد معدنی ارزشمندی که برای تولید دستگاه‌های موبایل و کامپیوتر ضروری هستند، انجام می‌گیرد. به نظر می‌رسد این پیشرفت‌ها به بحران انسانی طولانی‌مدتی در این منطقه منجر شود.

در مجموع، تسلط بر گومای و توسعه نفوذ شورشیان در شرق کنگو تاثیر قابل توجهی بر روی وضعیت امنیتی و انسانی و همچنین اقتصادی این ناحیه خواهد گذاشت و ممکن است عواقب غیرقابل پیش‌بینی برای کنگو و حتی کشورهای همسایه و جامعه جهانی به همراه داشته باشد.

ویکتور تیسونگو، سخنگوی ائتلاف AFC، در روز دوشنبه بعد از تسخیر قبلی شهرهای می‌نووا و ساکه، به CNN اعلام کرد که «گروه AFC-M23 در حال حاضر کنترل کامل گومای بزرگ را در دست دارد» و افزود که «گومای زیر فشار و در حال سقوط است».

دولت کنگو هنوز به صورت رسمی تصرف گومای توسط شورشیان را تایید نکرده است، اما وجود آنها در این شهر، که پایتخت استان شمال کیوو می‌باشد، را قبول کرده است. این دولت همچنین روز یکشنبه اعلام کرد که روابط دیپلماتیک با کشور رواندا را قطع کرده و این کشور را به تأمین سلاح و نیرو برای گروه شورشی M23 متهم نموده است. در نتیجه، کارکنان دیپلماتیک خود را از رواندا فراخوانده است. سخنگوی دولت رواندا نیز در پاسخ به پرسش CNN در مورد حمایت احتمالی از M23، نه تایید و نه تکذیب کرد.

در روزهای اخیر، بیش از دوازده نیروی صلح‌بان خارجی و فرمانده نظامی استان شمال کیوو در تقابل با شورشیان کشته شدند. در همین راستا، هزاران نفر از ساکنان محلی از هجوم شورشیان به سمت گومای در حال فرار هستند.

تحولات جدید در جمهوری دموکراتیک کنگو

جان باختن سربازان آفریقای جنوبی: ارتش آفریقای جنوبی در روز سه‌شنبه تصدیق کرد که چهار سرباز دیگر این کشور که در کنگو به عنوان بخشی از مأموریت صلح سازمان ملل مستقر بودند، جان خود را از دست داده‌اند. این حادثه تنها چند روز بعد از کشته شدن نه سرباز دیگر در درگیری‌های اخیر در این ناحیه روی داده است. نیروی نظامی آفریقای جنوبی به نوبه خود به عنوان بخشی از عملیات حفظ صلح سازمان ملل متحد (MONUSCO) در تلاش برای کاهش چندین نیروی خشونت‌آمیز و حفظ امنیت در کنگو است. این تلفات سنگین حاکی از افزایش شدت نزاع‌ها و خطرات فراوانی است که به این نیروها متوجه می‌باشد. اگرچه این نیروهای صلح‌بان به هدف حفظ امنیت عمومی و جلوگیری از گسترش خشونت‌ها در این ناحیه فعالیت می‌کنند، اما افزایش تلفات و حملات به‌ویژه زمانی که شورشیان کنترل نواحی بیشتری را کسب می‌کنند، نگرانی‌های جدی را در سطح جهانی ایجاد کرده است.

وضعیت بیمارستان‌ها و کمک‌های غذایی: آژانس‌های امدادی تصریح کرده‌اند که بیمارستان‌ها در گومای تحت فشار شدید قرار دارند. صدها نفر از آسیب‌دیدگان درگیر ناامنی به دنبال درمان در بیمارستان‌ها هستند، که به ویژه کودکان با جراحات شدید در میان آنها به چشم می‌خورند. وضعیت به حدی وخیم است که بسیاری از بیمارستان‌ها قادر به پذیرش و درمان این حجم و تعداد مجروح نیستند و همین امر موجب افزایش تلفات می‌شود. علاوه بر این، برنامه‌های کمک غذایی که توسط برنامه جهانی غذا (WFP) به منظور حمایت از آوارگان و نیازمندان در این منطقه طراحی شده بودند، به دلیل وخامت اوضاع امنیتی و ادامه درگیری‌ها به صورت موقت متوقف گردیده است. توقف این برنامه‌های امدادی به طور حتم منجر به تشدید بحران انسانی و افزایش گرسنگی در میان مردم خواهد شد.

گزارش‌های مرتبط با خشونت‌ها و آثار ناشی از جنگ: بر اساس اطلاعات موجود…
“`بر اساس گزارشات منتشر شده، در خیابان‌های گومای تعداد زیادی “جسد” دیده شده است. این وضعیت به‌روشنی نشانه‌ای از شدت درگیری‌ها و فراگیری خشونت‌ها در درون شهر است. به‌علاوه، در کنار قتل‌ها، شواهدی از تجاوز جنسی به غیرنظامیان و سرقت اموال نیز گزارش شده است. این نوع رفتارهای خشونت‌آمیز نه‌تنها جان انسان‌ها را در خطر قرار می‌دهد بلکه امنیت اجتماعی و روحی ساکنان را نیز به‌شدت تحت تأثیر قرار خواهد داد. در این میان، قتل “باله‌زی باگوندا”، بوکسور مشهور کنگویی که تلاش می‌کرد تا کودکان محلی را از مناطق بحرانی محافظت کند، گواهی بر عمق و گستردگی فاجعه انسانی است. این واقعه به‌ویژه در شرایطی روی داده که باگوندا در همکاری با نهادهای بشردوستانه در تلاش برای نجات کودکان از مناطق تحت بحران بود.

هشدارهای صلیب سرخ و تهدیدات بهداشتی: صلیب سرخ جهانی در روز سه‌شنبه اعلام خطر کرد که ناپایداری و خشونت‌ها در گومای می‌تواند به شیوع بیماری‌هایی نظیر ابولا منتهی شود. در این شرایط بحرانی، آزمایشگاه‌هایی که نمونه‌های این بیماری را در اختیار دارند، ممکن است آسیب ببینند. این نگرانی به‌ویژه برای مناطق مستعد به شیوع بیماری‌های واگیر مانند ابولا، بسیار نگران‌کننده است. پاتریک یوسف، مدیر منطقه‌ای صلیب سرخ جهانی برای آفریقا، نگرانی خود را درباره اینکه یکی از آزمایشگاه‌های بیومدیکال نزدیک به دفتر صلیب سرخ در گومای در معرض خطر قرار دارد، اعلام کرده است. از آن‌جایی که این بیماری‌ها می‌توانند به راحتی از طریق تماس با مایعات بدن یا برخورد با محیط‌های آلوده منتقل شوند، هرگونه اختلال در فعالیت‌های این آزمایشگاه‌ها می‌تواند به گسترش بیماری‌های خطرناک منتهی شود.

اعتراضات در کینشاسا و واکنش‌های دیپلماتیک

اعتراضات در کینشاسا: در کینشاسا، پایتخت جمهوری دموکراتیک کنگو، تعدادی معترض تجمع کرده و آتش به‌پا کردند. این اعتراضات به‌ویژه در مقابل سفارتخانه‌های کشورهای غربی و آفریقایی، از جمله سفارت رواندا افزایش یافته است. معترضان با ابراز نارضایتی از احتمال دخالت‌های رواندا در بحران جاری، صدای خود را به گوش می‌رسانند. همچنین، این اعتراضات پس از قطع روابط دیپلماتیک کنگو با رواندا صورت گرفته و نشانه‌ای از افزایش تنش‌ها بین دو کشور به شمار می‌رود. در حین این تجمعات، سفارت فرانسه نیز هدف حمله معترضان قرار گرفت که با پرتاب بمب‌های آتش‌زا مواجه شد، اما معترضان نتوانستند به محوطه سفارت وارد شوند.

این اعتراضات در کینشاسا، پایتخت جمهوری دموکراتیک کنگو، به‌طور قابل ملاحظه‌ای در ماه‌های اخیر افزایش یافته است و به‌ویژه پس از تشدید مشکلات در شرق کشور و متهم شدن رواندا به حمایت از شورشیان M23، تنش‌های میان دو کشور به‌طرز قابل توجهی بیشتر شده است. حملات به سفارتخانه‌ها و نهادهای دیپلماتیک غربی و آفریقایی نشان‌دهنده اعتراضاتی شدید و گسترده از سوی مردم علیه دولت رواندا است و نگرانی‌هایی را درباره مداخلات خارجی در امور داخلی کنگو به وجود می‌آورد.

واکنش وزارت خارجه فرانسه: وزارت خارجه فرانسه در بیانیه‌ای اعلام کرد که سفارت فرانسه در کینشاسا مورد حمله و بمب‌گذاری آتش‌زا قرار گرفته است. این واقعه در شرایطی رخ داده که بحران‌های داخلی و تنش‌های دیپلماتیک به اوج خود رسیده‌اند. با وجود اینکه معترضان موفق به ورود به محوطه سفارت نشدند، این حمله نشان‌دهنده شدت اعتراضات و افزایش خشونت‌ها در کینشاسا به شمار می‌رود. احتمالاً دولت فرانسه

هشدار سفارت آمریکا به شهروندان: در ادامه این بحران، سفارت ایالات متحده در کینشاسا نیز نسبت به گسترش خشونت‌ها در شهر هشدار داد و از شهروندان آمریکایی خواست که برای حفظ ایمنی خود به پناهگاه‌ها بروند و در صورت امکان کینشاسا را ترک کنند. این هشدار از سوی سفارت آمریکا پس از افزایش درگیری‌ها و ناآرامی‌ها در پایتخت کنگو صادر شده است. در بیانیه‌ای که سفارت انتشار داده، آمده است که مفاده بر این است که “با توجه به افزایش خشونت در سرتاسر شهر کینشاسا، سفارت ایالات متحده از شهروندان آمریکایی می‌خواهد که در مکان‌های امن پناه بگیرند و در صورت امکان از طریق گزینه‌های تجاری موجود، شهر را ترک کنند.”

این

هشدارهایی به‌ویژه پس از افزایش درگیری‌ها در شرق کنگو و احتمال بسط خشونت‌ها به دیگر نواحی از جمله پایتخت صادر گردیده است. وزارت امور خارجه ایالات متحده به اتباع خود توصیه کرده است تا اقدامات ایمنی بیشتری انجام دهند و در صورت ممکن از مناطق ناامن دوری کنند. این اقدام نشان‌دهنده نگرانی عمیق در خصوص وضعیت امنیتی کینشاسا و احتمال وخامت اوضاع به سایر بخش‌های کنگو است.

افزایش درگیری‌ها در جمهوری دموکراتیک کنگو و علل آن

درگیری‌ها میان نیروهای کنگویی و سربازان رواندا در مرزهای میان این دو کشور تشدید شده است، و نگرانی‌ها درباره وقوع یک جنگ وسیع به سرعت در حال افزایش می‌باشد. در روز دوشنبه، گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه ارتش کنگو و نیروهای رواندا در نواحی مرزی در حال تبادل آتش بودند. در همان روز، صدای تیراندازی از فرودگاه گومای به گوش رسید و این فرودگاه پس از اشغال توسط شورشیان بسته شد. منابع اطلاعاتی فرانسوی به شبکه سی‌ان‌ان اعلام کردند که گروه M23 از روز سه‌شنبه کنترل کامل فرودگاه را به دست آورده است. در این زمان، بیش از ۴۰۰۰ زندانی از یک مرکز اصلاحی فرار کرده‌اند که شرایط را در گومای دشوارتر ساخته است.

در بیانیه‌ای که ارتش اروگوئه که بخشی از نیروهای صلح‌بان سازمان ملل در گومای است، منتشر کرد، آمده است که «صدها» سرباز کنگویی پس از اولتیماتوم ۴۸ ساعته از سوی گروه M23 تسلیم شده‌اند.

تلویزیون ملی رواندا همچنین تصاویری از سربازان کنگویی را منتشر کرده است که سلاح‌های خود را به نیروهای رواندایی در یک پست مرزی تسلیم می‌کنند.

چگونه درگیری‌ها تشدید یافته است؟

جمهوری دموکراتیک کنگو در طول چندین دهه با خشونت‌های می‌لیشیایی مواجه بوده است، که از جمله آن‌ها شورش‌های مسلحانه‌ای است که گروه M23 با ادعای دفاع از منافع اقلیت‌های رواندوفون، به ویژه قوم توتسی، آغاز کرده است. از سال ۲۰۲۲، این گروه شورش جدیدی را علیه دولت کنگو شروع کرده و بخش‌های وسیعی از استان شمالی کیو را که مرز مشترکی با رواندا و اوگاندا دارد، اشغال نموده است.

این گروه شورشی همچنین از چندین ماه پیش، کنترل روبایا، یک شهر معدنی واقع در شمال کیو که یکی از بزرگترین ذخایر کلتان را در خود جای داده است، به دست آورده است. این ماده معدنی در تولید تلفن‌های همراه استفاده می‌شود.

بی‌نتو کیتا، رئیس ماموریت سازمان ملل در کنگو، در گزارش سپتامبر خود به شورای امنیت سازمان ملل تأکید کرد که «رقابت بر سر استخراج و تجارت منابع طبیعی» عامل تشدید درگیری‌ها میان گروه‌های مسلح در شرق کشور است. به گفته وی، تجارت کلتان از معادن تحت کنترل گروه M23 در روبایا، بیش از ۱۵ درصد از تولید جهانی تانتالوم را تأمین می‌نماید و به این گروه شورشی ماهیانه حدود ۳۰۰ هزار دلار درآمد می‌دهد.

گروه M23 این ادعاها را مردود دانسته و حضور خود در منطقه روبایا را «فقط بشردوستانه» معرفی کرده است. اما گزارشی از گروه کارشناسان سازمان ملل در دسامبر سال گذشته نشان داد که «حداقل ۱۵۰ تن کلتان به صورت غیرقانونی به رواندا صادر و سپس با تولیدات رواندا ترکیب شده است.»

این گزارش همچنین بیان داشت که از آوریل سال گذشته، M23 با پشتیبانی نیروهای دفاعی رواندا (RDF) موفق به پیشرفت‌های قابل توجهی در تصرف مناطق جدید گردیده است و نشان از این دارد که هدف واقعی این گروه، گسترش قلمرو و تصرف دائمی نواحی است.

اهمیت گومای چیست؟

گومای با جمعیتی حدود دو میلیون نفر، به عنوان بزرگ‌ترین شهر استان شمالی کیو شناخته می‌شود. جنگجویان M23 در روز دوشنبه برای دومین بار…

تلاش‌هایی برای تسلط بر این شهر به وقوع پیوسته، در حالی که گروه M23 در سال ۲۰۱۲ به‌طور موقت توانسته بود بر گومای تسلط یابد.

سخنگوی گروه M23، ویلی نگوما، در گفتگو با سی‌ان‌ان بیان کرد که انگیزه اصلی این گروه برای تصرف گومای، دغدغه‌های موجود برای ساکنان آن است، که شامل اقلیت‌های قومی کنگویی توتسی می‌باشند. وی تصریح کرد: «هدف ما تصرف گومای نیست، بلکه آزادی آن است. ساکنان در وضعیت دشواری به سر می‌برند و باید هر چه زودتر نجات پیدا کنند.»

به گفته پروفسور دادی صالح، تحلیلگر سیاسی و اقتصادی کنگویی، جذابیت M23 برای گومای به دلیل ویژگی‌های استراتژیک و نمادین این شهر است. گومای با داشتن یک فرودگاه بین‌المللی، به نزدیکی رواندا و دریاچه کیوو، دسترسی به جنوب کیو را آسان می‌کند.

صالح تأکید می‌کند که اگر گومای به دست گروه M23 بیفتد، این موضوع «نشان‌دهنده تسلط کامل و تمام عیار شرق جمهوری دموکراتیک کنگو» خواهد بود.

واکنش‌ها به پشتیبانی رواندا از M23

کارشناسان سازمان ملل معتقدند که حدود ۳۰۰۰ نیروی رواندایی در کنار گروه M23 در شرق کنگو فعالیت می‌کنند و این تعداد از خود شورشیان این گروه بیشتر است. صالح، تحلیلگر کنگویی، بیان کرد که تنها از گروه M23 حمایت نمی‌شود بلکه واقعاً رواندا «گروه M23 را شکل می‌دهد».

کشورهای غربی مانند ایالات متحده، بریتانیا و فرانسه، حمایت رواندا از این گروه شورشی را مورد انتقاد قرار داده‌اند. یولاندی ماکولو، سخنگوی دولت رواندا در گفتگو با سی‌ان‌ان تصریح کرد که کشورش «کلیه اقدامات لازم برای حفظ امنیت مرزهای خود و ملت رواندا را انجام خواهد داد.»

وی در ادامه گفت که یک گزارش سازمان ملل شواهدی از هم‌کاری ارتش کنگو با یک گروه می‌لیشیایی هوتو علیه یک گروه شورشی عمدتاً توتسی به نام CNDP به دست آورده است. گروه M23 از این گروه شورشی شکل گرفته است. این گروه می‌لیشیایی در سال ۱۹۹۴ مسئول نسل‌کشی توتسی‌ها و هوتوهای میانه‌رو در رواندا بوده است.

آیا صلح امکان‌پذیر است؟

رهبران شرق آفریقا تصمیم دارند در فاصله ۴۸ ساعت یک نشست فوری ترتیب دهند تا راهکارهایی برای بحران موجود ارائه دهند. رئیس‌جمهور کنیا، ویلیام روتو، روز دوشنبه خواستار این جلسه شده و از روسای‌جمهور کنگو و رواندا خواسته که «ندای صلح را بشنوند.»

با این وجود، مداخلات قبلی که از سوی کشورهایی مانند آنگولا انجام شده و شامل توافقات آتش‌بس بود، نتوانسته مانع از ادامه درگیری‌ها شود. صالح، تحلیلگر کنگویی، بر این باور است که «راهکارهایی هنوز وجود دارند»، به‌ویژه اگر رهبران به یک توافق مشترک برسند، اما مسأله اصلی کیفیت این راهکارها است.

او بیان کرد: «منطقه به یک راهکار پایدار برای بهبود وضعیت امنیت نیاز دارد و در جهت تحقق این هدف، یکی از شرایط این است که جمهوری دموکراتیک کنگو باید بتواند امنیت و کنترل اقتصادی خود را تأمین کند.»

* ترجمه: زهره نوروزپور

315 315