مهسا مژدهی: سه سال پس از وقوع حمله روسیه به اوکراین و عدم ارتباط با ولادیمیر پوتین، این رهبر روسی دوباره فرصتی برای بازگشت به عرصه جهانی یافته است. دونالد ترامپ تصمیم گرفته است تا در روز چهارشنبه نخستین تماس دیپلماتیک خود را با روسیه برقرار کند. او به خط تلفن کاخ سفید تماس گرفته و به مدت ۹۰ دقیقه با ولادیمیر پوتین، آن دوست قدیمی و رازدار گفتگو کرد. پس از پایان این مکالمه روشن شد که پوتین در صدد است از سایه بیرون بیاید و پیروزی خود را با همراهی رئیس‌جمهور آمریکا جشن بگیرد. زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین در عین حال به خاک و سرزمین خود نگران است.
این ماجرا چگونه آغاز شد؟
داستان از تبادل زندانیان بین واشنگتن و مسکو شروع شد که به طرح دوباره پرونده روابط روسیه و اوکراین و احتمال صلح میان این دو کشور منجر شد. زمانی که مارک فوگل، معلم آمریکایی به وطن خود بازگشت، با تماسی مملو از احساسات از خاکش بوسه زد و با دونالد ترامپ، که به استقبالش آمده بود، دیدار کرد. قبل از این، دادگاه روسیه او را به خاطر وارد کردن ۱۷ گرم ماری‌جوانا به این کشور به ۱۴ سال حبس محکوم کرده بود و دولت بایدن با وجود درخواست‌های متعدد نتوانست اقدامات مشابهی برای او انجام دهد. در نتیجه، دوستی میان پوتین و ترامپ پایان خوشی برای این زندانی میانسال رقم زد. به عنوان یک طرف دیگر، ایالات متحده نیز یک زندانی روس را آزاد کرد.
هنگامی که موضوع تبادل زندانیان مطرح شد، شایعاتی در مورد توافقات پنهان میان دو کشور به گوش رسید. اوضاع بسیار جدی بود. دولت بایدن به مدت طولانی پوتین را به عنوان دشمن درجه یک غرب تلقی کرده و با ارسال انواع سلاح به اوکراین برای تغییر وضعیت جنگ، دست از اقدامات خود برنداشته است. اما ترامپ که حتی قبل از ورود به کاخ سفید نیز تاکید داشت که به دنبال پایان جنگ بین روسیه و اوکراین است، به نظر می‌رسد با سرعت عمل بالای خود در برقراری تماس با پوتین همه را شگفت زده کرده و زلنسکی را به خشم آورده است.
تماس تلفنی پُررمز و راز
ترامپ در تماس ۹۰ دقیقه‌ای خود با پوتین به صحبت‌های همتای روسی‌اش گوش داد. استیو روزنبرگ، خبرنگار بی‌بی‌سی در حوزه روسیه، این مکالمه را به عنوان آغاز یک روند طولانی ارزیابی کرده است. با این حال، این تماس از سوی کاخ سفید برای پوتین یک موفقیت بی‌نظیر به حساب می‌آید. او در سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱ هم ارتباط نسبتاً خوبی با واشنگتن داشت و این مساله به خودی خود از دغدغه‌های دموکرات‌ها نشأت می‌گرفت. با این حال، تماس تلفنی در شرایط کنونی که ایالات متحده به مدت سه سال روس‌ها را بایکوت کرده و در تلاش برای شکست آنها در جنگ اوکراین گام برداشته، معنای دیگری دارد.
روسیه در سال گذشته با برخی از سخت‌ترین تحریم‌ها مواجه بوده است. تماس بین پوتین و ترامپ به معنای ایجاد توافقی نیست که به تبع آن ورق از همین حالا دوباره به نفع پوتین بچرخد و او در اتحادیه اروپا و آمریکا تبدیل به قهرمان شود، و تحریم‌ها به دست فراموشی سپرده شوند. این تماس تنها نشان‌دهنده آغاز یک دوره جدید برای پایان جنگ در اوکراین است. شروعی که به وضوح به نفع پوتین تمام شده و رئیس‌جمهور روسیه را ترغیب کرده است.
نگرانی اوکراین و اتحادیه اروپا چیست؟
با وجود تمامی تلاش‌های غرب برای کمک به اوکراین جهت شکست روس‌ها، این امر تا به امروز محقق نشده است. در شرق اوکراین، بخش‌هایی به تصرف نیروهای روسی درآمده که اوکراین برای حفظ آنها بسیار کوشیده است. از سویی، پیوستن به ناتو تقریباً به فراموشی سپرده شده است. به نظر می‌رسد دست کم تا زمانی که ترامپ در سمت ریاست‌جمهوری است، اوکراینی‌ها تنها می‌توانند رویای پیوستن به ناتو را در سر بپرورانند. نگرانی‌های پوتین پیرامون امنیت سرزمین وسیع روسیه برای ترامپ و تیم سیاست خارجی‌اش کاملاً قابل درک است، در حالی که آنها احساس نزدیکی خاصی با دغدغه‌های زلنسکی ندارند.
طبق اطلاعات منتشر شده، دونالد ترامپ از مارکو روبیو وزیر خارجه، جان رتکلیف مدیر سازمان اطلاعات مرکزی، مایکل والتز مشاور…
امنیت ملی و استیو ویتکاف فرستاده ویژه آمریکا به‌طور رسمی خواستار رهبری مذاکرات میان روسیه و اوکراین شده است. در این بین، کیث کیلاگ، نمایندۀ ویژه رئیس‌جمهور در امور روسیه و اوکراین، غیبت بزرگی در این تیم به شمار می‌آید. وی از تقویت تسلیحات در اوکراین و اختصاص منابع مالی به این کشور برای مقابله با روسیه حمایت می‌کند و به نظر می‌رسد در آینده‌ای نزدیک نقشی در تحقق صلح نخواهد داشت. این وضعیت زنگ خطر را برای اتحادیه اروپا و اوکراین به صدا درآورده است. این افراد بر این باورند که ترامپ به دنبال صلحی نیست که در آن اوکراین نقش برتر داشته باشد. همچنین، او هیچ‌گونه نیتی برای پیشبرد برنامه صلحی که منجر به برنده شدن دو کشور شود، ندارد.
به‌نظر نمی‌رسد که گفت‌وگوی ترامپ و پوتین در روز چهارشنبه شکل گرفته باشد. این فقط یک بخش رسمی از خبری است که احتمالاً همانند کوهی از یخ، بخش اعظم آن در زیر سطح آب پنهان مانده است. کارشناسان معتقدند هر چیزی که قرار است میان روسیه و اوکراین پیش بیاید، در زمان حضور ترامپ در کاخ سفید به نفع کی‌یف نخواهد بود. ترامپ که به احتمال زیاد در عربستان سعودی با پوتین دیدار می‌کند، به عنوان پل ارتباطی رئیس‌جمهور منزوی روسیه به دنیای بیرون عمل می‌کند. ترامپ نمی‌تواند شاهد انزوای دوستش باشد و حالا به مانند دستی به سوی او دراز کرده تا پوتین را از سایه بیرون بیاورد.
۳۱۱۳۱۵