رسول سلیمی: در اوایل دور دوم ریاست جمهوری دونالد ترامپ، گفتگوی تلفنی ۹۰ دقیقه‌ای او با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، به عنوان یکی از نقاط کلیدی در روابط پراشتعال بین واشنگتن و مسکو پس از آغاز جنگ اوکراین شناخته می‌شود. این گفتگو نه تنها بر سرنوشت جنگ اوکراین تأثیرگذار بوده است، بلکه موضوعات حساسی مانند ایران، تبادل زندانیان، و همکاری‌های استراتژیک میان تهران و مسکو را نیز شامل می‌شود. سخنگوی کرملین بلافاصله پس از این مکالمه تقریباً یک و نیم ساعته، اطلاعات جدیدی از محتوای گفتگوی سران دو کشور ارائه کرد. از جزئیات این تماس چه چیزهایی در دسترس است؟
۱.پایان جنگ اوکراین و آغاز گفتگوهای فوری
ترامپ و پوتین بر ضرورت جلوگیری از «میلیون‌ها قربانی» در جنگ اوکراین تأکید کردند و توافق کردند که هیئت‌های مذاکره‌کننده دو کشور «بدون تأخیر» کار خود را آغاز کنند. ترامپ نیز در یک پست در شبکه‌های اجتماعی به همین موضوع اشاره کرد و نوشت: «هر دو ما معتقدیم که راه حل مسالمت‌آمیز ممکن است و مذاکرات باید فوراً آغاز گردد». پوتین همچنین از ترامپ دعوت کرد تا در مسکو دیدار کنند و ترامپ پیشنهاد کرد که نخستین نشست در عربستان سعودی برگزار شود.
۲.تبادل زندانیان و مسائل دو جانبه
تبادل زندانیان یکی از موضوعات مورد بحث در این مکالمه بود. به هنگام این گفتگو، الکساندر وینیک، شهروند روس متهم به جرایم سایبری، به نمایندگی از آزادی مارک فوگل، معلم آمریکایی، از زندان ایالات متحده آزاد شد. کرملین این تبادل را حرکتی مثبت در راستای بهبود روابط دو کشور بیان کرد.
۳.وضعیت خاورمیانه و موضوع ایران
موضوعات دیگری نظیر وضعیت خاورمیانه، برنامه هسته‌ای ایران و همکاری‌های انرژی نیز در این گفتگوی دو رهبر در دستور کار قرار داشت. پوتین و ترامپ درباره تقویت همکاری‌ها در بخش انرژی و تأثیر آن بر تنش‌های جهانی به گفتگو نشستند.
۴.نقش ناتو و کشورهای اروپایی
در کنفرانس مطبوعاتی خود، ترامپ اظهار داشت که پیوستن اوکراین به ناتو را «غیرعملی» می‌داند و از متحدان اروپایی خواست تا امنیت اوکراین را بر عهده بگیرند. این نظر با اظهارات پیت هگست، وزیر دفاع جدید آمریکا، که بازگشت اوکراین به مرزهای پیش از ۲۰۱۴ را «غیرواقع‌گرایانه» خوانده بود، همخوانی دارد. بنابراین به نظر می‌رسد یکی از توافق‌های کلیدی بین ایالات متحده و روسیه، عدم پیوستن اوکراین به ناتو باشد.
جزئیات گفتگوهای ترامپ و پوتین درباره ایران
اگرچه ایران موضوع اصلی این گفتگو نبود، اما دو رهبر به‌طور غیر مستقیم به تحولات مرتبط با کشورمان اشاره کردند. در همین زمان، نزدیک به مراسم تحلیف ترامپ، ایران و روسیه توافق‌نامه‌ای جدید برای همکاری‌های استراتژیک را در ۱۷ ژانویه ۲۰۲۵ امضا کردند. این پیمان که جایگزین توافق ۲۰۰۱ است، به تقویت همکاری‌های امنیتی و دفاعی، و تأسیس یک واکنش مشترک در برابر تحریم‌های غربی می‌انجامد. تحلیل‌گران سیاسی بر این باورند که این توافق به منظور کاهش فشار تحریم‌ها و افزایش قدرت چانه‌زنی ایران در مذاکرات آینده طراحی شده است.
ترامپ نیز در مصاحبه‌ای با نیویورک پست، در خصوص هر گونه توافق با ایران هشدار داد: «اگر به توافق برسیم، اسرائیل ایران را بمباران نخواهد کرد». او همچنین افزود که ترجیح می‌دهد از طریق مذاکره مانع از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای شود، اما در عین حال تهدید کرد: «اگر مقامات آمریکایی هدف حمله واقع شوند، ایران نابود خواهد شد».
همچنین بر اساس گزارش‌های رسانه‌های غربی، ایران در مقایسه با قبل بیشتر….
اشتیاق برای تقویت همکاری‌های نظامی با روسیه به وجود آمده است که این مسئله باعث نگرانی‌هایی درباره تجاوز مسکو به «خطوط قرمز» ایالات متحده در رابطه با ایران شده است.
استراتژی ترامپ برای برقراری صلح میان روسیه و اوکراین
۱. آغاز گفت‌وگوها بدون حضور مستقیم اوکراین
ترامپ اعلام کرد که گفت‌وگوهای صلح را به طور مستقیم با پوتین شروع کرده و سپس ولادیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، را در جریان پیشرفت‌ها قرار داده است. این رویکرد می‌تواند موجب نگرانی در کیف و همکاران اروپایی او شود، زیرا احتمال دارد اوکراین در مذاکرات آینده به حاشیه رانده شود.
۲. معامله منابع طبیعی در برابر کمک‌های نظامی
ترامپ پیشنهاد داده است که اوکراین مواد معدنی نادر خود را به واشنگتن بفروشد تا آمریکا به تقویت کمک‌های نظامی خود ادامه دهد. این پیشنهاد در دیدار زلنسکی با اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری ایالات متحده، مطرح شد و نشان‌دهنده رویکرد تجاری ترامپ به مسائل بین‌المللی است.
۳. برگزاری سه جلسه احتمالی در عربستان، مسکو و واشنگتن
ترامپ اعلام کرد که برای برگزاری سه جلسه رو در رو با پوتین برنامه‌ریزی کرده و نخستین جلسه قرار است در عربستان سعودی برگزار شود. هدف از این ملاقات‌ها رسیدن به «آتش‌بس فوری» و تعیین چارچوبی برای پایان جنگ می‌باشد و این احتمال وجود دارد که ترامپ، پوتین و زلنسکی در این جلسه حضوری داشته باشند.
۴. تغییر رویکرد ناتو و اروپا
وزیر دفاع ایالات متحده، پیت هگست، از متحدان اروپایی خواست تا سهم خود در کمک به اوکراین را «به شکل چشمگیری» افزایش دهند. در حالی که ترامپ به عضویت اوکراین در ناتو مخالف است و معتقد است اروپا باید خودشان مسئول امنیت قاره خود باشند. در این راستا، به نظر می‌رسد پوتین توانسته است ترامپ را به نحوی قانع کند که نسبت به خواسته اصلی خود مبنی بر عدم پیوستن اوکراین به ناتو، هم‌نظر باشد.
چشم‌انداز آینده صلح در اوراین و روسیه
گفتگوهای میان ترامپ و پوتین اگرچه امیدها برای خاتمه جنگ اوکراین را تقویت کرده، اما سؤالات جدی درباره موقعیت اوکراین در مذاکرات و تأثیر توافقات بین روسیه و ایران بر توازن جهانی قدرت به وجود می‌آورد. ترامپ که بر شعار «انقلاب عقل سلیم» تکیه می‌کند، در تلاش است تا نقش ایالات متحده را به عنوان واسطه تقویت بخشد، اما پاسخ‌های متضاد زلنسکی و همپیمانان اروپایی نشان می‌دهد که مسیر دستیابی به صلح پایدار چندان هموار نیست.
در رابطه با ایران نیز تنش‌ها میان واشنگتن و مسکو بر سر برنامه هسته‌ای تهران استمرار خواهد داشت؛ به ویژه با توجه به توافق استراتژیک تازه بین ایران و روسیه که موازنه قدرت در خاورمیانه را تغییر داده، مشخص نیست که روسیه چگونه بر سر خواسته‌های ایالات متحده درباره ایران با ترامپ به توافق خواهد رسید. در این بین، تحلیل‌گران سیاسی پیش‌بینی می‌کنند که اتحادیه اروپا به راحتی با خواسته‌های ترامپ موافقت نکند.
311213