طبق گزارشی از صحت خبر، هنگامه شیراوند در روز یکشنبه و در هفتمین جلسه ستاد مرکزی مدیریت بحران مرتبط با کشاورزی و منابع طبیعی اظهار داشت که بیشترین کاهش بارشها در کشور بین نیمه آبان تا نیمه آذر خواهد بود. این کاهش به ویژه در دامنههای زاگرس و مناطق شمالی کشور مشهود خواهد بود، و پیشبینی میشود که از نیمه آذر تا نیمه دی، میزان بارشها کمتر از نُرم معمول باشد.
صحت خبر در این راستا نوشت: وی ادامه داد: بارشهای زمستان امسال در محدوده نُرم خواهد بود، اما دما به طور میانگین بین نیم تا دو درجه سانتیگراد بالاتر از دماهای بلندمدت برآورد میشود. این تغییرات موجب میشود که بخش عمدهای از بارشها به شکل باران ثبت شود و ذخایر برف کشور کاهش یابد.
شیراوند همچنین تصریح کرد که کاهش برف و افزایش دما به معنی کاهش تدریجی تأمین آبهای زیرزمینی و افزایش تبخیر است. بنابراین، بخش زیادی از بارشهای زمستانی عملاً از دست رفته و این موضوع در بهار و تابستان آینده به شکل کمبود آب و تشدید تنشهای آبی نمایان خواهد شد.
او خاطرنشان کرد: افزایش دما و کاهش بارشهای مؤثر در ماههای آینده، نیاز به مدیریت دقیق آب، تغییر در زمان کاشت و انتخاب محصولات مقاوم به خشکی را بیش از پیش ضروری میسازد. کشاورزان باید در تعیین زمان مناسب کاشت محصولات خود تجدیدنظر کنند تا مراحل حساس رشد گیاه همزمان با دورههای بارش مؤثر باشد.
وی به اهمیت استفاده از محصولات مقاوم به خشکی و کمتر نیازمند آب، بکارگیری روشهای کمخاکورزی و بیخاکورزی برای حفظ رطوبت خاک و مدیریت دقیقتر آبیاری اشاره کرد. این راهکارها میتواند به کاهش خسارات ناشی از بحران کمبارشی و گرمایش کمک کند.
شیراوند ادامه داد: اصلاح الگوی کشت نیازمند همکاری نهادهای مرتبط و حمایت از کشاورزان است تا resilience بخش کشاورزی در برابر خشکسالی تقویت شود.
وی بر ضرورت تدوین سیاستهای هماهنگ و پایدار در مدیریت منابع آبی بر اساس بحران آبی کنونی تأکید کرده و گفت: عبور از این شرایط اقلیمی دشوار تنها از طریق مدیریت دقیق منابع آبی، اصلاح الگوی کشت، حمایت از کشاورزان و برنامهریزی میانمدت و بلندمدت امکانپذیر است.
برآورد ۵۱ میلیارد مترمکعب آب برای بخش کشاورزی در سال زراعی جدید
علیرضا نیکویی، مدیرکل دفتر اقتصادی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اعلام کرد که در سال زراعی جاری، میزان آب تخصیصیافته به بخش کشاورزی قریب به ۵۱ میلیارد مترمکعب است، در حالی که نیاز واقعی این بخش بیشتر از ۷۰ میلیارد مترمکعب برآورد میشود.
او بر ضرورت همکاری با وزارت نیرو جهت اجرای مناسب الگوی کشت تأکید ورزید و گفت: در صورت بهینهسازی مصرف آب، متأسفانه به علت نبود سازوکار مشخص، این آب یا برای گسترش سطح زیر کشت یا فعالیتهای دیگر مصرف میشود، که هر دو میتواند خطراتی برای منابع آبی شکننده کشور به همراه داشته باشد.
نیکویی همچنین به نقد عدم پایبندی برخی مناطق به سطح کشت مشخص شده اشاره کرد و افزود: به عنوان مثال، در جنوب کرمان، پیاز و در اردبیل، هندوانه بیش از الگوهای مقرر کشت شده که این امر، برنامههای ملی را مختل کرده است.
این مسئول در کشاورزی به ناوگان فرسوده مکانیزاسیون، کاهش حاصلخیزی خاک و سن بالای نیروی کار به عنوان عوامل کاهش بهرهوری در این بخش اشاره کرد و خاطرنشان کرد: به دلیل زیر قیمت بودن محصولات کشاورزی، ورود فناوریهای نوین برای کشاورزان هنوز توجیه اقتصادی ندارد. بنابراین، لازم است که دولت حمایت و سیاستگذاری برای واقعیسازی قیمتها و تأمین زیرساختها را در اولویت قرار دهد.
او همچنین مردمیسازی در پیادهسازی الگوی کشت را ضرورتی اساسی بیان کرد و گفت: موفقیت این طرح نیازمند مشارکت بخشهای خصوصی، اتحادیهها و تشکلهای کشاورزی است.
حضور مردم در مقابله با بحرانهای کشاورزی
نبیالله رشنو، مدیرکل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل در کشاورزی، با تأکید بر نقش مردم در مقابله با چالشهای این بخش، گفت: در شرایط تغییرات اقلیمی و بحران خشکسالی، باید از حداکثر ظرفیتها و فرصتهای محلی، منطقهای و ملی استفاده کنیم.
وی همچنین بر لزوم بررسی مشترک توسط پژوهشکده آبخیزداری، سازمان منابع طبیعی و مرکز فناوری در خصوص تغییرات اقلیمی تأکید کرد و گفت: باید نتایج بررسیها درباره تغییر اقلیم و سازگاری با آن را در یکی از استانها به صورت پایلوت پیادهسازی کنیم و در صورت موفقیت، این طرح به صورت ملی اجرایی گردد.
مدیرکل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل در کشاورزی از ضرورت مشخص کردن وضعیت دیمزارها در چارچوب برنامه الگوی ملی کشت خبر داد و گفت: بازنگری در مجوزهای تجدید شده برای چاههای آب کشاورزی نیز برای مقابله با مشکل کم آبی در سال زراعی جاری حیاتی است.
۲۲۳۲۱۷