طبق گزارش صحت خبر و به نقل از رسانه‌های معتبر، دیدار وزرای خارجه فدراسیون روسیه و ایالات متحده آمریکا در عربستان سعودی و اولین تماس تلفنی بین ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهورهای دو کشور، موجی از کنجکاوی را در عرصه بین‌المللی ایجاد کرده است. به نظر می‌رسد که بازگشت ترامپ به قدرت و تمایل او به دوری از درگیری‌های نظامی در سایر نقاط دنیا، به همراه فاصله‌گیری‌اش از ائتلاف‌ها و زمینه‌سازی برای بازگشت مسکو به صحنه روابط بین‌الملل است.»
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه پس از ملاقات با مارکو روبیو در ریاض، دوره‌ای از سفرهای منطقه‌ای را آغاز کرد و پس از آن که در آنکارا با هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه دیدار داشت، به تهران سفر کرد. گفته می‌شود در این دیدار صحبت‌های زیادی بر سر آینده سوریه بدون بشار اسد مطرح شده است. لاوروف اعلام کرد که این سفر پیام خاصی از ایالات متحده در خود نداشت، ولی به مباحث مهم منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای پرداخته شده است.
یکی از پرسش‌های اصلی در افکار عمومی ایران در چند روز اخیر این است که از سرگیری ارتباطات میان مسکو و واشنگتن چه تاثیری بر روابط رو به رشد ایران و روسیه خواهد گذاشت؟ به این مساله رسانه‌های بین‌المللی دیدگاه‌های مختلفی دارند که بررسی آن‌ها می‌تواند به درک بهتری در جهت تأمین منافع ملی منجر شود.
به عنوان مثال، نیوزویک در مطلبی به این موضوع پرداخته و نوشته است: نزدیکی دوباره ترامپ به پوتین، سوالات جدی نسبت به آینده روابط استراتژیک و پیچیده روسیه با ایران را ایجاد کرده است، روابطی که اخیرا مسکو توافق نامه‌ای تاریخی با تهران برای تقویت آن امضا کرده است. در حالی که مکالمات جدید میان ایالات متحده و روسیه در ابتدا معطوف به جستجوی راه‌حل برای بحران اوکراین بوده، کاخ سفید از نقش مؤثر کرملین در خاورمیانه و درگیری‌های اخیر ایران و اسرائیل نیز بهره‌برداری کرده است. توضیحات ترامپ در دور نخست ریاست‌جمهوری‌اش باعث شد که ایالات متحده از توافق هسته‌ای ایران در سال ۲۰۱۵ که یکی از طرف‌های اصلی آن روسیه بود، خارج شود و حالا مسکو آمادگی خود را برای ورود به دیپلماسی مجدد بین واشنگتن و تهران ابراز کرده است.
ترامپ همچنین پیشنهاد کرده که مذاکراتی برای توافقی جدید انجام شود که به ایران این امکان را بدهد تا به قول خودش به توسعه همه‌جانبه بپردازد و در عین حال با اقدام نظامی علیه برنامه هسته‌ای ایران مخالفت کند. با این حال، تاریخ دشمنی رئیس‌جمهور ایالات متحده با تهران و به راه انداختن کمپین «فشار حداکثری» به تحریم‌ها، موجب شده است که روسیه نسبت به وعده‌های لفظی ترامپ تردید کند.
آندری باکلانوف، کارشناس مسائل خاورمیانه که پیش‌تر به عنوان سفیر روسیه در عربستان خدمت کرده و اکنون استاد دانشگاه عالی اقتصاد ملی در مسکو است، به نیوزویک می‌گوید: «روسیه آماده است تا در مسئله هسته‌ای ایران و روابط آن با ایالات متحده و همسایگانش در منطقه نقشی مثبت و سازنده ایفا کند، اما باید بگویم که هنوز تحت تأثیر آثار یکجانبه‌گرایی ایالات متحده است که برجام را که با زحمت زیاد طراحی و به مرحله اجرا درآمد، نابود کرد.»
رویکرد کنونی روسیه مبتنی بر «صبر و انتظار» است تا ببیند ترامپ در تلاش برای تغییر نگرش ایالات متحده به منطقه، چه مسیری را پیش خواهد گرفت. باکلانوف در ادامه می‌افزاید: «ترامپ اعلام کرده که ایالات متحده شواهدی دارد مبنی بر این که ایران به توسعه سلاح‌های هسته‌ای ادامه می‌دهد، اما هیچ مدرکی ارائه نکرده است. ما به درک ماهیت سیاست جدید رئیس‌جمهور ایالات متحده بسیار علاقه‌مندیم، البته اگر واقعاً تفاوتی با رویکرد گذشته او داشته باشد.»
ایران و روسیه در تاریخ ۱۷ ژانویه، تنها سه روز پیش از آغاز فعالیت ترامپ در مقام ریاست‌جمهوری، توافق‌نامه ۲۰ ساله «معاهده جامع شراکت استراتژیک» را به تصویب رساندند. این توافق به مدت سال‌ها در حال نگارش بود و به عنوان نخستین توافق بزرگ میان دو کشور از سال ۲۰۰۱ محسوب می‌شود، ولی به وضوح در ارائه تضمین‌های امنیتی متقابل توسط دو طرف کوتاهی کرده است.
باکلانوف به موضوعی از این توافق اشاره کرد که بیان می‌کند «اگر یک طرف تعهد مورد حمله قرار گیرد، طرف دیگر باید…»
هیچ گونه حمایت نظامی یا هر نوع کمکی که به تداوم تجاوز مهاجم کمک کند، انجام نشود.»
وی در ادامه گفت: توافق باید به صورت واضح نشان دهد که «هیچ یک از طرفین مجاز نیستند که از سرزمین‌های خود به نفع جنبش‌های جدایی‌طلب و یا اقداماتی که می‌تواند تهدیدی برای ثبات و تمامیت ارضی طرف مقابل باشد، استفاده کنند.»
در این راستا، این توافق‌نامه از قراردادی مشابه که روسیه با کره شمالی در ماه ژوئن سال گذشته انجام داده، متمایز است. در واقع، می‌توان اذعان کرد که این توافق به شکل بسیار دقیقی طراحی شده است.
ایران و روسیه طی سه سال گذشته که جنگ اوکراین تحت حمایت قابل توجه ناتو بوده، روابط نظامی خود را گسترش داده‌اند. روس‌ها از پهپادهایی استفاده می‌کنند که شباهت‌هایی به مدل‌های «شاهد» ایران دارند و همچنین منابع اطلاعاتی ایالات متحده و کره جنوبی گزارش‌هایی مبنی بر استفاده از تسلیحات کره شمالی و حتی نیروی انسانی آن در درگیری‌های اوکراین به ثبت رسانده‌اند. (شایان ذکر است که جمهوری اسلامی ایران همواره هرگونه همکاری نظامی و تجهیزاتی با روسیه برای استفاده در جنگ اوکراین را رد کرده است.)
در حالی که مسیرهایی که مسکو به منظور دریافت کمک از پیونگ یانگ به کار بسته، هنوز به طور کامل مشخص نیست، روسیه به ایران هواپیماهای آموزشی تحویل داده و اخبار حاکی از آن است که برنامه دارد جنگنده‌های چندمنظوره سوخو ۳۵ را به این کشور بفروشد. این انتقال می‌تواند برای تقویت نیروی هوایی ایران حیاتی باشد.
نیوزویک در ادامه اشاره می‌کند که ممکن است مسکو به درخواست‌های ترامپ برای کاهش روابط با ایران «کاملاً بی‌تفاوت» نباشد. در حقیقت، به نظر می‌رسد روسیه در تلاش است تا ایران را به سوی دیپلماسی هدایت کند تا از کشیده شدن روسیه به یک جنگ گسترده‌تر در منطقه که ممکن است منافعش را تحت تأثیر قرار دهد، جلوگیری کند.
به گفته اندرو کوریبکو، کارشناس سیاسی ساکن مسکو، «آشتی جدید» میان ترامپ و پوتین ممکن است به احیای مذاکرات هسته‌ای ایران منجر شود.
او اضافه کرد که این مذاکرات در صورتی که طرفین به توافقی صلح‌آمیز در اوکراین برسند، می‌تواند به همکاری‌های استراتژیک در زمینه‌های گوناگون بین واشنگتن و مسکو منجر شود.
این تحلیلگر همچنین پیش‌بینی می‌کند که ممکن است یک «جنبش غیرمتعهد جدید» شکل بگیرد که روسیه، ایران و هند را به همراه چین به عنوان شرکای اقتصادی و ژئوپولیتیکی در یک موقعیت کلیدی جهانی قرار دهد.
311311