رسول سلیمی: به اذعان، جنگ میان اوکراین و روسیه به نزدیک شدن به سال سوم خود ادامه می‌دهد و گمانه‌زنی‌ها در خصوص ایجاد توافقی میان اوکراین و ایالات متحده به منظور خاتمه این درگیری، به شدت افزایش یافته است.
در دو روز اخیر، خبرگزاری‌های بین‌المللی گزارش‌هایی را منتشر کرده‌اند که نشان می‌دهد توافقی در حال شکل‌گیری است. به ادعای منابع خبری، این توافق تحت تأثیر دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور پیشین ایالات متحده، در حال سامان‌دهی است. به گفته این گزارش‌ها، این توافق شامل تبادل امتیازاتی مانند دسترسی آمریکا به منابع معدنی اوکراین در برابر ارائه تضمین‌های امنیتی می‌باشد که واکنش‌های مختلفی در کی‌یف، بروکسل و مسکو را به دنبال داشته است.
تازه‌ترین جزئیات پیرامون توافق اوکراین و آمریکا
بر اساس گزارش واشنگتن پست، پیش‌نویس توافق میان اوکراین و ایالات متحده بر سه محور اصلی تمرکز دارد: تضمین امنیتی درازمدت از جانب واشنگتن برای محافظت از اوکراین در برابر تهدیدات روسیه، واگذاری دسترسی به معادن استراتژیک اوکراین به شرکت‌های آمریکایی، و همچنین فشار بر کی‌یف برای پذیرش آتش‌بس که به استقرار نیروهای حافظ صلح بین‌المللی منجر شود. این گزارش همچنین بیان می‌دارد که مذاکرات در سطح وزرای امور خارجه دو کشور در حال انجام است و دونالد ترامپ شخصاً بر تسریع این روند تأکید دارد.
تحلیلگران بر این باورند که این ساختار توافق، نشان‌دهنده تغییر در رویکرد آمریکا از حمایت نظامی فراگیر به سمت یک استراتژی عمل‌گرا و اولویت‌دهنده به منافع اقتصادی است. به نظر می‌رسد دولت ترامپ در پی کاهش هزینه‌های نظامی آمریکا در اوکراین بوده و در عین حال خواستار دسترسی به منابع کمیاب مانند لیتیوم و تیتانیوم که در شرق اوکراین فراوان است، می‌باشد.
چگونه اوکراین به توافق با طرح ترامپ راضی شد؟
پاسخ به این پرسش بسیار حیاتی است زیرا رسانه اوکراینی کی‌یف پست گزارش کرده است که ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، پس از یک مکالمه تلفنی پرتنش با مقامات ارشد دولت ترامپ، به سمت پذیرش مذاکرات سوق پیدا کرده است. این رسانه ادعا می‌کند که تهدید آمریکا به کاهش حمایت‌های نظامی و مالی در صورت عدم همکاری، تأثیر مثبتی بر تغییر رویکرد کی‌یف داشته است. به طور مشابه، پولیتیکو اعلام کرده که زلنسکی در دیداری با نمایندگان کنگره آمریکا در واشنگتن تضمین‌هایی برای استمرار حمایت محدود دریافت کرده است، مشروط بر اینکه اوکراین به آتش‌بس تن دهد.
تحلیلگران سیاسی بر این باورند که فشار اقتصادی و نظامی ایالات متحده، زلنسکی را در موضعی قرار داده که گزینه‌های محدودی در پیش دارد. کاهش حمایت اروپا به دلیل مشکلات اقتصادی در کشورهای عضو اتحادیه و خستگی از جنگ، اوکراین را بیش از پیش به تصمیمات واشنگتن وابسته کرده است.
اوکراین چه معاوضه‌ای کرد و چه دستاوردهایی کسب کرد؟
اوکراینسکا پراودا، یک رسانه اوکراینی، گزارش داده است که اوکراین در این توافق، کنترل برخی از معادن شرقی خود را به شرکت‌های آمریکایی به مدت ۲۰ سال واگذار می‌کند. در عوض، آمریکا به تأمین سامانه‌های دفاعی پیشرفته و آموزش مداوم نیروی نظامی به اوکراین بدون اعزام مستقیم نیرو متعهد شده است. نیویورک تایمز نیز اشاره کرده است که آتش‌بس پیشنهادی شامل خطوط مرزی موقت است که بخشی از مناطق تحت اشغال را به روسیه تسلیم می‌کند.
به طور کلی، این معامله برای اوکراین یک چاقوی دو لبه به حساب می‌آید. از یک طرف، تضمین امنیتی می‌تواند از تهاجم‌های بیشتر روسیه جلوگیری کند، در حالی که از سوی دیگر، واگذاری منابع و زمین به معنای کاهش بخشی از استقلال اقتصادی و سرزمینی است که اوکراینی‌ها برای آن جنگیده‌اند.
نقد رسانه‌های اوکراینی به طرح پیشنهادی آمریکا چیست؟
زدرکالو تیزنیا، هفته‌نامه تحلیلی منتشر شده در اوکراین، در مقاله‌ای
در تاریخ ۲۴ فوریه ۲۰۲۵، این توافق به عنوان “خیانت به آرمان‌های اوکراین” شناخته شد و تأکید شد که انتقال معادن به ایالات متحده، اوکراین را به یک “مستعمره اقتصادی” تبدیل خواهد کرد. رسانه ان‌وی نیز در همان روز گفت که بسیاری از سیاستمداران اوکراینی این عقیده را دارند که این توافق در نهایت به نفع روسیه خواهد بود، چرا که فشار نظامی مسکو بدون پرداخت هیچگونه هزینه‌ای کاهش می‌یابد.
این انتقادات که ناشی از نگرانی‌ها درباره از دست رفتن حاکمیت ملی است، به طور خاص بر روی این مورد تمرکز دارد که رسانه‌های اوکراینی نگران‌اند این توافق ممکن است زلنسکی را نزد افکار عمومی تضعیف کرده و به تحریک جنبش‌های اعتراضی داخلی منجر شود.
آیا آمریکا قصد دارد چه میزان از معادن اوکراین بهره‌برداری کند؟
این میزان بهره‌برداری بیانگر نیت ایالات متحده برای تبدیل اوکراین به یک شریک اقتصادی استراتژیک است، با این حال هزینه‌های آن ممکن است شامل از دست دادن کنترل اوکراین بر منابع طبیعی‌اش باشد. فارن پالیسی گزارش داده که آمریکا به دنبال برداشت حداقل ۳۰ درصد از منابع معدنی اوکراین شامل لیتیوم، کبالت و نیکل است، که ارزش آن‌ها در بازار جهانی به صدها میلیارد دلار می‌رسد. این مواد برای صنایع پیشرفته و تولید باتری‌های الکتریکی حیاتی هستند. اسپوتنیک نیز بیان کرده است که اقدام مذکور بخشی از استراتژی ایالات متحده برای کاهش وابستگی به چین در تامین مواد معدنی است.
نگاه اتحادیه اروپا به امضای توافق‌نامه میان اوکراین و آمریکا
اتحادیه اروپا در موقعیتی پیچیده قرار دارد. از یک سو، پایان جنگ به نفع اقتصاد این اتحادیه است، اما از سوی دیگر، تضعیف اوکراین ممکن است به نفوذ بیشتر روسیه در این منطقه دامن بزند. گاردین گزارش داده که اتحادیه اروپا نگران این توافق است، زیرا تضعیف موضع اوکراین در برابر روسیه ممکن است امنیت منطقه شرق اروپا را به خطر بیندازد. لوموند نوشت که کشورهای فرانسه و آلمان خواستار نقش فعال‌تر ناتو در هرگونه آتش‌بس هستند و انتقاداتی به رویکرد یکجانبه واشنگتن دارند.
آیا اوکراین موافقت خواهد کرد یا خیر؟
اکونومیست در تاریخ ۲۵ فوریه پیش‌بینی کرد که احتمال پذیرش اوکراین به این توافق حدود ۷۰ درصد است، چرا که فشارهای اقتصادی و نظامی گزینه‌های دیگر را از میان برده است. اما کومرسانت هشدار داده که در صورت امضای این توافق توسط زلنسکی، با مقاومتی شدید در داخل کشور مواجه خواهد شد که ممکن است به تجدید نظر او در این تصمیم منجر شود.
کارشناسان معتقدند که توافق اوکراین تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد، از جمله سطح حمایت عمومی و واکنش روسیه. اگر مسکو از آتش‌بس سر باز زند، در این صورت این توافق عملاً بی‌معنا خواهد بود.
با این حال، توافق بین اوکراین و ایالات متحده به مراحل پایانی خود نزدیک می‌شود، اما پرسش‌های بسیاری همچنان بی‌پاسخ مانده‌اند. آیا این توافق به پایان جنگ منجر خواهد شد یا اوکراین را به یک بازیگر ضعیف‌تر در عرصه جهانی تبدیل خواهد کرد؟ پاسخ این سوال‌ها در روزهای آینده نمایان خواهد شد، اما آنچه روشن است، این توافق نه تنها سرنوشت اوکراین، بلکه توازن قدرت در اروپا و فراتر از آن را به نحو قابل توجهی تحت تأثیر قرار خواهد داد.
۲۱۳۳۱۵