به نقل از صحت خبر، در سالهای اخیر شاهد این موضوع بودهایم که بسیاری از علاقهمندان به طبیعت در هنگام گشت و گذار در جنگلها، کوهها، سواحل و مکانهای طبیعی دیگر، از اسپیکرهای بزرگ و باندهای خودرو برای نواختن موسیقی با صدای بلند استفاده میکنند. هرچند این عمل با هدف افزایش شادی و لذت سفر انجام میشود، ولی اثرات منفی و غیرقابل جبرانی بر روی محیط زیست و حیات وحش دارد.
بر اساس گزارشی از تسنیم، اکثر گونههای جانوری به حس شنوایی خود وابستهاند و ایجاد سر و صدای زیاد میتواند زیستگاه آنها را ناامن کرده و فرایند زادآوری را به طور جدی تحت تاثیر قرار دهد و حتی ممکن است به مرگ برخی گونهها بینجامد. با نزدیک شدن به فصل نوروز و بهار که جمعیت مردم در طبیعت افزایش مییابد، ضروری است که به این موضوع توجه بیشتری شده و با تدابیر پیشگیرانه از تداوم این روند جلوگیری به عمل آید.
چگونه آلودگی صوتی به حیات وحش لطمه میزند؟
حیات وحش به شدت به محیط آرام و طبیعی خود نیازمند است. آلودگی صوتی ناشی از صدای بلند موسیقی میتواند اثرات متعددی بر حیوانات بگذارد که برخی از مؤثرترین آنها عبارتاند از:
۱. افزایش استرس و تغییر رفتار حیوانات
بسیاری از پستانداران و پرندگان وحشی در برخورد با صداهای بلند دچار افزایش استرس، ترس و فرار بیمورد از زیستگاههای خود میشوند. به عنوان نمونه:
آهوها، گرازهای وحشی و روباهها در مواجهه با صداهای ناگهانی امکان دارد که زیستگاه خود را ترک کرده و به نواحی پناه ببرند که از لحاظ مواد غذایی یا ایمنی شرایط نامناسبی دارند.
پرندگان شکاری مانند عقابها و جغدها که برای جستجوی طعمه به شنوایی دقیق خود وابستهاند، در شرایط پر سر و صدا توانایی شکار خود را از دست میدهند و ممکن است به خاطر گرسنگی جان خود را از دست بدهند.
۲. کاهش زادآوری پرندگان و دیگر گونهها
تحقیقات نشان دادهاند که آلودگی صوتی تاثیر مستقیمی بر میزان زادآوری پرندگان دارد. برای مثال، در برخی مناطق با سر و صدای زیاد، پرندگانی چون دارکوبها، بلبلها و سهرهها تخمگذاری کمتری دارند و برخی حتی محل را ترک میکنند. این وضعیت میتواند در درازمدت به کاهش تنوع زیستی در منطقه بینجامد.
۳. اختلال در ارتباط و سیستم هشدار حیوانات
بسیاری از حیوانات برای تبادل اطلاعات در مورد خطرات، به صداهای طبیعی وابسته هستند. پخش موسیقی با صدای بلند میتواند این ارتباطات را مختل سازد. به عنوان نمونه:
گوزنها و خرگوشهای وحشی برای هشدار دادن به همنوعان خود از صداهای خاصی استفاده میکنند، که اگر در میانه سر و صدای بلند موسیقی گم شود، ممکن است آنها نتوانند به موقع از خطر فرار کنند.
۴. افزایش برخورد حیوانات با جادهها و انسانها
زمانی که حیوانات به علت آلودگی صوتی فرار کنند، بیشتر در معرض تصادفات جادهای قرار میگیرند. گزارشهای متعددی حکایت از این دارند که افزایش عبور و مرور حیوانات وحشی در جادهها در برخی مناطق به دلیل فرار آنها از سر و صدای تولید شده در طبیعت اتفاق افتاده است.
کشورهایی که با آلودگی صوتی در طبیعت مقابله کردهاند
بسیاری از کشورها با آگاهی از آثار منفی آلودگی صوتی، قوانین سختگیرانهای برای جلوگیری از این معضل ترسیم کردهاند. از جمله این کشورها عبارتند از:
آلمان: در پارکهای ملی این کشور، پخش موسیقی با صدای بلند همراه با جریمههای شدید است و در صورت تکرار، ممکن است فرد با محدودیتهایی در ورود به مناطق طبیعی مواجه شود.
سوئیس: قوانین محیط زیستی در این کشور تصریح میکند که هر گونه تولید آلودگی صوتی در طبیعت غیرقانونی است و متخلفان ممکن است با جریمههایی به میزان چندین هزار فرانک مواجه شوند.
ایالات متحده آمریکا: در پارکهای ملی مانند یلوستون و یوسمیتی، پخش موسیقی با صدای بلند…
ممنوعیتهای مشخصی وجود دارد و محیطبانان این اختیار را دارند که افراد متخلف را از مناطقی که تحت حفاظت هستند، اخراج کنند.
سوئد: در این کشور، جنگلبانان قادر به جریمه افرادی هستند که با تولید صدای بلند در سواحل طبیعی مزاحمت ایجاد میکنند و حتی حق ضبط دستگاههای صوتی آنها را دارند.
ضرورت اقدام قانونی علیه آلودگی صوتی در ایران
با توجه به این که ایران نیز شامل اکوسیستمهای حساس مانند جنگلهای هیرکانی، تالابهای بینالمللی و مناطق حفاظتشده کوهستانی میباشد، ضروری است که مقرراتی سختگیرانه برای جلوگیری از ایجاد آلودگی صوتی در طبیعت به تصویب برسد و به خوبی به مرحله اجرا درآید. اقداماتی که میتواند به وسیله سازمان محیط زیست و سازمان منابع طبیعی عملی شود، عبارتند از:
اعمال جریمه مالی برای کسانی که در مناطق طبیعی موسیقی با صدای بلند پخش میکنند
نصب تابلوهای هشدار در مناطق تفریحی و جنگلی
افزایش نظارت محیطبانان و جنگلبانان بر تخلفات صوتی
ترویج فرهنگ از طریق رسانهها و شبکههای اجتماعی
حمایت از محیطبانان و جنگلبانان؛ وظیفه اجتماعی ما
محیطبانان و جنگلبانان، در شرایط دشوار، آمادهاند جان خود را در راه حفاظت از حیات وحش و محیط زیست به خطر بیندازند. آنها در مناطق دور افتاده به فعالیت میپردازند تا از شکار غیرقانونی، قطع درختان و آلودگیهای زیستمحیطی جلوگیری کنند. وقتی این افراد جان خود را فدای حفاظت از طبیعت میکنند، نباید با رفتارهای غیرمسئولانه تلاشهای آنان را بیاعتبار کنیم.
فصل نوروز و بهار، زمان سفرهای طبیعتگردی به شمار میآید. با این وجود، تفریح نباید به قیمت آسیب به محیط زیست و حیات وحش باشد. لازم است که مردم با درک پیامدهای منفی آلودگی صوتی، از استفاده از اسپیکرهای بزرگ و ایجاد صداهای بلند در طبیعت خودداری کنند. در عین حال، نهادهای مسئول باید با تصویب قوانین و نظارتهای مؤثر، مانع از تکرار این تخلفات شوند. طبیعت یک میراث گرانبها برای نسلهای آینده است و تکتک ما موظف به حفظ آن هستیم.
۴۷۲۳۶