ریحانه اسکندری: رومن پولانسکی به عنوان یکی از پیچیدهترین و تأثیرگذارترین فیلمسازان در تاریخ سینما شناخته میشود. او توانسته است با کارگردانی منحصربهفرد خود مرزهای ترس، تنش روانی و روایت داستان را تغییر دهد و فیلمهایی را خلق کند که هنوز در خاطر تماشاگران باقی مانده است.
سبک خاص او که دلهره، واقعگرایی و فضای سورئالیستی را ترکیب میکند، به او این امکان را داده تا جهانی تاریک و غمانگیز بسازد که در آن شخصیتها با ترسهای داخلی و خارجی خود دست و پنجه نرم میکنند. آثار این کارگردان بزرگ به خوبی نشاندهنده این است که حتی پس از گذشت سالها، هنوز هم به عنوان مرجع فیلمسازی و نویسندگی شناخته میشوند.
در این مقاله به بررسی ۸ اثر مهم از کارنامه هنری پولانسکی خواهیم پرداخت.
محله چینیها (Chinatown) – ۱۹۷۴
این فیلم، که توسط رومن پولانسکی و بر اساس کتاب رابرت تاون نوشته شده است، به عنوان یکی از شاهکارهای تاریخ سینما شناخته میشود. هنوز در دانشگاههای معتبر سراسر دنیا به عنوان نمونهای برجسته از فیلمنامهنویسی تدریس میشود و برای علاقهمندان به سینما، یکی از ماندگارترین آثار در ژانر اکشن و جنایی به حساب میآید.
بازیگران محبوبی نظیر جک نیکلسون، فی داناوی و جان هیوستون در این اثر حضور دارند و بازیهای آنها همیشه به یادگار خواهد ماند.
داستان این فیلم حول محور یک کارآگاه خصوصی به نام جیک گیتس میچرخد که مأموریتی برای کشف خیانت یک مرد ثروتمند به دوش میکشد، اما به تدریج درگیر ماجرایی بزرگتر و خطرناکتر میشود که نطفه آن در فساد سیستماتیک شهر لسآنجلس و ریشه دارد.
در نکتهای جالب، این فیلم دارای یکی از پرتنشترین پشت صحنهها در تاریخ سینماست. در حالی که پولانسکی به دلیل از دست دادن همسرش در وضعیتی روحی نامناسب قرار داشت، این کارگردان بر تنشهای صحنه کنترل داشت. او یک بار تلویزیون تهیهکننده را شکست و صحنهای معروف از سیلی زدن جک نیکلسون به فی داناوی را آن قدر تکرار کرد که داناوی از نیکلسون خواست تا سیلیها واقعاً محکم و واقعی باشند. پس از ضبط این صحنه، نیکلسون برای چند ساعت فیلمبرداری را ترک کرد.
جالب است که پولانسکی تصمیم به تغییر صحنه پایانی فیلم گرفت تا پایان آن تلختر و به یاد ماندنیتر شود. همچنین، فیلمبرداری و میزانسن این اثر به عنوان الگویی برای فیلمهای نئونوآر مدرن شناخته میشود.
از دیدگاه منتقدین، این فیلم به عنوان یک شاهکار بینظیر شناخته شده و همچنان در صدر بهترین فیلمهای تاریخ سینما قرار دارد.
سایه نویس (The Ghost Writer) – ۲۰۱۰
این فیلم که اثر دیگری از رومن پولانسکی است، توسط رابرت هریس و خود پولانسکی نوشته شده است.
اوان مکگرگور، پیرس برازنان و الیور کرامپتون از بازیگران این فیلم به شمار میآیند.
داستان فیلم در مورد نویسندهای است که برای نوشتن خاطرات نخستوزیر سابق بریتانیا اجیر میشود، اما با عمق بیشتری به زندگی او نفوذ کرده و با خطرات جدیدی روبرو میشود که جانش را تهدید میکند.
بسیاری از مخاطبان و منتقدان بر این باورند که شخصیت نخستوزیر در فیلم الهامگرفته از تونی بلر است.
نکته جالب این فیلم، مکان فیلمبرداری است که در جزیرهای انجام شده که معماری و محیط آن حس انزوا و ترس را به شدت افزایش میدهد.
منتقدان بر این باورند که این فیلم یک تریلر هوشمندانه و پرتنش است که پولانسکی با مهارت، تعلیق را در آن ایجاد کرده است.
بچه رزمری (Rosemary’s Baby) – ۱۹۶۸
پولانسکی این اثر را بر اساس رمان آیرا لوین نوشت. میا فارو، جان کاساوتیس و روت گوردون از بازیگران مهم این فیلم به شمار میروند.
داستان این فیلم درباره رزمری، زنی جوان و باردار است که به تدریج متوجه میشود همسایگانش احتمالاً به یک فرقه شیطانی مرتبط هستند و از این رو قصد دارند از فرزندش بهرهبرداری کنند. اما آیا او به واقع در توهم به سر میبرد یا واقعیتهایی ترسناک در حال وقوع است؟
این فیلم بهنوعی ترس از بارداری و مادر شدن را به یک زیرژانر در سینمای وحشت تبدیل کرد و بسیاری بر این باورند که پولانسکی در این اثر توانسته تصاویری بینظیر از ترس را به تصویر بکشد.
از دست دادن تلخ همسرش، شارون تیت، موجب شد تا رومن پولانسکی فضای موحش و ترسناکی را خلق کند که در این فیلم قابل مشاهده است.
این اثر یکی از شگفتانگیزترین آثار روانشناختی سینماست که هنوز هم به عنوان یکی از ترسناکترین فیلمها در تاریخ سینما شناخته میشود.
مستأجر (The Tenant) – ۱۹۷۶
رومن پولانسکی این فیلم را با همکاری جرارد براش نوشته و به همراه ایزابل آجانی و ملوی ناتین نیز در آن به ایفای نقش پرداخته است.
داستان فیلم درباره یک مرد فرانسوی است که در آپارتمانی که قبلاً توسط زنی که خودکشی کرده سکونت داشته، زندگی میکند. به تدریج، او احساس میکند که همسایگانش قصد دارند او را به آن زن تبدیل کنند.
جالب است که این فیلم بخشی از سهگانه وحشت روانشناختی پولانسکی است که با «بچه رزماری» و «انزجار» کامل میشود و خود پولانسکی در آن نقش آفرینی میکند.
این فیلم میتواند یک کابوس روانشناختی به حساب آید که تماشاگر را تا انتها در خود غرق میکند.
انزجار (Repulsion) – ۱۹۶۵
این اثر که به عنوان خاتمه سهگانه وحشت پولانسکی شناخته میشود، بار دیگر با همکاری جرارد براش نگاشته شده است.
کاترین دنو، یوان فورته و ایان هندری مهمترین بازیگران این فیلم هستند و داستان حول زنی میچرخد که از مردان به شدت میترسد و به تدریج به دنیای تنهایی و جنون نزدیک میشود.
این فیلم به عنوان اولین اثر انگلیسیزبان پولانسکی شناخته میشود و فضایی کاملاً کلستروفوبیک دارد. همچنین طراحی صحنه به شکلی شکل گرفته که حس ترس را به خوبی منتقل کند.
این فیلم یک تجربه روانشناختی بینظیر است که حس جنون را به تماشاگر منتقل میکند.
چاقو در آب (Knife in the Water) – ۱۹۶۲
پولانسکی سناریوی این فیلم را با یرزی اسکولیموفسکی خلق کرد و لئون نیمچیک، یولانتا اویمیتسکا و زیگمونت مالانوویچ از بازیگران آن هستند.
در این فیلم یک زوج در قایق خود، مسافری را سوار میکنند که موجب بروز تنش و رقابت روانی بین آنها میشود.
این اثر تنها فیلمی است که پولانسکی در لهستان ساخته و به دلیل مضمونهای سیاسی، موفق به دریافت مجوز در این کشور با سختیهای فراوانی مواجه شده است.
این فیلم یک تریلر فوقالعاده است که با به کارگیری حداقل عناصر بیشترین تنش ممکن را ایجاد میکند.
پیانیست (The Pianist) – ۲۰۰۲
این فیلم دلخراش به قلم رونالد هاروود و بر اساس خاطرات ولادیسلاو اشپیلمان نوشته شده است.
آدرین برودی، توماس کرتشمن و فرانک فینلی بازیگران این فیلم هستند و برودی به خاطر این نقش جوایز متعددی از جمله اسکار را کسب نموده است. او برای به تصویر کشیدن این شخصیت نیاز به کاهش وزن زیادی داشت که نتیجه آن یکی از به یاد ماندنیترین بازیها در تاریخ سینماست.
داستان:
فیلم روایتگر زندگی واقعی یک پیانیست یهودی است که در شرایط سخت جنگ جهانی دوم تلاش میکند تا در گتوی ورشو بقا پیدا کند.
این فیلم از تجربیات واقعی پولانسکی در دوران جنگ الهام گرفته و به عنوان یک درام فوقالعاده از لحاظ احساسی و بصری به شمار میرود.
ماه تلخ (Bitter Moon) – ۱۹۹۲
فیلم ماه تلخ با هنرمندی پیتر کویوت، هیو گرانت و کریستین اسکات توماس داستان روابط عاطفی پیچیدهای از یک نویسنده را روایت میکند که به تدریج زندگیاش را نابود میسازد.
این اثر یکی از جنجالیترین ساختههای رومن پولانسکی به شمار میرود و خودش به همراه همسرش امانوئل سنیه در نقشهای کوچکی در آن حضور دارند.
این فیلم میتواند به عنوان یک اثر چالشبرانگیز معرفی شود که مرز بین عشق و نفرت را مورد بررسی قرار میدهد.
رومن پولانسکی به عنوان کارگردانی برجسته، تماشاگران را به سفرهایی به مرز جنون و واقعیت میبرد. آثار او همواره مملو از تنش، تعلیق و تحلیلهای عمیق روانشناختی در شخصیتها هستند. هر یک از این فیلمها تجربهای خاص و فراموشنشدنی به شمار میآید که ذهن شما را برای مدت طولانی درگیر میکنند.
۲۴۵۲۴۵