این جنبش که از مبارزات ضد آپارتاید سیاهپوستان آفریقای جنوبی الهام گرفته است، به منظور تحت فشار قرار دادن رژیم صهیونیستی تلاش می‌کند. این سازمان با ایجاد نمایندگی‌های فعال در کشورهایی همچون استرالیا، کانادا، ایالات متحده، فرانسه، انگلیس، اردن و آفریقای جنوبی، به شکل اقتصادی با اسرائیل مقابله می‌کند. فعالیت‌های این جنبش شامل سه سطح است: بایکوت کالاهایی که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم به تقویت اقتصاد اسرائیل کمک می‌کنند، منع سرمایه‌گذاری در سرزمین‌های اشغالی فلسطین و تحریم کالاهای اسرائیلی.
براساس نوع کالا، صادرات اسرائیل به دو دسته عمده تقسیم می‌شود: کالاهای مصرفی و کالاهای واسطه‌ای. کالاهای مصرفی شامل اقلامی چون مواد غذایی، محصولات آرایشی و پوشاک هستند و در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۶ درصد از صادرات اسرائیل را تشکیل می‌دهند. از طرف دیگر، کالاهای واسطه‌ای که شامل قطعات خودرو، ابزارهای کامپیوتری، دارو و دیگر اقلام هستند، حدود ۶۳ درصد از صادرات اسرائیل را به خود اختصاص می‌دهند و نقش مهم‌تری در اقتصاد این کشور ایفا می‌کنند. جنبش «بایکوت، منع سرمایه‌گذاری و تحریم» به طور هدفمند درخواست تحریم شرکت‌های اسرائیلی و شرکای این رژیم را مطرح می‌کند و بازرگانان و فروشندگان در اقصی نقاط جهان را متقاعد می‌سازد که فروش محصولات شرکتی که به جنایات اسرائیل کمک می‌کند را متوقف کنند. به وسیله تبلیغات گسترده، از مردم دعوت می‌شود که خرید کالاهای اسرائیلی را تحریم کنند و جهانیان نیز از سرمایه‌گذاری در اراضی اشغالی منع شوند. به همین دلیل، به جز کشورهای اسلامی، حامیان فلسطین در سراسر دنیا به جنبش تحریم کالاها و کالاهای تولیدی اسرائیل پیوسته‌اند. در ادامه به برخی از آثار فعالیت‌های BDS اشاره می‌شود.
– قهوه استارباکس
مصرف‌کنندگان در کشورهای مسلمان از جمله مصر، اندونزی، عربستان سعودی و پاکستان، به دلیل حمایت این شرکت‌ها از رژیم صهیونیستی در جنگ غزه، اقدام به تحریم برندهایی همچون استارباکس، مک‌دونالد، کوکاکولا، پپسی، کی اف سی، موندلز و پیتزا هات کرده‌اند. شرکت «استارباکس»، که یک کافی شاپ زنجیره‌ای چندملیتی آمریکایی است، در بیانیه‌ای اعلام نمود که با توجه به بایکوت، سود جهانی این شرکت ۲۳ درصد کاهش یافته است. طبق آخرین گزارش مالی فصلی این شرکت برای سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۴ (تا ۳۱ مارس)، فروش فروشگاه‌های بین‌المللی استارباکس ۴ درصد افت داشته است. در مقابل، در سه ماه مشابه سال ۲۰۲۳، فروش جهانی این شرکت ۱۱ درصد افزایش یافته بود. علاوه بر این، فروش استارباکس در چین نیز ۱۱ درصد کاهش پیدا کرده، در حالی که در فصل اول سال گذشته، فروش این شرکت ۷ درصد و فروش در چین ۳ درصد رشد داشت. کاهش فروش در شعبات بین‌المللی استارباکس منجر به اخراج ۲۰۰۰ کارگر در مارس ۲۰۲۴ شد، که اکثر آن‌ها در شعب این کمپانی در منطقه خلیج فارس مشغول به فعالیت بودند. به دنبال این وضعیت، «لاکسمان ناریسماهان»، مدیرعامل استارباکس تنها پس از یک سال از این سمت استعفا داد. رقبای این برند مانند دانکین و کافه کوستا که از حامیان اسرائیل به‌شمار می‌روند نیز تحت فشار تحریم‌ها قرار گرفته و متضرر شده‌اند.
-مک‌دونالد
شرکت «مک‌دونالد» که در تأمین مالی جنگ اسرائیل نقش داشته، خسارات جدی را نیز متحمل شده است. هفت مجتمع فروشگاه‌های اسرائیلی-آمریکایی از برندهای «استارباکس، مک‌دونالد و کی اف سی» در شهر کویت تقریباً از مشتریان پیشین خود خالی گشته‌اند. شعبه مک‌دونالد در کویت با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که بیش از ۱۶۰ هزار دلار برای کمک‌های امدادی به غزه تخصیص داده و در شبکه‌های اجتماعی نیز بیان کرده که «در کنار فلسطین ایستاده» است. همچنین شعبه مک‌دونالد در قطر اعلام نمود متعهد شده است که ۲۷۵ هزار دلار برای امدادرسانی به مردم غزه بپردازد و شعب این کشور از شعب فعال در اسرائیل متمایز می‌باشد. «سامه السادات» یکی از بنیان‌گذاران هلدینگ TBS، تأمین‌کننده استارباکس و مک‌دونالد در مصر، کاهش تقریبا ۵۰ درصدی تقاضا از سوی مشتریان را تأیید کرده است. مالک شعبات مک‌دونالد در مصر برای جلب حمایت دوباره از سوی مردم این کشور اعلام نموده که حدود ۲۰ میلیون پوند مصری (معادل ۶۵۰ هزار دلار) به غزه کمک کرده است. در مالزی و اندونزی، شعبه‌های کی اف سی و مک‌دونالد ظرف کمتر از یک ماه با کاهش ۲۰ درصدی در تعداد مشتریان خود روبرو شدند. عدم تمایل و بایکوت مالزیایی‌ها از سوی مک‌دونالد به حدی بود که این شرکت از طریق بیانیه‌ای اعلام کرد که این نهاد ۱۰۰ درصد متعلق به مسلمانان در مالزی بوده و یک میلیون رینگیت معادل ۲۸۶ هزار دلار به صندوق بشردوستانه فلسطین اهدا کرده است.
در اردن، حامیان تحریم برخی از اوقات به فروشگاه‌های زنجیره‌ای مک‌دونالد و استارباکس مراجعه کرده و مشتریان را به انتخاب گزینه‌های دیگر ترغیب می‌کنند. «احمد الزارو»، صندوقدار یکی از بزرگ‌ترین سوپرمارکت‌ها در «امان»، اظهار داشت: هیچ یک از مشتریان تمایل به خرید این محصولات ندارند.
-کی اف سی، کوکاکولا، پپسی، نستله و…
فهرستی که اخیرا در میان مردم اندونزی منتشر شده، شامل تحریم‌های برندهایی همچون کی اف سی، مک‌دونالد، کنتاکی فرید چیکن، برگر کینگ، پیتزا هات، کوکاکولا، پپسی، نستله، استارباکس، پوما، هیولت پاکارد، یونیلور و شرکت آکسا می‌باشد. شرکت Coca-Cola İcecek که در پاکستان به تولید بطری کوکاکولا مشغول است، اعلام کرد که در سه ماهه ابتدایی سال ۲۰۲۴، فروش این برند در این کشور نسبت به مدت مشابه سال گذشته تقریباً ۲۵ درصد کاهش یافته است. همچنین، رستوران‌های زنجیره‌ای آمریکایی KFC در مصر از تاریخ ۷ اکتبر به شدت خلوت و ساکت بوده‌اند. این دومین رستوران زنجیره‌ای بزرگ جهان پس از مک‌دونالد است که تا دسامبر ۲۰۱۹ بیش از ۲۲ هزار شعبه در کشورهای مختلف داشته است. در قاهره، حازم تمیمی، صاحب یک سوپرمارکت، گفته است که فروش برندهایی مانند کوکاکولا، پپسی، آریل، پرسیل، کادبری و نستله حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است. همچنین پارلمان ترکیه اقدام به حذف محصولات شرکت‌های آمریکایی-اسرائیلی از منوی رستوران‌های این کشور کرد.
علاوه بر این، صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) طی قراردادی که با بزرگ‌ترین شرکت امنیتی جهان، G4S، داشت را پس از تحرکات بایکوت جهانی به دلیل نقش این شرکت در نقض حقوق بشر فلسطینیان به اتمام رساند. G4S با مشارکت در آکادمی پلیس اسرائیل و سرمایه‌گذاری در پروژه‌های مربوط به شهرک‌های یهودی نشین به نسل‌کشی اسرائیل کمک کرده است.
در همین حال، دولت شیلی مذاکرات مربوط به توافق تجارت آزاد با اسرائیل را در پی حملات سال ۲۰۲۴ به غزه و پس از فشارهای نمایندگان پارلمان و مردم این کشور معلق کرده است. کشورهایی مانند بولیوی و ونزوئلا ارتباطات دیپلماتیک خود با اسرائیل را قطع کرده و برزیل نیز از انتصاب یک رهبر شهرک‌نشین به عنوان سفیر اسرائیل در این کشور خودداری کرده است. کشورهای برزیل، آرژانتین، پرتغال و هلند نیز قراردادهایی که با شرکت آب دولتی اسرائیل، Mekorot، داشتند را لغو کرده‌اند. همچنین دولت کویت ۵۰ شرکت حامی اسرائیل را در لیست سیاه قرار داده و هند نیز به توسعه بندر حیفا سرمایه‌گذاری خود را متوقف کرده است.
اتحادیه اروپا با توجه به نگرانی‌های عمومی و کمپین‌های مردمی، قوانینی را وضع کرده است که از تأمین مالی شرکت‌ها و نهادهای اسرائیلی مستقر در شهرک‌های غیرقانونی اسرائیل جلوگیری می‌کند.
همچنین شورای شهر ازمیر در ترکیه اعلام کرده است که خواهرخواندگی خود با تل آویو را لغو کرده و دیگر ممکن نیست ازمیر به عنوان خواهرخوانده تل آویو شناخته شود.
این موارد تنها نمونه‌ای از مقاومت مردمی و داوطلبانه علیه رژیم صهیونیستی به شمار می‌روند و حاکی از موفقیت روزافزون کمپین جهانی علیه برندها و کالاهای اسرائیلی-آمریکایی، به ویژه در کشورهای اسلامی است. مقایسه با کمپین‌های قبلی نشان می‌دهد که این بار تلاش‌ها از دامنه و نتیجه به مراتب بیشتری برخوردار بوده است. آمار پال ساندو، مدیرعامل شرکت «امریکن رستوران»، در کنفرانس مربوط به عملکرد مالی این شرکت درباره بایکوت کالاهای اسرائیلی گفت: این رویداد کم‌سابقه و زمان جنگ نیز بی‌سابقه است.
امروزه نه تنها در کشورهای اسلامی بلکه در تمامی کشورهای پیشرفته، با فراگیر شدن این کمپین، ده‌ها برند و محصول اسرائیلی یا مرتبط با آن در لیست سیاه قرار گرفته‌اند و خریداران ترغیب شده‌اند که به دنبال جایگزین‌های محلی در کشورهای خود باشند. شکی نیست که آثار تحریم کالاهای اسرائیلی و شرکت‌های حامی این رژیم به تدریج نمایان خواهد شد و عواقب تخریبی آن غیرقابل جبران خواهد بود.
*آمارهای موجود در این مطلب از وب‌سایت جنبش BDS، «www. bdsmovement. net» اخذ شده است.
۳۱۵ ۳۱۵