در این مصاحبه، فرد مذکور به این نکته اشاره میکند که گفتگو با آمریکا همواره جریان داشته است. گاه این گفتگوها بهصورت مستقیم مانند توافق هستهای برجام و گاه بهطور غیرمستقیم انجام شده است. اما سیاست ایران بههیچوجه “نعمت مذاکره” نیست. وزیر خارجه تصریح میکند که مذاکره بهعنوان ابزاری برای برقراری ارتباط تنها در صورتی پیش میرود که با منافع و مصالح ملی ما مطابقت داشته باشد و در غیر اینصورت چنین اقدامی انجام نخواهد گرفت.
وزیرخارجه در اظهارات اخیرش اعلام کرده که در واقع، پذیرش مذاکره با آمریکا بهصورت غیرمستقیم را بهعنوان یک گزینه عملی قلمداد کرده است. این به معنای آن است که در حال حاضر، منافع ما در این نوع مذاکره است.
بهنظر میرسد سخنان آقای عراقچی بهنوعی توضیحدهنده یک استراتژی کلان است؛ یعنی اگر شرایط بهگونهای باشد (همچون برجام)، مذاکره میتواند بهصورت مستقیم نیز اتفاق بیفتد.
سیاست خارجی هر کشور در سطوح عالی و از سوی مقامات ارشد تنظیم میشود. در جمهوری اسلامی نیز معیار این سیاست بهگونهای که رهبر معظم انقلاب بروز کرده، شامل سه اصل عزت، حکمت و مصلحت است. بهعبارت دیگر، استراتژی و سیاست باید به حفظ این سه اصل بنیادین اختصاص یابد و فرقی ندارد که دستیابی به این هدف از طریق مذاکره محقق شود یا انجام آن متوقف گردد. همچنین تفاوتی بین مذاکره مستقیم و غیرمستقیم وجود ندارد اگر نتیجه رضایتبخش باشد.
اصلهای عزت، حکمت و مصلحت در دوران امام خمینی (ره) نیز بهعنوان راهنما مورد عمل قرار گرفته است. ادامه جنگ تا سال 67 بر مبنای همین اصول سه گانه طراحی شد و پذیرش قطعنامه نیز به همین ترتیب صورت گرفت. بنابراین، منافع و مصالح ملی موضوعی متغیر است اما رعایت این مصالح دارای مبنای استوار است که شامل عزت، حکمت و مصلحت میباشد.
بیانات اخیر مقام معظم رهبری درباره رد مذاکره با آمریکا در این چارچوب قابل تحلیل است. واضح است که در آن مقطع زمانی، آنطور که ایشان بیان کردهاند، رد هر نوع مذاکره، چه مستقیم و چه غیرمستقیم، مشهود بود. اما پس از ارسال نامه رئیسجمهور آمریکا و دریافت پاسخ ایران، شرایط بهگونهای تغییر یافته که تمرکز وزارت امور خارجه بر روی مذاکره غیرمستقیم قرار دارد.
باید دید در روزها و هفتههای آینده، پس از ارزیابی نتایج مذاکرات غیرمستقیم، چه تصمیماتی اتخاذ خواهد شد.
همچنین، مهم است که توجه داشته باشیم که مخالفان مذاکره ایران و آمریکا چه کسانی هستند. خارج از کشور، بیتردید اسرائیل با این مذاکره همراه نیست. در داخل نیز جریاناتی که حداقل در این زمینه با رژیم صهیونیستی همسو هستند، قابل شناساییاند.