آیا کاهش آمار مرگ و میر ناشی از سوانح ترافیکی به میزان ۸.۵ درصد، از نظر اقتصادی و علمی دارای معنا است؟
تحلیل و بررسی دلایل کاهش مرگ و میر ناشی از تصادفات جادهای در ایران، به دادهها و شرایط مختلفی وابسته است. برای بررسی این کاهش و معنادار بودن آن، نکات زیر حائز اهمیت هستند:
۱. نیاز به مقایسه آمار مرگ و میر ناشی از تصادفات در سالهای متمادی و تحلیل روند تغییرات آنها وجود دارد تا از خطا در تفسیر دادههای خام جلوگیری شود.
۲. شناسایی عواملی که ممکن است کاهش آمار مرگ و میر را تحت تأثیر قرار دهند، از جمله بهبود زیرساختهای جادهای، ارتقاء آگاهی عمومی، اجرای قوانین سختتر، و به کارگیری فناوریهای نوین، ضروری است.
۳. در شرایطی که بر اساس منابع معتبر داخلی و جهانی، حداقل ۱۵ درصد از مرگهای ناشی از سوانح جادهای در کشور ایران کم شمارش میشود، آیا این کاهش ۸.۵ درصدی میتواند به صورت معنیدار تلقی گردد؟
۴. بررسی و مقایسه واردات مرگ و میر و سوانح جادهای کشور ما با سایر کشورها، به منظور دستیابی به یک تصویر کلی و عادلانه، لازم میباشد.
۵. شناسایی مشکلات و شرایط خاصی نظیر حوادث طبیعی یا بحرانهای اقتصادی که ممکن است بر سوانح ترافیکی تأثیرگذار باشند، از اهمیت بالایی برخوردار است.
اگرچه کاهش تصادفات مرگبار در کشور ما، در دوره زمانی ارائه شده، قابل تحسین است، اما باید به یاد داشت که بدون تجزیه و تحلیل علمی، نمیتوان این کاهش را به طور قطعی و در نظر گرفتن هزینههای صرف شده، یا روشهای تحقیق مناسب مانند مطالعات مقطعی و سری زمانی مورد دفاع قرار داد.
بر اساس آخرین گزارش ایمنی راه سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۲۳، بسیاری از کشورهای جهان کاهشهای بیشتری نسبت به این رقم را تجربه کردهاند. بنابراین، این کاهش بهطور قاطع نمیتواند به عنوان موفقیت تلقی گردد، چرا که کاهش معنادار و واقعی سوانح جادهای در کشور مستلزم تغییرات و اصلاحات بنیادین در زیرساختها از جمله بهبود ایمنی وسایل نقلیه، بهینهسازی شرایط جادهها و مدیریت نظاممند بر اساس مطالعات محلی میباشد.
*استاد اپیدمیولوژی و مدرس ارشد بینالمللی
۲۳۳۲۳۳