طبق گزارش صحت خبر، وضعیت روغن در فروشگاههای خردهفروشی به گونهای است که به ندرت دیده میشود یا عرضه آن به صورت کم و نامنظم انجام میگیرد، به طوری که در سوپرمارکتهای زنجیرهای هر فرد تنها میتواند یک قوطی روغن خریداری کند و برخی از فروشگاهها نیز این کالا را به شرط خرید سایر محصولات به مشتریان ارائه میدهند.
برخی رسانهها از جمله تسنیم گزارش دادهاند که انجمن روغن نباتی اعلام کرده است که موجودی ماده اولیه یا روغن خام به پایان رسیده است، به طوری که چندین کارخانه روغن به دلیل این کمبود تعطیل شده یا در معرض تعطیلی هستند و نیاز به تأمین فوری روغن خام احساس میشود.
کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران، نیز اعلام کرده است که کالاهای موجود در دست شرکتها با قیمتهای ناهمخوان عرضه میشود و کارخانهها را متهم به گرانی و عدم تعادل قیمت روغن در بازار کرده است.
در حین این واقعه، وزارت جهاد کشاورزی همچنین بیان کرده است که هیچ گونه کمبودی در عرضه روغن وجود ندارد و میزان تولید این محصول حتی بیشتر از نیاز داخلی کشور است.
مجید حسنیمقدم، مدیر کل دفتر بازرگانی داخلی وزارت جهاد کشاورزی، در پاسخ به سؤالات مربوط به کمبود روغن خوراکی در بعضی از شهرها و کاهش ۴۳ درصدی تولید در کارخانجات نسبت به مهر ۱۴۰۴، اظهار داشت که نیاز کشور به روغن خوراکی بین ۱.۶ تا ۲.۲ میلیون تن متغیر است. او گفت: برنامهریزی اولیه ما در سال جاری برای تأمین حدود ۲ میلیون و ۳۵۰ هزار تن روغن بود که این رقم فاصلهای معنادار با نیاز کشور دارد. این برنامه شامل واردات ۱.۲ میلیون تن روغن خام گیاهی، ۵۰۰ هزار تن روغن پالم و نیز تأمین روغن از طریق واردات و تولید دانههای روغنی بوده است.
حسنیمقدم با استناد به آمار گمرک در هشتماهه سال جاری، وضعیت تأمین روغن را مثبت ارزیابی کرده و بیان کرد: ما از برنامه تعیینشده عقب نیستیم و حتی جلوتر از آن نیز هستیم. واردات روغن خام با ۷۲ درصد افزایش به ۹۶۰ هزار تن، واردات روغن پالم با ۴۱ درصد رشد به ۳۱۷ هزار تن و واردات دانههای روغنی با ۷ درصد افزایش به ۱.۴۴ میلیون تن رسیده است که به طور کلی حدود ۱.۷ میلیون تن روغن در این مدت تأمین شده است.
وی به برخی از عوامل کمبودهای مقطعی و کاهش تولید در کارخانههای روغنسازی اشاره کرده و افزود: افزایش صادرات محصولات غذایی مانند اسنک، چیپس، سس، شیرینی و شکلات که نیاز به روغن دارند، ممکن است بر تقاضای داخلی تأثیر بگذارد. همچنین در ماه اخیر، برخی از بازرگانان به دلیل تأخیر در دسترسی به منابع ارزی با چالشهایی روبرو شدند.
در گزارشهای مختلف، هر بخش در مورد کمبود روغن نظر خود را بیان کرده و از مسئولیت شانه خالی کرده و توپ را به سمت دیگران میاندازد؛ بهطوری که خردهفروشیها میگویند که روغن در دسترس آنها نیست و مقصر عمدهفروشان هستند؛ همچنین عمدهفروشان نیز میگویند که صنایع، روغن را با قیمتهای بالا به آنها میفروشند، در حالی که صنایع روغن مدعی هستند این دولت است که روغن خام را به عنوان ماده اولیه تولید در اختیار آنان نمیگذارد و وزارت جهاد کشاورزی عدم کمبود عرضه را اعلام کرده و تصریح میکند که میزان ارائه روغن خام بیشتر از نیاز بازار است.
این وضعیت گویای یک چرخه ناکارآمد در توزیع روغن است که با وجود عرضه موجود و صحبت از افزایش قیمت و یا آزادسازی نرخ این محصول مهم غذایی، هر بخش به نوعی در حال احتکار آن است، به طوری که حتی مصرفکنندگان نیز در تلاش هستند تا بیشتر از نیاز خود روغن خریداری کنند.
وزارت جهاد کشاورزی یکی دیگر از عوامل کمبود روغن را افزایش صادرات محصولات غذایی مانند اسنک، چیپس، سس، شیرینی و شکلات که در آنها روغن به کار میرود، میداند و تأثیر آن بر تقاضای داخلی را خاطر نشان کرده است.
در چنین شرایطی، علاوه بر سوءاستفاده از روغن یارانهای برای صادرات، به نظر میرسد بخش قابل توجهی از این روغن در زنجیرههای تأمین، از تولید تا مصرف، احتکار شده و نیازمند نظارت دقیق دستگاههای مربوطه است.
۲۱۷