طبق گزارشی از صحت خبر، که به نقل از همین منبع است، در تاریخ سیام فروردین ۱۴۰۴، همزمان با گفتوگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا در رم و سفر وزیر دفاع عربستان به ایران، برخی از صفحات خبری و کانالهای تلگرامی پستی از حساب کاربری «ایکس» بنام محمد بن سلمان بن عبدالعزیز منتشر کردند که در آن آمده است:
«ما از جامعه جهانی میخواهیم که بلافاصله حملات اسرائیل به برادران ما در فلسطین و لبنان را متوقف کند و به اسرائیل بفهماند که به حاکمیت جمهوری اسلامی ایران احترام بگذارد و به سرزمین آن حمله نکند».
این توئیت با عنوان «توئیت فارسی صفحه یک میلیونی حامیان محمد بن سلمان» در فضای مجازی به طور گسترده پخش میشود و فهمی ایجاد شده که ولیعهد عربستان سعودی به تازگی در حمایت از ایران و فلسطین صحبت کرده است؛ ادعایی که نیاز به تأیید و راستیآزمایی دارد.
در عنوان حساب کاربری @HRHMBNSALMAAN که این توئیت فارسی در آن منتشر شده، به صراحت اشاره شده که این حساب Informal «غیررسمی» است و در بخش توضیحات (Bio) آن ذکر شده است: «حسابی که اخبار صاحب السمو الملکی الأمیر محمد بن سلمان بن عبدالعزیز آل سعود ولی العهد ورئیس مجلس الوزراء را پوشش میدهد»
«HRH Prince Mohammad Bin Salman AISaud, Run by his fans»
راستیآزمایی
در این گزارش، ما تحلیل میکنیم که آیا بن سلمان واقعاً چنین سخنانی بیان کرده است؟
در صورتی که چنین سخنانی وجود داشته، آیا اینگونه اظهارات جدید هستند؟
و اینکه آیا این حساب رسمی بن سلمان محسوب میشود؟ همچنین تاریخچه این حساب توییتری نیز بررسی میشود.
آیا بن سلمان واقعاً چنین سخنانی گفته است؟ آیا این اظهارات جدید هستند؟
سخنانی که در این توئیت به نقل از بن سلمان آمده است، بخشی از یک سخنرانی او در سال گذشته در دومین نشست اضطراری سازمان همکاریهای اسلامی و اتحادیه عرب در ریاض میباشد که طی آن، حملات تجاوزکارانه اسرائیل به غزه، لبنان، و ایران را محکوم کرده بود.
در حقیقت، این اظهارات بن سلمان در آبان ۱۴۰۳ بیان شده است، اما برداشت این که او به تازگی چنین صحبتی کرده، نادرست است.
آیا این صفحه رسمی محمد بن سلمان است؟
حسابهای توئیتر مرتبط با محمد بن سلمان، ولیعهد و نخستوزیر عربستان سعودی، شامل تعدادی حساب رسمی و غیررسمی میباشد. در نمایه صفحهای که توئیت مربوطه در آن منتشر شده، به صراحت ذکر شده که این حساب تحت مدیریت طرفدارانش قرار دارد.
«HRH Prince Mohammad Bin Salman AISaud, Run by his fans»
علیرغم این که بن سلمان به طور رسمی یک حساب تأیید شده در توییتر ندارد، چندین حساب غیررسمی وجود دارند که اخبار و فعالیتهای او را منعکس میکنند. تأکید بر غیررسمی بودن این حساب یقیناً درست است.
هرچند که این حساب بیش از یک میلیون دنبالکننده دارد و اطلاعات آن نشاندهنده مواضع طرفداران محمد بن سلمان است، اما به طور رسمی توسط خود او و یا دولت عربستان تأیید نشده است. بنابراین نسبت دادن مستقیم توئیتهای این حساب به شخص ولیعهد، نادقیق و گمراهکننده به حساب میآید.
تحلیل حساب توئیتری
تحلیل حساب توئیتری منتسب به محمد بن سلمان اطلاعات جالبی را در خصوص فعالیتهای این صفحه ارائه میدهد و حتی در مورد میزان همکاری و همراهی مخاطبان توئیتری با این حساب که نشاندهنده محبوبیت اوست، بررسی میزان فالوئرهای فیک و استفاده از رباتها برای جلب بازدید، لایک و بازنشر میتواند نکات جالبی را نمایان کند. همچنین میتوان درباره ارتباط این حساب با شخص بن سلمان فرضیههای مستند و محکم بنا کرد.
این حساب از سال ۱۳۹۱، یعنی نزدیک به ۱۲ سال پیش، ایجاد شده و در حال حاضر یک میلیون دنبالکننده دارد. اگرچه این تعداد دنبالکننده قابل توجه است، برای روشن شدن بهتر موضوع میتوان به مقایسه با سایر چهرههای معروف توئیتر که بیشترین دنبالکننده را دارند، پرداخت. این مقایسه نشان میدهد که حساب مورد نظر با بیش از ۱ میلیون دنبالکننده، وضعیت نسبتاً خوبی از نظر جذب فالوئر در مقایسه با بسیاری از حسابهای سیاسی پرطرفدار توئیتر فارسی دارد.
تحقیقات ما در زمینه زبان نگارشی توئیتهای بن سلمان نشان میدهد که تقریباً ۶۰ درصد از توئیتهای این حساب در یک سال اخیر به همین نحو بوده است.
به زبانهای انگلیسی، عربی و فارسی نگارش شده و زبان فارسی با ۷ توئیت کمترین تعداد و زبان عربی با ۲۴۹ توئیت بیشترین تعداد را به خود اختصاص داده است. این چند زبانه بودن توئیتها نشاندهنده یک ابتکار جالب از سوی گردانندگان این صفحه برای برقراری ارتباط با مخاطبان است.
تحلیل محتوای توئیتهای فارسی بن سلمان بیشتر بر وجه صلحطلب او و برقراری تعامل میان ایران و عربستان تاکید دارد. به عنوان مثال، پیام تسلیت ولیعهد سعودی به مناسبت درگذشت شهید رئیسی نیز در این توئیتها مطرح شده و بر ایجاد و ادامه ارتباط بین عربستان و ایران و خواست توقف حملات اسرائیل تاکید شده است.



یکی از جنبههای جالب در بررسی توئیتهای فارسی بن سلمان، تفاوت چشمگیر در تعداد بازدیدها است؛ به گونهای که یکی از توئیتها چهار میلیون و هشتصد هزار بازدید داشته، در حالی که توئیت دیگری تنها ۵۱۰ بازدید و همچنین چند توئیت با تعداد بازدید ۴۰۱ و ۴۴ هزار مشاهده شدهاند. با توجه به تعداد میلیونهای دنبالکنندگان این صفحه، این تفاوت قابل توجه کمی غیرطبیعی به نظر میرسد.
در ادامه، روند جذب فالوئرهای حساب توئیتری مرتبط با بن سلمان از سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۴ به دقت مورد بررسی قرار گرفته است:
نکته بارز از تحلیل این نمودار، افزایش سرعت جذب دنبالکنندگان از سال ۱۴۰۰ (یک سال پس از توافق ایران و عربستان) است که نشاندهنده رشد غیرمعمول دنبالکنندگان است. به نحوی که تعداد دنبالکنندگان این صفحه از زمان ایجاد آن در سال ۱۳۹۰ تا اسفند ۱۴۰۰ به ۱۰۰ هزار نفر هم نرسیده، ولی از سال ۱۴۰۰ به بعد این تعداد به طرز خاصی افزایش یافته و از اوایل ۱۴۰۳ نیز یک جهش دیگری در همراهی مخاطبان با این صفحه مشهود است.

نمودار زیر که میزان تولید محتوای هفتگی صفحه مربوط به بن سلمان را نشان میدهد، نشاندهنده کمبود محتوا در سالهای منتهی به ۱۴۰۰ است؛ به طوری که در بسیاری از هفتهها هیچ محتوایی منتشر نشده است. از سوی دیگر، بیشترین فعالیت محتوا در آبان ۱۴۰۲ مشاهده میشود که در این زمان تا ۸۰ توئیت طی یک هفته نیز تولید شده که این نوع فعالیت ناگهانی در توئیتر میتواند نشانهای از تغییر در کاربری یا نوع مدیریت این حساب باشد.

جمعبندی نهایی
با بررسی صفحه متعلق به بن سلمان با یک میلیون دنبالکننده و مشاهده فعالیتهای غیرعادی از جمله بازدیدهای ۴۰ هزار تا ۴ میلیون، و تولید محتوا از صفر تا ۸۰ توئیت در یک هفته، و جذب فالوئر غیرعادی از سال ۱۴۰۰ به بعد، به نظر میرسد که این صفحه به منظور افزایش محبوبیت ولیعهد عربستان ایجاد شده و در حال فعالیت است. بهعلاوه، تحلیل محتوای توئیتهای فارسی این صفحه نشان میدهد که گردانندگان به دنبال ارائه تصویر صلحطلبانهای از بن سلمان هستند که پیام تسلیت به خاطر درگذشت رئیس جمهوری ایران در سال ۱۴۰۳ را ارائه میدهد، به انتقادات از حملات اسرائیل میپردازد و بر روابط تهران و ریاض تاکید میکند.
علاوه بر این، توئیتی که اشاره شد، نه از منبع رسمی، بلکه از یک حساب غیررسمی و متعلق به هواداران او منتشر شده و بخشی از سخنرانی سال گذشته اوست.
315 315