طبق گزارش صحت خبر به نقل از ایسنا، «عبدالرضا فرجی راد» دیپلمات پیشین ایرانی در یادداشتی با عنوان «آیا بگرام در افغانستان شاهد یک معامله خواهد بود؟» بیان کرد: پایگاه هوایی بگرام در شمال افغانستان واقع شده و ساختار آن به دست شوروی سابق ایجاد گردیده است. در دوران کودتای ۱۹۷۹ میلادی، هواپیماهای این فرودگاه برای سرنگونی «محمد داوود» به کار رفتند و پس از خروج شوروی از افغانستان و اشغال این کشور توسط ناتو، این فرودگاه مجدداً توسط ناتو بازسازی شد و در نهایت در سال ۲۰۲۰ به افغانستان تحویل داده شد. البته ایالات متحده علاوه بر استفاده نظامی از این پایگاه، آن را به عنوان زندانی نیز به کار می‌گرفت.
به نظر می‌رسد که ترامپ قصد دارد این فرودگاه را تحت کنترل بگیرد. اهمیت استراتژیک بگرام در شمال افغانستان از آن نظر است که ایالات متحده می‌تواند نظارت اطلاعاتی و امنیتی خود را بر منطقه افراز کند و فعالیت‌های چین در شرق افغانستان و به‌ویژه نزدیکی به استان سین کیانگ، ایران در غرب و آسیای مرکزی در شمال را که از حوزه‌های نفوذ روسیه و چین به حساب می‌آید، زیر نظر داشته باشد.
پس از مذاکراتی که طالبان در دوحه با نمایندگان آمریکایی داشتند، مدتی بعد گزارش شد که یک هواپیمای C۱۷ نظامی و استخباراتی ایالات متحده، پس از ورود به خاک افغانستان، از دید رادار خارج شده و در بگرام به زمین نشسته است.
این خبر برای پاکستانی‌ها که هنوز نفوذی در افغانستان دارند، قابل تامل است. آن‌ها حتی تأکید کرده‌اند که «مایکل الیس» معاون سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) نیز در این پرواز قرار داشته است. اخبار دیگری منتشر شد که این پرواز در تاجیکستان به زمین نشسته نه افغانستان. با این حال، روابط میان افغانستان و پاکستان تیره و تار است و باید در خصوص چنین اخبارهایی دقت بیشتری صورت گیرد. بر اساس تأکیدات مکرر مقامات طالبان درباره برقراری روابط با آمریکا، بعید به نظر می‌رسد ترامپ بدون اینکه امتیاز بزرگی از طالبان بگیرد و همچنین دارایی‌های بلوکه شده چند میلیاردی افغانستان را آزاد کند، با طالبان به توافقی دست یابد.
علاوه بر این، با توجه به فعالیت اقتصادی و سرمایه‌گذاری چین در افغانستان، ایالات متحده نگران است که با گسترش فعالیت‌هایش، چین بر این پایگاه تسلط پیدا کند. از طرف دیگر، مقامات طالبان پرواز C۱۷ و حضور آمریکایی‌ها در بگرام را رد کرده و اعلام نمودند که حتی یک وجب از خاک افغانستان را به دولت‌های بیگانه اجاره نخواهند داد.
ترامپ نیز تصریح کرده که بگرام دارای باند مناسبی است که هر نوع هواپیمایی می‌تواند بر روی آن فرود آید، همچنین اشاره کرده که ۷۷۷ هزار سلاح و ۷۰ هزار خودرو زرهی در بگرام در حال باقی ماندن‌اند. در حقیقت، ترامپ و بوش پسر در زمان ریاست‌جمهوری خود با سفر به افغانستان در این پایگاه به ملاقات «اشرف غنی» پرداخته و از رفتن به کاخ ارگ صرف نظر کردند.
باید منتظر بمانیم و ببینیم آیا تحولی در روابط طالبان و ایالات متحده به وجود می‌آید یا خیر.
طالبان و دولت ترامپ
پس از سقوط حکومت جمهوری در افغانستان و به قدرت رسیدن طالبان، سیاست‌های داخلی و خارجی این کشور به شدت تحت نظر قرار گرفته است. اگرچه گفته می‌شود طالبان کنونی با طالبان دوره اول متفاوت است، اما تغییرات عمده‌ای در سیاست‌های داخلی مشاهده نمی‌شود، هرچند که به نظر می‌رسد از شدت عمل کمتری برخوردار است.
از سوی دیگر، فعالیت‌های تروریستی در هر دو منطقه مرتفع پشتون‌نشین پاکستان و منطقه بیابانی بلوچستان به طرز چشمگیری افزایش یافته، به‌طوری که تعدادی از متخصصین چینی که در حال اجرای پروژه‌های عمرانی بودند، به هدف قرار گرفته و جان خود را از دست داده‌اند.
طالبان و منطقه
طالبان تلاش خود را برای گسترش روابط خود با کشورهای منطقه ادامه داده است. در آسیای مرکزی، روابط مثبتی با ترکمنستان و ازبکستان برقرار کرده‌اند و هیئت‌های سیاسی و اقتصادی تبادل دارند، اما تاجیکستان نگرانی‌های خود را از برقراری روابط با طالبان ابراز کرده است.
رابطت…
ایران و چین به عنوان دو همسایه استراتژیک، روابط اقتصادی مطلوبی را برقرار کرده‌اند، اما حساسیت‌های مردمی، به ویژه در ایران نسبت به فعالیت‌های طالبان وجود دارد. یکی از موارد کلیدی در این زمینه، مسئله کنترل آب و تأثیر آن بر دشت هامون است که جامعه ایرانی را به شدت نگران کرده است.
چین نیز به تازگی فعالیت‌های اقتصادی خود را در افغانستان آغاز کرده است، اما نگرانی‌های امنیتی او به ویژه در خصوص وضعیت مسلمانان در استان سین‌کیانگ را نمی‌توان نادیده گرفت.
از این رو، طالبان برای تقویت روابط خود با کشورهای منطقه، به ویژه ترکیه و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس مانند عربستان سعودی، امارات و قطر تلاش می‌کند. قطر پیش از این نقش میانجی‌گری را در مذاکرات میان طالبان و ایالات متحده ایفا کرده و این روند ادامه دارد.
روابط طالبان با ایالات متحده
پس از فروپاشی دولت جمهوری و تسلط طالبان، تمامی نیروهای آمریکایی و غربی بلافاصله از افغانستان خارج شدند. دولت بایدن به‌خصوص پایگاه استراتژیک بگرام را با تعداد زیادی تجهیزات نظامی به طالبان تسلیم کرد. شیوه خروج نیروهای آمریکایی، که با تلفات همراه بود، و از دست دادن بگرام به شدت مورد انتقاد جمهوریخواهان و مخالفان قرار گرفت. حتی ترامپ در کمپین انتخاباتی خود بارها به این نکته اشاره کرد که بایدن-هریس میلیاردها دلار تسلیحات و تجهیزات را به‌جا گذاشته و از افغانستان فرار کرده‌اند.
ترامپ در زمان ریاست‌جمهوری‌اش نیز بر ضرورت خروج سلاح‌ها از افغانستان تأکید کرد، ولی به نظر می‌رسد این ادعا بیشتر به‌منظور کسب امتیاز از طالبان مطرح شده است.
طالبان از همان ابتدای پیروزی خود به تدریج تمایل به برقراری روابط سیاسی با ایالات متحده را نشان داده‌اند. درخواست‌های مقامات طالبان برای این مهم در ماه‌های اخیر افزایش یافته و بر اساس اخبار منتشر شده، مذاکرات متعددی در دوحه، پایتخت قطر، برگزار شده است. ترامپ بارها اعلام کرده است که پایگاه بگرام تحت کنترل چینی‌ها قرار دارد و بایدن را مسئول این وضعیت دانسته است.
به‌نظر می‌رسد ادعای ترامپ بیشتر به‌منظور امتیازگیری از طالبان است؛ چرا که ایالات متحده باید به وضوح علاقه خاصی برای بازگشت به افغانستان نداشته باشد. برای ترامپ، پایگاه بگرام از منظر استراتژیک بسیار حائز اهمیت است.
310310