صحت خبر – جاش داوسی و آنی لینسکی – ترجمه از علیرضا خراسانی: در روز جمعه در بال غربی تقریبا خالی کاخ سفید، وقتی خبر سرنگونی جت جنگنده و مفقود شدن دو خلبانش را به ترامپ دادند، او به شدت عصبی شده و سر دستیارانش فریاد کشید.
در حالی که قیمت بنزین به طور متوسط بالاتر از ۴ دلار رفته بود، او راه میرفت و غر میزد که چرا اروپاییها کمکاش نمیکنند.
افراد نزدیک به این صحنه گفتند تصاویر بحران گروگان گیری ۱۹۷۹ ایران که بزرگترین شکستهای سیاست بینالمللی یک رئیس جمهور در دوران اخیر بوده، به ذهن ترامپ راه یافته و او را بیشتر عصبی کرده بود.
جالب اینجاست که ماه پیش ترامپ با تمسخر گفت: «اتفاقی که برای جیمی کارتر افتاد نگاه کنید… با هلیکوپترها و گروگانها، این برایشان به قیمت از دست دادن انتخابات تمام شد. چه افتضاحی!»
ترامپ از ارتش خواست فورا دو خلبان را نجات دهند اما از زمان گروگانگیری آمریکا در ایران حضور زمینی نداشته و باید راهی برای ورود به مناطق خطرناک و اجتناب از درگیری پیدا میکردند.
این موضوع بر استرس ترامپ افزوده بود و به گفته یکی از دستیاران آنها رئیس جمهور را از اتاق عملیات بیرون نگه داشتند و وی را لحظه به لحظه در جریان آخرین اخبار قرار میدادند چراکه معتقد بودند بی صبری ترامپ به آنها کمکی نخواهد کرد و به همین خاطر با بیرون نگهداشتن او از اتاق، وی را در جریان آخرین اخبار قرار میدادند.
یکی از خلبانان به سرعت نجات داده شد، اما ترامپ تا اواخر شنبه خبری مبنی بر نجات خلبان دوم در یک عملیات نجات پرمخاطره دریافت نکرد، کابوسی که میتوانست او را به پایینترین نقطه در دو دوره ریاست جمهوریاش بکشاند. بعد از ساعت ۲ بامداد، او نیز به رختخواب رفت.
۶ ساعت بعد، رئیس جمهورِ پر سر و صدا با یک قمار جسورانه دیگر برای کاهش تسلط ایران بر قدرتمندترین نقطه نفوذش، تنگه هرمز، بازگشت. او صبح عید پاک از محل اقامتش در کاخ سفید در شبکههای اجتماعی با لحنی تند گفت: «تنگه لعنتی را باز کنید، حرامزادههای دیوانه، وگرنه در جهنم زندگی خواهید کرد.» و یک عبارت مذهبی اسلامی به انتهای پستش افزود.
رئیس جمهوری که با هوچیگری کامیاب میشود نسخهای شدیدتر از رویکرد نامتعارف و حداکثری خود را تحت یک موقعیت جدید – جنگیدن – رو کرد.
ترامپ رئیس جمهوری است که بین رویکردهای خصمانه و آشتیجویانه در نوسان است و در پشت صحنه با این موضوع دست و پنجه نرم کرده و محاسبه میکند که اوضاع چقدر میتواند بد پیش برود. و به ناگهان تمرکز خود روی موضوع را رها کرده و وقت خود را صرف جزئیات برنامههایش برای سالن رقص کاخ سفید یا مراسم جمعآوری کمکهای مالی میاندورهای میکند – و به مشاورانش میگوید که میخواهد به موضوعات دیگری بپردازد.
افراد آشنا با این موضوع توجیه میکنند که ترامپ مانند سایر روسای جمهوری که در جنگ بودند، با ترس خود در مورد اعزام سربازان به مناطق آسیبپذیر که برخی از آنها مجروح میشوند و برخی دیگر به خانه باز نمیگردند، دست و پنجه نرم میکند.
به همین خاطر است که ترامپ با اعزام سربازان آمریکایی به جزیره خارک (منبع ۹۰ درصد از صادرات نفتی ایران)، علی رغم اینکه فرماندهان ماموریت را موفقیت آمیز میدانستند، مخالفت کرد. اگرچه تصرف خارک منجر به دسترسی به تنگه هرمز میشد اما او به شدت نگران تلفات غیر قابل قبول بود و به همین دلیل بی خیال موضوع شد.
البته وی بدون دریافت نظر تیم امنیت ملی هم تصمیم می گرفت از جمله پست خود در مورد نابودی تمدن ایران که حرفهای خطرناکی بود.
ترامپ بعدا گفت ناپایدار بودنش میتواند ایرانیان را وادار به مذاکره کند.
رئیس جمهور آمریکا حتی در مقطعی به این فکر کرد که باید بالاترین نشان افتخار نظامی کشور، یعنی مدال افتخار، را به خودش اهدا کند.
آتش بس شکننده
ترامپ در مبارزات انتخاباتی خود وعده پایان دادن به جنگهای خارجی را داده بود، اما حالا با وارد قماری شدهبود که تصور میکرد میتواند با قدرت هوایی و دریایی آمریکا، یک مشکل امنیت ملی را که هفت رئیس جمهور قبلی را به ستوه آورده بود، حل کند.
حالا و پس از فروکش کردن موقت نبرد، آتشبس در هالهای از ابهام قرار گرفته است و تنگه هرمز به عنوان مسیر تجاری حیاتی هفتههاست که بسته شده و ایران با رهبران جدید آشتیناپذیرتر جایگزین شده است. همه این شرایط باعث میشود که احتمال طولانیتر شدن جنگ افزایش یابد، جنگی که ترامپ بارها گفته است تنها شش هفته طول خواهد کشید. مهلت شش هفتهای ترامپ از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه مدتهاست که از دست رفته است.
مقامات کاخ سفید گفتند که معتقدند در روزهای آینده میتوان به موفقیتی در مذاکرات با ایران دست یافت و آنها به دنبال مذاکرات بیشتر در پاکستان هستند.
سبک عجولانه رئیس جمهور هرگز در طول یک درگیری نظامی مداوم آزمایش نشده است. برخلاف عملیات موفقیتآمیز در ونزوئلا که اعتماد به نفس او را تقویت کرد، ترامپ با افرادی سرسختتر در ایران روبرو است که تاکنون تمایلی به تسلیم شدن در برابر خواستههای او ندارند.
کوری شیک، عضو ارشد اندیشکده راستگرای موسسه امریکن انترپرایز که در شورای امنیت ملی جورج دبلیو بوش، رئیسجمهور اسبق خدمت میکرد، گفت: «ما شاهد موفقیتهای نظامی شگفتانگیزی هستیم که به پیروزی منجر نمیشوند و این مستقیماً به رئیسجمهور و نحوه انتخاب او برای انجام وظیفهاش – یعنی عدم توجه به جزئیات و عدم برنامهریزی- مربوط میشود.»
کمی پس ازانتشار پست رکیک او، دستیارانش با تماسهایی از سناتورهای جمهوریخواه و رهبران مسیحی مواجه شدند. آنها پرسیدند که چرا او در صبح عید پاک از عبارت مذهبی اسلامی استفاده کردهاست و یا چرا از کلمه رکیک استفاده کرده است؟
گفتنی است ترامپ در خلوت، بد دهان است و زیاد فحش میدهد اما معمولاً جملات خود را در ملاء عام و در شبکههای اجتماعی تعدیل میکند.
وقتی یکی از مشاوران بعداً از او در این مورد پرسید، گفت که خودش ایده استفاده از کلمه «الله» را (در پست توهین آمیز به ایرانیان) مطرح کرده است. مقامات ارشد دولت گفتند که او میخواست تا حد امکان بیثبات و توهینآمیز به نظر برسد، زیرا معتقد بود که میتواند ایرانیها را به میز مذاکره بکشاند. او گفت که این زبانی است که ایرانیها آن را میفهمند. اما او همچنین نگران عواقب آن بود. او از مشاوران پرسید: «اوضاع چطور است؟» (رئیس مجلس ایران این تهدید را بیملاحظه خواند.)
سهشنبه پس از عید پاک، او چشمگیرترین اولتیماتوم ریاست جمهوری خود را صادر کرد و گفت که اگر ایران ظرف ۱۲ ساعت به توافق نرسد، کل یک تمدن خواهد مرد.
مقامات دولتی تاکید کردند که این پست هم بداهه بود و بخشی از یک طرح امنیت ملی نبود.
مردم در سراسر آمریکا و جهان در مورد آنچه رئیس جمهور قصد انجام آن را داشت، دچار ترس و سردرگمی شدند. در پشت صحنه، دستیاران ارشد این اقدام را راهی برای تحریک مذاکرات در جنگی میدانستند که رئیس جمهور به شدت آماده پایان دادن به آن بود.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، به طور خصوصی به دیگران گفته بود که ایرانیها این نوع زبان را متوجه میشوند و ممکن است آنها را به پای میز مذاکره بکشاند.
مشاوران گفتند آنچه ترامپ واقعاً میخواست، ترساندن ایرانیها و پایان دادن به درگیری بود. کمتر از نود دقیقه قبل از مهلت تعیین شده، ترامپ یک آتشبس دو هفتهای ناپایدار را اعلام کرد.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت: «رئیس جمهور ترامپ با افتخار در مبارزات انتخاباتی خود به وعده خود مبنی بر جلوگیری از توانایی ایران در توسعه سلاح هستهای با این عملیات موفق، عمل کرد.»
مقامات گفتند که ترامپ در حال ارزیابی دقیق جنگ است و تعداد اهداف ایرانی نابود شده را به عنوان معیار کلیدی موفقیت اندازهگیری میکند.
خون و شن
ترامپ در دوره اول ریاست جمهوری خود به مشاورانش در توصیف منطقه و عدم علاقه به درگیری در خاورمیانه از واژگان «خون و شن» استفاده کرده بود اما تصمیمش برای ورود به جنگ، بسیاری از کسانی را که او را بهتر میشناختند، شگفتزده کرد.
پس از یک جلسه توجیهی قانعکننده در ماه فوریه توسط نتانیاهو، در اتاق وضعیت و گفتگوهای مکرر با گروهی از متحدانش از جمله سناتور لیندسی گراهام جمهوریخواه از کارولینای جنوبی، ترامپ گفت به ارتش برای انجام این کار اعتماد دارد.
او به مشاورانش گفت: ببینید که آنها چقدر سریع در ونزوئلا «پیروز» شدهاند، جایی که آمریکا در عرض چند ساعت، رئیسجمهور آن را دستگیر کرد و معاون مطیعتر او را به جای او نشان داد.
در ایران، جنگ با ترور رهبر ایران، آیتالله علی خامنهای و دیگر مقامات ارشد ایرانی آغاز شد.
هر روز صبح کلیپهایی از انفجارهای خیرهکننده در سراسر خاک ایران به ترامپ نشان داده میشد. مشاوران گفتند که ترامپ به آنها گفته است که ارتش چقدر مقتدر است و به نظر میرسید از مقیاس بمبها شگفتزده شده است.
اما در آن سو، ترامپ کار زیادی برای متقاعد کردن مردم آمریکا در مورد جنگ انجام نداده بود و خیلی زود از اینکه دولتش مورد تعریف و تمجید قرار نگرفت ناامید شد.
لیویت ناامیدی خود را به آنچه پوشش خبری ناعادلانه از دولت میدانست، به رسانههای نسبت داد.
تیم ترامپ نتایج نظرسنجی انتخابات میاندورهای نوامبر را به او نشان داد که نشان میداد جنگ، نامزدهای جمهوریخواه را به حاشیه میراند.
با این حال، دو مقام ارشد گفتند که رئیس جمهور فکر میکرد پیروزی بر ایران به او فرصتی میدهد تا نظم جهانی را به شکلی که در دوره اول خود نتوانست، تغییر شکل دهد.
به گفته شخصی که اظهارات ترامپ را شنیده بود، ترامپ در اوایل عملیات نظامی گفت که:« اگر این کار را درست انجام دهیم، جهان را نجات میدهیم.»
با بسته شدن تنگه که باعث مسدود شدن حدود ۲۰ درصد از عرضه نفت جهانی میشود، مدیران عامل انرژی خیلی زود عصبی شدند.
به گفته افراد حاضر در جلسه، در اواسط ماه مارس، کریس رایت، وزیر انرژی، در جلسه هیئت مدیره موسسه نفت آمریکا، گروه اصلی لابیگری صنعت نفت، حاضر شد و گفت که جنگ ظرف چند هفته پایان خواهد یافت.
افراد آگاه به این موضوع گفتند که رهبران انرژی نگران بودند که اگر ترامپ به تشدید تنشها مطابق با لفاظیهایش ادامه دهد، جنگ قیمتها را بسیار بیشتر از آنچه کاخ سفید انتظار دارد، افزایش دهد.
افراد نزدیک به ترامپ میگویند که او بین بررسی نگرانیهای اقتصادی در تماس با مشاورانش از جمله رایت و اسکات بسنت، وزیر خزانهداری و اصرار بر اینکه قصد دارد جنگ را ادامه دهد، مردد بود. وی به مشاورانش گفت که باید بازارها را زیر نظر داشته باشند و سخنان او اغلب آنها را تحت تأثیر قرار میداد.
اما ترامپ به سرعت شروع به نگران شدن در مورد چگونگی تبدیل جنگ به یک فاجعه کرد.
یک هفته پس از جنگ، ترامپ در سخنرانی خود برای قانونگذاران جمهوریخواه در فلوریدا، علیه روسای جمهور دموکرات تاخت و بر افتضاحات سیاست خارجی آنها از جمله خروج از افغانستان در زمان ریاست جمهوری جو بایدن، تاکید کرد.
سپس او به تلاش ناموفق کارتر برای نجات گروگانهای آمریکایی که توسط همان ایرانی که در حال بمباران آنها بود، پرداخت.
بعدا کشورهای اروپایی و ائتلاف ناتو از پیوستن به کمپین ترامپ علیه ایران خودداری کرده و از کمک به باز کردن اجباری تنگه هرمز خودداری کردند که این امر خشم ترامپ را بیشتر کرد.
ترامپ از اینکه نخست وزیر انگلیس در اجازه دادن به نیروهای آمریکایی برای استفاده از پایگاههای نظامی خود تعلل کرد، عصبی شد و با لحنی تمسخرآمیز، رئیس جمهور فرانسه را «امانوئل» با لهجه فرانسوی خطاب کرد.
حتی وقتی روته دبیرکل ناتو در جلسه از قبل برنامه ریزی شده به واشنگتن رفت گفت جلسه اتلاف وقت است چراکه روته نمیتواند اعضا را به کمک مجبور کند.
واقعیت این است که تنگه هرمزمنبع ناامیدی بوده است.
وال استریت ژورنال گزارش داده است که قبل از ورود ایالات متحده به جنگ، ترامپ به تیمش گفته بود که دولت ایران احتمالاً قبل از بستن تنگه تسلیم خواهد شد و حتی اگر تهران تلاش کند، ارتش ایالات متحده میتواند از پس آن برآید.
به گفته فردی مرتبط باکاخ سفید، برخی از مشاوران رئیسجمهور از اینکه ترافیک نفتکشها پس از شروع بمباران به سرعت متوقف شد، غافلگیر شدند.
ترامپ از سهولت در بسته شدن تنگه هرمز شگفت زده شد و با ابراز ناراحتی دیرهنگام از آسیب پذیری آبراه کلیدی، به مردم گفت یک نفر با یک پهپاد میتواند تنگه را ببندد.
سپس بین اصرار به کمک از طرف متحدان و اصرار بر اینکه آمریکا به تنهایی میتواند و نیاز به کمک نظامی ندارد، در نوسان افتاد.
به گفتهی یک فرد آگاه از مذاکرات، ترامپ در اواخر ماه مارس – حدود یک هفته قبل از اینکه ایران هواپیما را سرنگون کند – به تیم مذاکرهکنندهاش دستور داد تا راهی برای شروع مذاکرات پیدا کنند.
تا اوایل آوریل، قیمت بنزین بیش از ۱ دلار در هر گالن افزایش یافته بود و رهبران صنعت نگران بودند که بازار هنوز به درستی خطری را که جنگ برای عرضه نفت ایجاد میکرد، ارزیابی نکرده باشد.
یکی از افراد آگاه به این صنعت گفت که رئیسجمهور، ابتدا با قدرت شخصیتی خود، در کاهش قیمت نفت خوب عمل کرد، اما واقعیت به زودی خود را نشان داد. این فرد گفت، ترامپ حاضر بود برای مدت کوتاهی قیمت بالای نفت را بپذیرد.
گفتههای متناقض رئیس جمهور که در پستهای صبح زود خود را نشان میداد، دستیارانش را که نگران تبدیل شدن جنگ به یک جنجال سیاسی بودند، نگران کرده بود.
او تماسهای مکرری از سوی روزنامهنگاران دریافت کرد و به اکسیوس گفت که «عملاً چیزی برای هدف قرار دادن» در ایران وجود ندارد و به یک روزنامه ایتالیایی از دوست سابقش، جورجیا ملونی، نخست وزیر ایتالیا، شکایت کرد.
در مصاحبهای در عید پاک با وال استریت ژورنال گفت میتواند «تمام نیروگاهها» در ایران را هدف قرار دهد، حملهای به زیرساختهای غیرنظامی که به طور بالقوه قوانین بینالمللی درباره جنایات جنگی را نقض میکند.
دستیاران ارشد ترامپ به طور متناوب به رئیس جمهور گفتهاند که باید مصاحبههای بداهه را محدود کند زیرا آنها فقط مردم را متقاعد میکنند که رئیس جمهور پیامهای متناقضی میدهد.
مقامات کاخ سفید گفتند که گاهی اوقات، ترامپ با لیویت شوخی میکرد که با یک خبرنگار صحبت کرده و خبر مهمی را منتشر کرده است، اما او باید صبر کند و ببیند که موضوع چیست.
خود ترامپ برای مدتی موافقت کرد که خود را مهار کند – اما سپس به زودی به خانه اول بازگشت.
برخی از مشاوران او را تشویق کردند که برای ملت سخنرانی کند. سوزی وایلز، رئیس کارکنان کاخ سفید، فکر میکرد که این کار به کشور اطمینان میدهد که ترامپ برنامهای دارد.
ترامپ در ابتدا علاقهای نداشت. او چه میتوانست بگوید؟ او حتی نمیتوانست اعلام پیروزی کند. او نمیدانست اوضاع به کجا ختم میشود. در نهایت او را متقاعد کردند که در اول آوریل سخنرانی کند و دستیاران و مشاوران خارجی به امید تشویق او، اتاق را پر کردند.
او به آمریکاییهای شکاک گفت که آمریکا در میدان نبرد موفق شده است و اهداف نظامی “خیلی زود” تکمیل خواهد شد.
البته بعدا معلوم شد که این سخنرانی که نحوه خروج آمریکا از جنگ را روشن نکرد، حمایت عمومی را افزایش نداد.
لحظه به لحظه عملیات نجات
بحرانهای مکرر ناشی از جنگ و بدتر از همه سرنگونی جنگنده اف ۱۵ داخل خاک ایران منجر به درگیری در داخل دولت شد.
به مدت ۲۴ ساعت در طول آخر هفته عید پاک، تیم ترامپ (جی دی ونس، معاون رئیس جمهور از کمپ دیوید، وایلز از خانهاش در فلوریدا) با اتاق وضعیت مدام در تماس بود.
آنها تقریباً گزارشهای پیشرفت را، از ورود ارتش به ایران، گیر افتادن هواپیماهای نجات در شن و ماسه و تلاشها برای منحرف کردن توجه ایرانیها دقیقه به دقیقه دریافت میکردند.
آنها دومین خلبان را با اسم رمز صدا میزدند.
ترامپ در جلسه حضور نداشت اما از طریق تلفن بهروزرسانیها را دریافت میکرد.
پس از تهدید بعدی ترامپ برای نابودی تمدن ایران، مقامات کاخ سفید با همتایان پاکستانی خود در مورد میانجیگری برای آتشبس صحبت کردند. مقامات دولت گفتند که ترامپ از اروپاییها بیش از حد عصبانی بود و هیچ یک از آنها نمیتوانستند این نقش را ایفا کنند.
به گفته دستیاران، در حالی که جهان منتظر مهلت ساعت ۸ شب رئیس جمهور بود، ترامپ بین موضوعات مختلف در نوسان بود. او با مقامات در مورد حمایت از رقابتهای انتخاباتی ایالت ایندیانا صحبت کرد. تیمش برای انتخابات میاندورهای آماده میشد. او به صحبتهای مقامات در مورد ارزهای دیجیتال و سیاست هوش مصنوعی گوش داد.
او همچنین از وایلز و استیو ویتکاف، مذاکرهکننده ارشد با ایران پرسید که اوضاع از چه قرار است. او بارها به ویتکاف گفت که آنها را به سمت توافق سوق دهد.
افزایش تهدیدات امنیتی علیه کاخ سفید
سپس دستیاران تایید کردند که نگرانیهای کاخ سفید در مورد تهدیدات امنیتی افزایش یافته است.
به دلیل ملاحظات امنیتی، در یک شب بدون ابر در ماه آوریل در مار-آ-لاگو، همه چترها با چیدمانی غیرمعمول روی پاسیو قرار گرفتند. یکی از اعضای مار-آ-لاگو گفت به اعضای باشگاه گفته شده بود که تلاشی برای محدود کردن دید پهپادها صورت گرفته است.
مقامات دولتی گفتند روبیو به دیگران گفته بود که در محوطه نظامی محل زندگیاش ایستاده و یک پهپاد مشکوک را تماشا کرده است. تیمهای حفاظت از سرویس مخفی گسترش یافته و سلاحهایی را حمل کردند که مقامات کاخ سفید قبلاً هرگز ندیده بودند.
با افزایش فشار از هر سو، ترامپ به مشاوران خود گفت میخواهد در مورد موضوعات دیگری صحبت کند و رسانهها را به تمرکز بر مسائل دیگر ترغیب کند.
وقتی مهمانان در ماه مارس برای جلسهای با مقامات مرکز کندی حاضر شدند، رئیس جمهور برخی از آنها را کنار کشید تا در مورد سالن رقصی که در محوطه کاخ سفید در حال ساخت است صحبت کند.
نقشههایی بیرون آمد که یک حفره بزرگ در زمین را نشان میداد – او از تمام چیزهایی که میتوانست در زیر آن ساخته شود شگفتزده شد. مشاوران گفتند که او هفتهای چند جلسه در مورد این موضوع دارد و خود را پیمانکار عمومی میداند.
در یک گردهمایی دیگر، یک شب پس از تهدید به پایان دادن به تمدن ایران، ترامپ در کاخ سفید در کنار اهداکنندگان و کارکنان ارشد برای پذیرایی پیش از جشن ۲۵۰ سالگی آمریکا در تابستان امسال ایستاد.او در مورد اعطای بالاترین افتخار نظامی کشور، مدال افتخار، که به گفته افرادی که در مراسم بودند، برای تجلیل از شجاعت، دلیری و فداکاری طراحی شده است، فکر کرد.
سپس او داستانی در مورد اینکه چرا گفته است لیاقت آن را دارد، تعریف کرد: در دوره اول ریاست جمهوریاش، هنگامی که برای یک بازدید غیرمنتظره از سربازان به عراق پرواز میکرد، جت او در تاریکی به سمت یک باند فرودگاه تاریک فرود آمد. او به طرز نمایشی، تعداد قدمها را تا زمان فرود هواپیما میشمارد و به یاد میآورد که چقدر ترسناک بوده است. او گفت خلبانان مدام به او اطمینان میدادند و آنها به سلامت فرود آمدند.
او گفت که نتوانست مدال را بگیرد، زیرا دیوید وارینگتون، مشاور کاخ سفید، که در آن نزدیکی در محل برگزاری مراسم ایستاده بود، اجازه نداد.
بعدا لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت که او شوخی میکرده است!
منبع: وال استریت ژورنال/ April 18, 2026
۳۱۵/۴۲