بر اساس گزارش صحت خبر، در تاریخ ۲۰ اسفند ۱۴۰۰، عملیات ساخت مجتمع پتروشیمی مازندران در روستای حسینآباد شهرستان بهشهر و ناحیه حفاظتشده میانکاله آغاز گردید. این پروژه، که به نام پتروشیمی امیرآباد شناخته میشود، با چالشها و حواشی فراوانی روبرو بوده و با مخالفتهای گستردهای از سوی فعالان محیط زیست همراه بوده است.
مهر در گزارش خود اشاره کرد که از همان سال ۱۴۰۰، مخالفان این پروژه مبارزات خود را آغاز کرده و جمعآوری امضا برای جلوگیری از ساخت آن را شروع کردند. این فعالیتها در زمانی شکل گرفت که رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست، افتتاح این طرح را به دلیل عدم اخذ مجوزهای لازم، غیرمعتبر اعلام کرد.
چند ماه بعد، پویشی با هشتگ #پروژه_پتروشیمی_میانکاله_را_متوقف_کنید در شبکههای اجتماعی به راه افتاد. در این فراخوان، دو مقام مسئول در وزارت نفت و سازمان حفاظت محیط زیست درخواست توقف فوری این پروژه را داشتند.
در واکنش به این وضعیت، علی سلاجقه، رئیس سابق سازمان حفاظت محیط زیست، در بیان نظرات خود اعلام کرد که پروژهای به نام میانکاله وجود ندارد و از نظر علمی و اقتصادی، اجرای آن بر اساس نقشههای آمایش استان مازندران غیرممکن است.
وی همچنین از قوه قضائیه استان خواست تا پیگیریهای قضائی لازم را در این خصوص آغاز کند.
از تلاشها برای احیای مجدد پروژه تا دستور پزشکیان
پروژه پتروشیمی میانکاله در دولت قبلی متوقف شد، اما با روی کار آمدن دولت سیزدهم، تلاشها برای از سرگیری آن دوباره شدت گرفت. با وجود این، به دلیل مقاومتهای جدی از سوی فعالان محیط زیست و مسئولان، به ویژه در زمینه حقوق مکتسبه و واگذاری زمین، در تاریخ سوم اردیبهشت، این پروژه بهطور رسمی با دستور رئیسجمهور متوقف گردید.
مهدی طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر رئیسجمهور، بر تأکید رئیسجمهور مبنی بر اهمیت توجه به محیط زیست به اندازه توسعه اقتصادی و صنعتی اشاره کرد و اعلام نمود که دولت باید از دام توسعه نامتوازن رهایی یابد.
با وجود دستور رئیسجمهور برای توقف پروژه پتروشیمی میانکاله، به نظر میرسد که وضعیت ۹۲ هکتار زمین واگذار شده هنوز نامشخص باقی مانده است. در این خصوص، به گفتگو با حنیف رضا گلزار، کارشناس حوزه خاک و آب و فعال محیط زیست و منابع طبیعی پرداختیم. وی در گفتوگو با مهر در زمینه پتروشیمی میانکاله اظهار داشت که دستور توقف این پروژه پس از تماسی از مسعود پزشکیان، رئیسجمهور با استاندار مازندران صادر گردید و بر همین اساس باید اقدامات لازم در این زمینه انجام شود.
ادامه فعالیتهای ناشیانه از سوی عاملان پروژه
گلزار افزود: متأسفانه هنوز شاهد ادامه فعالیتهای غیرقانونی از سوی عوامل پروژه هستیم، به طوری که در روز بعد از صدور دستور رئیسجمهور، حدود ۱۰ کامیون نیرویی تلاش کردند تا وارد محوطه شوند؛ اما این اقدام با مقاومت مردم منطقه مواجه شد و موفق نشدند. اما صبح روز شنبه ۶ اردیبهشت ۱۴۰۴، ۷ کامیون مصالح وارد این محل شدند.
ادامه اقدامات زیرساختی؛ عواقب ساخت پتروشیمی چگونه است؟
این فعال محیط زیست ادامه داد: در حال حاضر، مصالح از طریق بلدوزر و لودر به محل وارد میشوند و کارهای زیرساختی در حال انجام است. این در حالی است که تمامی مسیرهای قانونی برای جلوگیری از فعالیت در منطقه میانکاله طی شده است.
وی با اشاره به موقعیت پتروشیمی میانکاله که ۵ کیلومتر با حریم تالاب فاصله دارد، اظهار داشت: پروژه پتروشیمی میانکاله تبعات زیستمحیطی قابل توجهی برای این منطقه به دنبال دارد و عوامل مختلف، اکوسیستم این ناحیه را به خطر میاندازند که لازم است در این خصوص به طور مستقل بررسیهای لازم انجام گیرد.
“`html
موضوعات مورد بحث شامل دو مقوله اساسی است: نخست، استقرار تأسیسات آب شیرین کن و دوم، مجتمع پتروشیمی میانکاله که به فرایند تبدیل گاز طبیعی به پروپیلن مربوط میشود.
به کارگیری آب شیرین کن و تأسیسات وابسته به آن، منجر به تولید مقادیر زیادی شورابه و نمک خواهد شد که این مواد در نهایت به تالاب میانکاله، خلیج گرگان و دریا منتقل میشوند. این مساله، نه تنها زاد و ولد ماهیان را تحت تأثیر قرار میدهد بلکه میتواند منجر به انقراض «فک خزری» نیز گردد. ادامه فعالیتهای زیستمحیطی نیز بر این موضوع تأکید دارد: استفاده از آب شیرین کن و تأسیسات متصل به آن، مقادیر زیاد شورابه و نمک تولید میکند که سرانجام به تالاب میانکاله، خلیج گرگان و دریا میرسد. این وضعیت به زاد و ولد ماهیان آسیب خواهد زد و احتمال نابودی «فک خزری» را نیز افزایش میدهد.
چگونه برق و گاز برای پروژه میانکاله تأمین میشود؟
این پرسش مطرح است که در زمستانها با کمبود گاز و در تابستانها با کمبود برق مواجه هستیم و این پروژه چگونه میتواند برق و گاز مورد نیاز زیرساختها را تأمین کند؟!
گلزار با اشاره به این موضوع افزود که تأسیسات آب شیرین کن حداقل ۵ هکتار از سواحل را تحت تأثیر قرار میدهد و برای راهاندازی این آب شیرینکنها به یک مسیر ۱۱ کیلومتری برای لولهگذاری نیاز خواهد بود تا آب تصفیه شده به مجتمع پتروشیمی حسین آباد منتقل شود. این مسأله میتواند به منابع آب و اراضی کشاورزی آسیب جدی وارد کند.
خاک اراضی میانکاله از بهترین خاکهای خاورمیانه است
این کارشناس در ادامه گفت: تغییر کاربری خاک و اراضی به منظور راهاندازی مجتمع پتروشیمی میانکاله نیازمند دقت بالایی است، چرا که خاک این منطقه جزء بهترینها محسوب میشود و اگر این اراضی به سازه تبدیل شوند، کیفیت نادری از خاک که در هیچ جای خاورمیانه یافت نمیشود، از دست خواهد رفت.
او ادامه داد: برای روشنتر شدن این موضوع، باید گفت که مجریان پروژه پتروشیمی میانکاله برای پوشش فعالیتهای خود از کاشت نهالهای غیر بومی مانند اکالیپتوس استفاده کردهاند و به دلیل کیفیت بالای خاک، در مدت ۲ تا ۳ سال این نهالها بیش از ۱۰ متر رشد کردهاند.
گلزار افزود: باید یادآوری کرد که طبق دستورات هیئت دولت، بند ۴ و ۵ مصوبه سال ۹۹ در خصوص واگذاری زمین به عاملان پروژه پتروشیمی میانکاله حذف شده و اقداماتی برای بازپسگیری زمین ۹۲ هکتاری انجام شده است.
قصور جهاد کشاورزی و غفلت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران
او به کوتاهی جهاد کشاورزی و غفلت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران اشاره کرد و پرسید که چگونه این زمینها به عاملان پروژه پتروشیمی میانکاله واگذار شده است؟! کمیته فنی با چه مکانیسمی به تأیید تغییر کاربری مرتع درجه یک پرداخته است؟! همچنین در گزارشات فنی مجری طرح، واگذاری ۵۵ هکتار زمین تأیید شده اما با تعجب ۹۲ هکتار زمین به آنها ارائه شده است. آیا پشت پردهای در این خصوص وجود دارد؟!
در سال ۱۴۰۱، سازمان حفاظت محیط زیست طی مکاتبهای با سازمان امور اراضی اعلام کرد که این قرارداد باید به دلیل واگذاری مشکوک فسخ شود، اما تا کنون هیچ اقدامی برای بازپسگیری اراضی صورت نگرفته است.
او گفت: در سال ۱۴۰۱، سازمان حفاظت محیط زیست طی مکاتبهای با سازمان امور اراضی دستور فسخ این قرارداد را به دلیل واگذاری مشکوک اعلام نمود اما همچنان فرآیند بازپسگیری انجام نشده است.
در نهایت، مسئولیت اصلی در این موضوع متوجه جهاد کشاورزی است و سکوت و عدم واکنش مسئولان در این حوزه تردیدهایی را ایجاد میکند.
وضعیت اقلیمی و جغرافیایی منطقه میانکاله
میانکاله به عنوان یک شبهجزیره باریک، از شمال با دریای خزر، از جنوب با تالاب میانکاله و از غرب با مرداب لپوی بهشهر همسایه است. در شرق آن، جزیره آشوراده واقع شده و با تنگه …
“““html
باریکهای به طول کمتر از یک کیلومتر، مجاورت بندر ترکمن را خوشآمد میگوید. راه اصلی ورود به منطقه میانکاله، جادهای است که از بهشهر به سمت روستای امیرآباد امتداد یافته و بعد از عبور از کنار بندر تجاری امیرآباد، به میانکاله میرسد.
در حال حاضر، وسعت میانکاله تقریبا ۶۸ هزار هکتار است، ولی در طول زمان به علت تغییرات سطح آب دریای خزر، این تعداد متغیر بوده و ممکن است کمتر یا بیشتر از این میزان شود. همچنین، در برخی مواقع، قسمتهایی از این منطقه به جزایر کوچکی تبدیل گردیده است. میانگین ارتفاع میانکاله حدود ۳۰ متر پایینتر از سطح دریاهای آزاد است، میانگین بارش سالیانه ۷۱۷ میلیمتر بوده و در ناحیهای با اقلیم گرم و مرطوب تا معتدل واقع شده است.
میانکاله؛ یکی از ۱۲ منطقه ذخیرهگاه زیستکره در کره زمین
سازمان محیط زیست ایران، میانکاله را بهعنوان محل سکونت پرندگان در حال انقراض شناسایی کرده است. این تالاب به عنوان یکی از ۱۲ ذخیرهگاه زیستکره در دنیا نمود پیدا کرده و در آن گونههای نادر پرندگانی نظیر اگرت، حواصیل، پرتینکول طوقهدار، قو، پلیکان دالماسی، فلامینگو، اردک سرسفید، غاز سینه قرمز، غاز لوبیا، باتلاق غربی، کوتوس و میل که از نادرترین پرندگان در جهان به شمار میروند، وجود دارد.
حال باید منتظر ماند دید سرنوشت این پروژه و وضعیت ۹۲ هکتار زمین با کیفیت خاک ممتاز چه خواهد شد و آیا وزارت جهاد کشاورزی تصمیمی جدی برای بازپسگیری این اراضی اتخاذ خواهد کرد؟
۴۷۲۳۶
“`