علی سلیمی: انفجار وحشتناک اخیر در بندر شهید رجایی، دلی را در تمام کاربران ایرانی به درد آورد. وقوع چنین حوادثی که به کرات در کشور ما دیده میشود، علاوه بر خسارات مالی و جانی عمیق و دلخراش، سایهای سنگین بر روان جمعیت ایران میکشد. آسیبپذیری عمومی در اینگونه فجایعی به شدت دچار آسیب میشود و لزوم توجه به پیامدهای روانشناختی این حادثه در کنار تمامی پیگیریهای دیگر، به وضوح احساس میشود.
زمانی که صدای وحشتناک انفجار آرام میگیرد، پژواک آن در دلهای بسیاری باقی میماند. کسانی که به طور مستقیم با این حادثه درگیر بودهاند، با کابوس از دست دادن عزیزان، جراحات جسمی و روانی، و احساس ناامنی مقابله میکنند. ولی تأثیرات این واقعه فراتر از قربانیان مستقیم است. شاهدان عینی، اعضای خانواده، دوستان و حتی عموم مردم که از طریق رسانهها از این فاجعه مطلع میشوند، ممکن است واکنشهای روانی مختلفی را تجربه کنند.
شوک، ناباوری، ترس، اضطراب، افسردگی، خشم، احساس گناه بازماندگان و نگرانی برای آینده، تنها بخشی از این مجموعه گسترده هستند. مشاهده تصاویر و شنیدن جزئیات دلخراش حادثه میتواند احساس همدلی را به وجود آورد، اما در عین حال، ممکن است سطح استرس و آسیبپذیری روانی در سطح جامعه افزایش یابد. در چنین شرایطی، احساس ناامنی عمومی میتواند گسترش یابد و اعتماد به ساختارهای اجتماعی و محیطی را به چالش بکشد. این واقعیتی است که در جامعه ما در حال وقوع است و احساس ناامنی به طرق مختلف هر روز افزایش مییابد.
در این شرایط، نقش روانشناسان و متخصصان سلامت روان از هر زمان دیگری بیشتر میشود. وظیفه این کارشناسان، مداخله در سطوح مختلف و ارائه حمایتهای لازم به افراد و جامعه است. در روزهای اخیر، برخی از متخصصان سلامت روان به طور سازمانیافته و برخی به صورت داوطلبانه، به ارائه خدمات به بازماندگان، خانوادهها و ساکنین نزدیک به منطقه حادثه پرداختند. اما همانطور که گفته شد، این نوع فاجعه تأثیراتی فراتر از آنچه در ابتدا به نظر میرسد دارد و بر میزان تنش روانی در جامعه تأثیر میگذارد و توجه به نکات کلیدی و مفید در این زمینه اهمیت دارد.
بسیاری از افراد پس از وقوع یک رویداد آسیبزا، واکنشهای هیجانی، شناختی، جسمی و رفتاری مختلفی را تجربه میکنند که ممکن است نگرانکننده باشد. ممکن است شما تحت تأثیر این فاجعه، احساس اضطراب، خشم، ترس، بیخوابی، تغییر در اشتها، کاهش تمرکز و یادآوریهای ناخواسته را تجربه کنید. این تجربیات بهوفور پاسخهای طبیعی به یک وضعیت غیرطبیعی هستند و لزوماً نشانهای از اختلال روانی نیستند.
در این اوضاع، گفتگو با عزیزان، دوستان و افراد مورد اعتماد درباره احساسات و نگرانیهای خود میتواند موثر باشد. تلاش کنید در کنار صحبت در مورد جزئیات، آمار و علل این حادثه، به احساساتی که این واقعه در شما به وجود آورده نیز بپردازید و در عین حال از دیگران نیز حمایت و همدلی کنید. وقتی با همدلی گوش میدهیم، فقط منتظر نوبت خودمان برای صحبت کردن نیستیم. تمرکز ما بر روی گوینده است و سعی میکنیم احساسات او را درک کنیم و با زبان بدن و کلام، این احساس را به او منتقل کنیم که او را درک میکنیم. ایجاد حس همبستگی میتواند آسیبهای روانشناختی ناشی از این فجایع را شدت کمتری بدهد.
به طور کلی، افزایش آگاهی عمومی درباره ابعاد روانشناختی بحرانها و فجایع، کاهش انگهای اجتماعی مربوط به مشکلات سلامت روان و تشویق به رفتارهای حمایتی و جستجوی کمک در صورت نیار میتواند به بهبودی فردی و جمعی در اینگونه بحرانها کمک کند.
۴۷۴۷