به گزارش خبرگزاری صحت خبر، اقتصاد ایران در سالهای اخیر با مجموعهای از بحرانهای کمسابقه، از تشدید تحریمها و نوسانات ارزی گرفته تا تنشهای منطقهای و جنگ، روبهرو بوده است؛ شرایطی که بیش از هر زمان دیگری، تابآوری تولید، امنیت زنجیره تأمین، پایداری بازار و تأمین کالاهای اساسی را در کانون توجه قرار داده است.
در چنین فضایی، عملکرد بنگاههای بزرگ صنعتی و تولیدی میتواند تصویری روشن از ظرفیت اقتصاد کشور برای عبور از بحرانها و حرکت به سمت رشد پایدار ارائه دهد.
از سوی دیگر، موضوعاتی همچون نوسازی خطوط تولید، کاهش وابستگی به واردات، توسعه صادرات، جذب سرمایه، افزایش بهرهوری و استفاده از فناوریهای نوین، به مهمترین محورهای گفتوگو درباره آینده صنعت و اقتصاد ایران تبدیل شدهاند؛ موضوعاتی که تحقق آنها میتواند مسیر رقابتپذیری صنایع ایرانی را در بازارهای داخلی و خارجی هموار کند.
در همین راستا، «صحت خبر» در گفتوگویی با ارسلان کاظمپور، مدیرعامل هلدینگ توسعه صنایع بهشهر، مهمترین چالشها و فرصتهای پیشروی صنعت، امنیت غذایی، آینده سرمایهگذاری، توسعه صادرات، تابآوری زنجیره تأمین و برنامههای این هلدینگ برای توسعه و نوسازی صنایع را بررسی میکند.
* در روزهایی که اقتصاد ایران همچنان با پیامدهای بحرانها و تحولات منطقهای روبهروست و موضوعاتی مانند بازسازی اقتصادی، تابآوری تولید، امنیت غذایی و آینده سرمایهگذاری مطرح است، مهمترین درسی که اقتصاد ایران باید از تجربه بحرانها و جنگهای اخیر بگیرد چیست؟
سلام و عرض ادب و احترام دارم خدمت همه عزیزان و همچنین آرزوی توفیق و سربلندی برای همه فعالان اقتصادی کشور.
این جنگ اگرچه برای همه بخشها یک تهدید بود، اما برای اقتصاد میتواند یک فرصت هم باشد؛ فرصتی برای خودکفایی و اتکا به توان داخلی. به نظر من این شرایط یک نقطه قوت هم داشت. در شرکتهای تولیدی ما، با وجود وابستگی برخی اقلام به مواد اولیه وارداتی، در این دوره توانستیم با استفاده از ظرفیت شرکتهای داخلی و دانشبنیان، مسیر کاهش وابستگی را تقویت کنیم و به سمت خودکفایی حرکت کنیم.
در زیرمجموعه هلدینگ توسعه صنایع بهشهر که عمدتاً در حوزه شوینده و صنایع غذایی فعالیت دارند، با وجود وابستگی بخشی از مواد اولیه، به دلیل ذخایر مناسب و برنامهریزیهای انجامشده، حتی یک ساعت توقف تولید نداشتیم و توانستیم با حداکثر ظرفیت، نیاز جامعه را تأمین کنیم.
*مهمترین اقدامات هلدینگ برای حفظ پایداری تولید و تأمین بازار در شرایط بحرانی چه بوده است؟
اولین اقدام ما حفظ وحدت و انسجام در مجموعه بود. با همین انسجام توانستیم تولید را بدون وقفه ادامه دهیم. اقدام مهم بعدی، تأمین بهموقع مواد اولیه بود.
ما پس از تجربه جنگ ۱۲ روزه، برای شرکتهای تولیدی الزام کردیم که حداقل ۶ ماه موجودی مواد اولیهای که تأمین آنها دشوار است را ذخیرهسازی کنند. برای برخی اقلام سادهتر نیز حدود دو ماه موجودی انبار در نظر گرفته شد. همین برنامهریزی باعث شد در این دوره هیچ مشکلی در تولید ایجاد نشود.
در حوزه کالاهای اساسی مانند روغن، شکر و مواد شوینده نیز با همین پیشبینیها توانستیم تولید را بدون وقفه ادامه دهیم و پاسخگوی نیاز بازار باشیم.
*هلدینگ توسعه صنایع بهشهر چگونه توانست زنجیره تأمین و توزیع را در شرایط بحرانی مدیریت کند؟
با تشکیل کمیتهها و برگزاری جلسات منظم، سناریوهای مختلف برای شرایط بحرانی بررسی شد و پیشبینیهای لازم انجام گرفت. ما بخشی از مواد اولیه را ذخیرهسازی کردیم تا در صورت تکرار بحران دچار وقفه نشویم.
البته در برخی موارد مانند محصولات پتروشیمی و بستهبندی با چالشهایی مواجه شدیم، اما این موضوع هرگز منجر به توقف تولید نشد و تنها با افزایش هزینه تأمین همراه بود.
در بخش مواد غذایی نیز با هماهنگی وزارت جهاد کشاورزی و وزارت صمت، تولید بدون وقفه ادامه یافت. در حوزه روغن از ذخایر استراتژیک و در حوزه شکر از تولید داخلی و انبارهای شرکت بهپخش استفاده شد و توانستیم نیاز بازار را بهطور کامل تأمین کنیم.
* البته سهم بازار روغن بهطور کامل در اختیار شما نیست. نقش هلدینگ توسعه صنایع بهشهر در تأمین این کالا در شرایط بحرانی چگونه بوده است؟
بله، درست است. ۱۰۰ درصد بازار روغن در اختیار ما نیست و ما هم یکی از تأمینکنندگان روغن مصرفی کشور هستیم. ما سهم خودمان را در بازار تأمین کردیم، اما علاوه بر آن، حتی به سایر شرکتهای تأمینکننده روغن نیز کمک کردیم.
بهواسطه ظرفیت مناسب واحد «مارگارین» در حوزه تصفیه روغن، این امکان وجود داشت که بخشی از ظرفیت مازاد را در اختیار دیگر شرکتهای تأمینکننده قرار دهیم و به این ترتیب در تأمین پایدار این کالای اساسی در کشور نقشآفرینی کنیم. در نهایت، به لطف پیگیریهای دولت و شخص رئیسجمهور محترم، هیچگونه کمبودی در حوزه مواد غذایی در کشور ایجاد نشد و نیاز جامعه در ایام جنگ نیز بدون مشکل تأمین شد.
*در شرایط فعلی، مهمترین چالش زنجیره تأمین و امنیت غذایی ایران در کدام حوزه است؟
مهمترین چالش فعلی مربوط به حوزه روغن است. ما در این بخش بیش از ۸۵ درصد وابستگی به واردات داریم و از طرفی سطح زیرکشت دانههای روغنی مانند سویا و آفتابگردان نیز محدود است.
اگر بتوانیم بستر مناسبی برای تأمین روغن خام از کشورهایی که با ما همکاری دارند فراهم کنیم، بخش زیادی از این چالش کاهش مییابد. در غیر این صورت، این حوزه همچنان یکی از مهمترین گلوگاههای کالاهای اساسی کشور خواهد بود.
در سایر محصولات مانند شکر، خوشبختانه وضعیت مناسبتری داریم. با توجه به شرایط بارندگی امسال و وضعیت تولید داخلی، در حوزه شکر مشکل خاصی وجود ندارد. همچنین در حوزه استحصال روغن خام نیز با تأمین بهموقع دانه سویا، در حال حاضر با مشکل جدی مواجه نیستیم و تلاش میکنیم با تداوم تأمین، نیاز کشور را پوشش دهیم.
*اگر زنجیره تأمین دچار اختلال شود، اقتصاد ایران تا چه میزان تابآوری دارد؟
این موضوع کاملاً به نوع کالا بستگی دارد. برای کالاهایی که وابستگی کمتری دارند، حدود ۵ تا ۶ ماه امکان تابآوری وجود دارد. اما در کالاهای وابسته به واردات، این عدد به حدود ۲ ماه کاهش پیدا میکند.
نکته مهم فقط تأمین نیست، بلکه حملونقل و فرآوری نیز اهمیت دارد. برای مثال روغن خام پس از ورود به کشور حداقل به ۲۰ تا ۳۰ روز زمان نیاز دارد تا فرآوری و به دست مصرفکننده برسد. بنابراین در شرایط بحرانی، حداکثر تابآوری در کالاهای وارداتی حدود دو ماه خواهد بود.
*آیا در این دوره تغییراتی در الگوی مصرف یا تقاضای بازار مشاهده شد؟
بله. در جنگ ۱۲ روزه یک رفتار هیجانی در بازار شکل گرفت؛ هم از سمت مصرفکننده و هم از سوی فروشگاهها و بنکداران. اما در دوره بعدی، یعنی جنگ رمضان، این هیجان وجود نداشت و مردم خریدها را به اندازه نیاز واقعی خود انجام دادند.
در هیچیک از استانها نیز کمبود جدی گزارش نشد و حتی استانهای مسافرپذیر نیز بهطور مستمر رصد و تأمین شدند. خوشبختانه در این دوره هیچ اختلالی در توزیع ایجاد نشد.
* مهمترین دستاورد هلدینگ در حوزه حفظ سهم بازار و تداوم عرضه محصولات چه بوده است؟
ما در درجه اول تلاش کردیم تولید را متوقف نکنیم. حفظ حقوق سهامداران و استمرار فعالیت تولیدی برای ما اولویت داشت. مدیران و سهامداران عمده نیز در فرآیند تصمیمسازیها حضور داشتند و در جریان کامل امور قرار داشتند.
ما تلاش کردیم از توقف تولید و فروش جلوگیری کنیم تا حقی از سهامداران تضییع نشود. در کنار آن، با مدیریت هزینهها توانستیم تعهدات قانونی و اساسنامهای خود را نیز بهدرستی انجام دهیم.
از نظر عملکرد مالی نیز، بازار سرمایه روند رو به رشدی داشته و در این میان عملکرد شرکت توسعه صنایع بهشهر و شرکتهای زیرمجموعه از متوسط بازار بالاتر بوده است. بهطوری که رشد سهام مجموعه ما حدود ۶۴ درصد بوده و نزدیک به ۲۵ درصد بالاتر از میانگین بازار ثبت شده است. این موضوع نتیجه تداوم تولید، مدیریت عرضه و توجه همزمان به حقوق سهامداران بوده است.
*در صورت تحقق توافق ۶۰ روزه در فضای پسا جنگ، آیا صنایع غذایی و هلدینگهایی مانند توسعه صنایع بهشهر وارد دوره رشد و ثبات میشوند؟
اگر بتوانیم در شرکتها بازسازی و نوسازی صنایع و خطوط تولید را انجام دهیم، یعنی ماشینآلات جدید وارد کنیم و ظرفیت تولید را افزایش دهیم، شرایط بسیار ایدهآلی برای مجموعه ایجاد خواهد شد. در این صورت برخی مواد اولیه که در گذشته به سختی تأمین میشدند نیز بهصورت سهلالوصول قابل تأمین خواهند بود و شرکتهای زیرمجموعه بهشهر میتوانند به حداکثر ظرفیت تولید برسند.
با افزایش تولید، قطعاً میزان فروش نیز در بازار افزایش مییابد و حاشیه سود خالص بالاتر میرود، چرا که هزینههای سربار و دستمزد بهصورت نسبی کاهش پیدا میکند. این موضوع میتواند یک وضعیت بسیار مطلوب برای مجموعه ایجاد کند
*برنامههای گروه چه نقشی در افزایش اعتماد مصرفکنندگان و پایداری بازار دارد؟
ما تلاش میکنیم با ارائه محصولات باکیفیت و متناسب با ذائقه مصرفکنندگان، سهم خود را در بازار حفظ کنیم. در حوزه شوینده با تولید محصولات جدید بر اساس نیاز بازار و مصرفکننده، به دنبال حفظ و ارتقای سهم بازار هستیم.
در کالاهای اساسی، کیفیت برای ما اولویت اول است و سلامت مردم در صدر توجه قرار دارد. محصولات غذایی ما باید مطابق استانداردهای سازمان غذا و دارو باشند.
برند «روغن آفتاب» در بازار جایگاه مناسبی دارد. در حوزه شوینده نیز با حفظ کیفیت و ارائه محصولات جدید مانند صابون گلنار، پودر برق، پودر سفید، مایع لباسشویی رُومکس، خمیر دندان نسیم و پونک و شبنم، تلاش میکنیم هم مشتریان فعلی را حفظ کنیم و هم سهم بازار را افزایش دهیم.
*برنامههای هلدینگ برای توسعه برندها و ارتقای جایگاه در بازارهای داخلی و صادراتی چیست؟
در بازار داخلی از تبلیغات فروشگاهی، محیطی و فضای مجازی برای معرفی محصولات جدید استفاده میکنیم. در کنار آن، حفظ کیفیت همچنان محور اصلی ماست.
در حوزه صادرات محدودیتی نداریم و برنامه صادراتی ما حدود ۵۰ میلیون دلار در سال است. بخشی از تولید برای تأمین بازار داخلی و بخشی برای صادرات انجام میشود.
محصولات ما به کشورهای آفریقایی، حوزه خلیج فارس، عراق و سایر کشورها صادر میشود. هدف ما افزایش تنوع محصولات و توسعه بازارهای صادراتی، بهویژه در کشورهای همسایه است تا سهم صادراتی افزایش یابد و حاشیه سود بهتری ایجاد شود.
*در چارچوب سیاستهای جدید گروه توسعه ملی چه اقداماتی برای افزایش بهرهوری و خلق ارزش انجام میشود؟
تمرکز ما بر اجرای طرحهای توسعه، تولید محصولات جدید و افزایش ارزش افزوده است. همچنین اصلاح ساختار مالی و افزایش سرمایه شرکتها در دستور کار قرار دارد تا بتوانیم ماشینآلات جدید وارد کرده و خطوط تولید را نوسازی کنیم.
رقابت در بازار جدی است و شرکتها به دنبال محصولات جدید هستند. ما نیز با اجرای برنامههای توسعهای و استراتژی ۵ ساله، در تلاش هستیم سهم بازار و ارزش برند را افزایش دهیم.
* برنامه هلدینگ برای افزایش سهم صادرات چیست؟
برای افزایش صادرات، باید ظرفیت تولید را افزایش دهیم و ماشینآلات جدید جایگزین خطوط قدیمی شود. برخی تجهیزات ما قدیمی هستند؛ بهعنوان مثال در شرکت پاکسان، بخشی از ماشینآلات بیش از ۶۰ سال قدمت دارند.
بنابراین نوسازی خطوط تولید، افزایش بهرهوری و توسعه ظرفیت، مهمترین برنامه ما برای رشد صادرات و افزایش درآمد ارزی است.
* باتوجه به اینکه ظرفیت تولید شرکتها در گذشته برای آن زمان کافی بوده، اما امروز با افزایش جمعیت و رشد تقاضا در کشورهای همسایه مواجه هستیم، برنامه هلدینگ برای توسعه تولید و صادرات چیست؟
ظرفیت تولید در آن مقطع زمانی پاسخگو بود، اما امروز با توجه به افزایش جمعیت در کشور و همچنین رشد تقاضا در بازارهای کشورهای همسایه و هدف، ناچار هستیم طرحهای توسعهای را در شرکتها اجرا کنیم. این موضوع شامل خرید ماشینآلات جدید و افزایش ظرفیت خطوط تولید در تمامی محصولات است.
بر این اساس، برنامهریزی کردهایم که بتوانیم میزان صادرات خود را افزایش دهیم. ظرفیت موجود این امکان را به ما میدهد که حداقل سالانه ۲۰۰ میلیون دلار صادرات داشته باشیم و در این مسیر نیز در حال برنامهریزی هستیم. در شرکتهایی مانند پاکسان، ساینا و سایر شرکتهای زیرمجموعه، طرحهای توسعه در حال اجراست و امیدواریم با تکمیل این طرحها، صادرات ما حداقل ۳ تا ۴ برابر افزایش یابد.
* در صورت عدم اجرای توافق، صنایع ایران با چه چالشهایی روبهرو خواهند شد؟
مهمترین چالش در این شرایط، تأمین مواد اولیه خواهد بود. البته ما در حوزه صادرات به کشورهایی مانند افغانستان، پاکستان و کشورهای CIS حتی در ایام جنگ نیز مشکل خاصی نداشتیم، زیرا روابط تجاری ما با این کشورها قطع نشده بود.
اما در برخی بازارها مانند کشورهای حاشیه خلیج فارس، در دورههایی با محدودیتهایی در ارسال کالا مواجه شدیم. با این حال، اصلیترین چالش در شرایط عدم توافق، تأمین برخی اقلام مواد اولیه خواهد بود. امیدواریم شرکتهای تولید داخل و دانشبنیان بتوانند بخشی از این نیازها را در داخل کشور تأمین کنند.
*تحول دیجیتال و نوآوری چه جایگاهی در آینده صنایع بهشهر دارد؟
تحولات دیجیتال و نوآوری قطعاً در صنایع ما تأثیرگذار هستند و ما نمیتوانیم از این جریان عقب بمانیم. تلاش ما این است که خود را با علم روز و تحولات دیجیتال و الکترونیکی دنیا هماهنگ کنیم؛ چه در حوزه تولید، چه در بهروزرسانی ماشینآلات و چه در معرفی و تبلیغ محصولات.
در همین راستا، کمیته نوآوری در مجموعه تشکیل شده و در حال بررسی ایدهها و پیشنهادهاست. همچنین با همکاری دانشگاه تهران، در حال ایجاد یک مرکز نوآوری در هلدینگ توسعه صنایع بهشهر هستیم که پروپوزال آن آماده شده و امیدواریم تا پایان سال به بهرهبرداری برسد.
*مهمترین برنامه توسعه هلدینگ در افق ۱۴۰۵ چیست؟
اولویت اصلی ما اصلاح ساختار مالی شرکتها از طریق افزایش سرمایه و اجرای طرحهای توسعه است. بقای بنگاه اقتصادی در گرو توسعه است و برای افزایش سهم بازار و عرضه محصولات جدید، اجرای طرحهای توسعه ضروری است.
از سوی دیگر، توسعه بازارهای صادراتی نیز در دستور کار قرار دارد تا با افزایش صادرات، فروش و درآمد شرکتها رشد کند. همچنین سرمایه انسانی را مهمترین دارایی مجموعه میدانیم و در همین راستا توسعه سرمایه انسانی، آموزشهای ضمن خدمت و جذب نیروهای متخصص را دنبال میکنیم.
تأمین مالی شرکتها نیز با همکاری بانکها در حال پیگیری است تا هم مواد اولیه بهراحتی تأمین شود و هم نیازهای مالی شرکتها برطرف گردد
* اگر بخواهید عملکرد مجموعه را در یک جمله توصیف کنید، چیست؟
عملکرد شرکت توسعه صنایع بهشهر را در مجموع مثبت ارزیابی میکنم. با وجود تمام چالشها از جمله جنگ ۱۲ روزه و شرایط پسا جنگ در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، هم از نظر تولید و هم از نظر ارزش بازار رشد قابل توجهی داشتهایم.
ارزش سهام مجموعه حدود ۶۴ درصد رشد داشته و از نظر تولید نیز توانستهایم سطح تولید را حفظ کنیم. از نظر ریالی نیز به دلیل افزایش قیمت برخی محصولات، رشد مناسبی ثبت شده است.
در مجموع عملکرد مجموعه را نسبت به رقبا و همصنفیها مثبت میدانم و تلاش میکنیم این روند را ادامه دهیم تا شرکت توسعه صنایع بهشهر به جایگاه واقعی خود به عنوان یکی از هلدینگهای مهم بازار سرمایه بازگردد.
*در شرایط جنگی، برای حمایت از مصرفکننده چه اقداماتی انجام شد؟
در آن دوره تلاش کردیم قیمتها افزایش پیدا نکند و از سوی دیگر کمبودی در بازار ایجاد نشود. تمرکز اصلی ما تأمین پایدار کالا در بازار بود تا مصرفکنندگان هیچ احساس کمبودی نداشته باشند.
اگرچه ما یک بنگاه اقتصادی هستیم و سودآوری اهمیت دارد، اما در آن شرایط، رضایت مردم و تأمین نیاز بازار در اولویت قرار گرفت و سیاست اصلی ما جلوگیری از هرگونه اختلال در عرضه بود.
*در شرایط بحرانی، اولویت شما بیشتر سودآوری بود یا تأمین بازار و نیاز جامعه؟
جامعه برای ما در اولویت بود، نه صرفاً تأمین سود. البته حقوق و منافع سهامداران نیز مدنظر قرار گرفت، اما هدف اصلی ما تأمین نیاز جامعه بود که خوشبختانه به لطف خدا این کار انجام شد.
* ممنون از اینکه دعوت ما را پذیرفتید
من هم از شما تشکر می کنم بابت دعوت و این گفتوگو. از توجه و همراهی شما بسیار سپاسگزارم.
۲۲۳۲۲۴