“`html
براساس اخبار منتشر شده توسط خبرگزاری صحت خبر و با استناد به وبسایت رسمی مقام معظم رهبری، حضرت آیتالله خامنهای، رهبر انقلاب اسلامی در پیامی به گردهمایی «یکصدمین سالگشت تأسیس حوزه علمیه قم»، به تشریح اجزا و کارکردهای مختلف حوزه علمی پرداخته و الزامات ایجاد یک «حوزه پیشرو و سرآمد» را تشریح کردند. وی بر این نکته تأکید داشت که این حوزه باید نوآور، بالنده، بهروز و پاسخگوی چالشهای جدید باشد و دارای روحیه رشد و پویایی و هویت انقلابی بوده و توانایی طراحی نظامهای مناسب برای اداره جامعه را داشته باشد. ایشان همچنین به اهمیت وظیفه «بلاغ مبین» اشاره کردند که از برجستهترین موارد آن میتوان به تبیین خطوط کلی و جزئی تمدن نوین اسلامی و فرهنگسازی آن در جامعه اشاره کرد.
رهبر انقلاب اسلامی در آغاز پیام خود، به تاریخچه شکلگیری حوزه علمیه قم در دل حوادث بزرگ و تأثیرگذار قرن چهاردهم هجری شمسی اشاره کردند و نقش آیتالله حاج شیخ عبدالکریم حائری در تأسیس، ماندگاری و رشد این حوزه را مورد بررسی قرار دادند. وی ابراز داشت که یکی از افتخارات این حوزه، پرورش چهرهای چون حضرت روحالله است و بهخصوص در کمتر از شش دهه، حوزه علمیه قم به سطحی از قدرت معنوی و وجهه مردمی دست یافت که توانست رژیم فاسد پهلوی را به دست مردم نابود سازد و بعد از قرنها، اسلام را به مقام حاکمیتی در کشور برساند.
حضرت آیتالله خامنهای با تأکید بر این موضوع که حوزه علمیه تنها یک مؤسسه آموزشی نیست، بلکه مجموعهای گسترده از علم، تربیت و کارکردهای اجتماعی و سیاسی به شمار میرود، به بیان سرفصلهایی پرداختند که میتواند به واقعیترین معنای حوزه «پیشرو و سرآمد» کمک کند.
ایشان در تشریح اولین سرفصل، حوزه قم را به عنوان مرکزی با سرمایهی عظیم علمی شیعه توصیف کردند که حاصل تفکر و پژوهش هزاران عالم دینی در زمینههای فقه، کلام، فلسفه، تفسیر و حدیث در طول یک هزار سال است.
رهبر انقلاب به پیچیدگیهای متعدد موجود در زندگی انسانها و سؤالات جدیدی که فقه معاصر میبایست به آنها پاسخ دهد، اشاره کردند و خاطرنشان کردند: در شرایط کنونی با ایجاد نظام سیاسی اسلام، سؤال اساسی این است که نگرش کلان شارع به ابعاد فردی و اجتماعی زندگی بشری و اصول بنیادین آن چیست و فتوای فقیه در هر مسئلهای باید نشانگر بخشی از این نگرش کلان باشد.
حضرت آیتالله خامنهای یکی از وظایف مهم حوزه علمیه را به عنوان یک مرکز علمی با پشتوانه هزار ساله، پاسخگویی به سوالات مربوط به حکمرانی اسلامی و شکلهای اداره جامعه قلمداد کردند و اظهار داشتند: مسائلی همانند روابط دولت با ملت، موضوع نفی سبیل، نظام اقتصادی، اصول بنیادی نظام اسلامی، منشأ حاکمیت از دیدگاه اسلام، و نیز نقش مردم و موضعگیری در برابر نظام سلطه، مفاهیم عدالت و بیش از دهها موضوع اصولی و حیاتی دیگر، نیازمند پاسخهای فقهی هستند.
ایشان در توضیح دومین سرفصل از حوزه «پیشرو و سرآمد» با تأکید بر برونگرایی حوزه، خروجی آن را در خدمت افکار و فرهنگ جامعه و انسانها دانستند و وظیفه اصلی آن را «بلاغ مبین» توصیف کردند و تأکید کردند که برای تحقق این هدف، مهم است که نیروهای کارآمد و تربیت شده آماده شوند.
رهبر انقلاب اسلامی، دامنهی بلاغ مبین را بسیار وسیع توصیف کرده و از معارف عالی توحیدی گرفته تا وظایف شخصی شرعی و مختلف جوانب زندگی بشر را شامل آن دانستند. ایشان به این نکته اشاره کردند که یکی از چالشهای حوزه، عدم تناسب بین محتوای تبلیغاتی آن و واقعیتهای فرهنگی و فکری جامعه بویژه نسل جوان است و افزودند: در قیاس با سیل تحریفگریهای موجود، صدها مقاله، نشریه و برنامههای رسانهای نمیتواند به درستی وظیفهی «بلاغ مبین» را در شرایط کنونی انجام دهد.
حضرت آیتالله خامنهای در نهایت تأکید کردند که انجام شایسته وظیفه «بلاغ مبین» در حوزه به دو عنصر کلیدی «تعلیم» و «تهذیب» نیاز دارد و بیان داشتند: هر پیام مؤثری که پاسخگو به نیازهای روز و تحقق اهداف دینی باشد، قطعاً به آموزش و یادگیری نیازمند است و باید به طلاب شیوههای اقناع قانعکننده، روشهای گفتوگو، تعامل درست با افکار عمومی و اطلاع از فضای رسانهای و مجازی را آموزش داد.
“““html
داده و با تمرین و ممارست، او برای ورود به این میدان آماده شود.
ایشان تأکید کردند که موضع ایجابی و حتی تهاجمی در تبلیغات از موضع دفاعی اهمیت بیشتری دارد و افزودند: به منظور تحقق این هدف، حوزه میبایست «مجاهد فرهنگی» تربیت کند و بجز تربیت چنین نیروهایی، توجه به پرورش افراد برای وظایف خاص در نظام و مدیریت کشور و همچنین تنظیم درون حوزهی علمیّه نیز حائز اهمیت است.
رهبر انقلاب «شناسایی و تقویت هویت جهادی» حوزه را به عنوان سومین محور «حوزه سرآمد و پیشرو» مطرح کردند و با استناد به پیام تأثیرگذار امام خمینی (ره) به روحانیت در پایان سال ۱۳۶۷، بیان داشتند: امام راحل در این پیام، علما را به عنوان پیشگامان در جهاد و حمایت از میهن و دفاع از مظلومان معرفی نموده و نگرانی خود را از شیوههای متحجّر و تقدسنمایی که ممکن است حوزهی علمیّه را به جدایی دین از سیاست و فعالیتهای اجتماعی سوق دهد و مسیر پیشرفت را ببندد، ابراز کردند.
حضرت آیتالله خامنهای این نگرانی امام را با اشاره به جریانی خطرناک دانستند که در آن دخالت حوزه در مسائل اساسی مردم و فعالیتهای اجتماعی و سیاسی را مغایر با قدسیّت دین میداند و روحانیّت را به دوری از خطرات سیاست و ترجیح صلحطلبی توصیه میکند.
ایشان در این زمینه تأکید کردند: قدسیّت دین معمولاً در میدانهای جهاد فکری، سیاسی و نظامی تجلی پیدا میکند و با فداکاریهای حاملان معارف دین و نثار خون پاک آنان ثابت میماند. بنابراین، حوزهی علمیّه بایستی برای حفظ اعتبار معنوی و وفاداری به فلسفه وجودیاش هرگز از مردم و جامعه و مسائل کلیدی آنان جدا نشود و در مواقع لازم جهاد در هر شکل را وظیفه اصلی خود بداند.
رهبر انقلاب مشارکت در طراحی و تبیین نظامات اداری جامعه را به عنوان چهارمین محور «حوزه پیشرو و سرآمد» مطرح کردند و خاطرنشان کردند: این خلا باید توسط حوزه پر شود و این جزو وظایف الزامی حوزهی علمیّه است و امروز نمیتوان فقاهت را همانند ناآگاهان، منحصر به احکام فردی و عبادی دانست چرا که «فقهِ امّتساز» به احکام عبادی و مسئولیتهای فردی محدود نمیشود.
حضرت آیتالله خامنهای آشنایی حوزه با دادههای روز دنیا و همچنین همکاری با دانشگاهها را از ملزومات شکلدهی و تنظیم نظامات اجتماعی به شمار آوردند.
ایشان پنجمین محور «حوزه پیشرو و سرآمد» را نوآوریهای تمدنی در چارچوب پیام جهانی اسلام معرفی کردند و تاکید نمودند: انتظار برجسته از حوزه علمیه، فراهم آوردن زمینه برای «استقرار تمدّن اسلامی» است، تمدّنی که در آن علم، فناوری، منابع انسانی و طبیعی و تمام توانمندیها و پیشرفتهای بشری در خدمت عدالت اجتماعی، رفاه عمومی، کاهش فاصلههای طبقاتی و تقویت معنویت و ارتقاء علمی و شناخت بهتر از طبیعت و تقویت ایمان قرار گیرد.
رهبر انقلاب تمدّن اسلامی را در تضاد با تمدّن مادی معاصر خواندند و بر این نکته تأکید کردند: این تمدن باطل بر اساس سنت حتمی آفرینش به زودی محو خواهد شد و وظیفه ما تلاش در جهت ابطال این باطل و ایجاد تمدن جایگزین در نظر و عمل است. حوزهی علمیّه در این راستا وظیفهای خطیر بر عهده دارد که ابتدا ترسیم خطوط اصلی و فرعی تمدّن نوین اسلامی و سپس تبیین، ترویج و فرهنگسازی آن در جامعه را شامل میشود و این یکی از بهترین جلوههای «بلاغ مبین» است.
حضرت آیتالله خامنهای با تأکید بر اهمیت توجه به دو عنصر زمان و مکان در اجتهاد و در نظر گرفتن اینکه نوفهمی به ناخالصسازی شریعت تبدیل نشود، درباره شرایط کنونی حوزه علمیه قم بیان داشتند: حضور هزاران مدرّس، مؤلّف، محقّق و نویسنده و گوینده و متفکّر در معارف اسلامی و چاپ مجلّات علمی و تحقیقی و نگارش مقالات تخصصی و عمومی، وجود تعداد بالای طلّاب و فضلای بااندیشه، حضور فعال در تمام زمینههای انقلاب و حتی در میدان نظامی، گشایش بستر برای تبلیغات جهانی و تربیت هزاران طلاب از ملتهای مختلف و توجه فقهی به مسائل روز، همه گواه پویا بودن حوزه قم است.
ایشان در بخش پایانی پیام خود…
“““html
رهبر انقلاب اسلامی به نکات کلیدی جهت تحقق حوزهای «پیشرو و سرآمد» اشاره نمودند. برخی از این نکات بدین شرح است:
«ضرورت بهروز بودن حوزه»، «توجه ویژه به تربیت نیرو در کلیهی بخشها»، «تقویت ارتباط حوزویان با مردم»، «برخورد مدبرانه مدیران حوزه با القائات منفی که ممکن است طلاب جوان را نسبت به آینده دلسرد کند»، «نگاه مثبت به نسل جوان و برقراری تعاملات سازنده با آنان»، «تدوین برنامههای درسی حوزه بر پایهی فقه روشن و پاسخگو که بهروز بوده و دارای فلسفهای شفاف و ابعادی اجتماعی باشد، همراه با دانش کلامی اصولی و معتبر بهمنظور اقناع» و «تقویت روحیه زهد، تقوا، قناعت، استقلال از غیر خدا، توکّل، پیشرفت و آمادگی برای مجاهدت».
۳۱۲۲۱۹
“`