کومو فقط تیمی نیست که در چند سال از دسته‌های پایین فوتبال ایتالیا به سری آ برگشته باشد؛ داستان این باشگاه، روایت سقوط و ورشکستگی، سرمایه‌گذاری ثروتمندان اندونزیایی، حضور ستاره‌های بزرگ فوتبال و جاه‌طلبی نسلی تازه از مدیران و مربیان است. همه این‌ها در شهری اتفاق می‌افتد که دریاچه مشهورش، ویلاهای تاریخی و مناظر چشم‌نوازش، آن را به یکی از شناخته‌شده‌ترین مقاصد گردشگری ایتالیا تبدیل کرده‌اند.
باشگاهی که در سال‌های نه‌چندان دور برای ادامه حیات خود می‌جنگید، حالا با هدایت سسک فابرگاس و پشتوانه مالکان ثروتمندش به دنبال تثبیت جایگاه خود در فوتبال ایتالیاست؛ مسیری که بازگشت به سری آ تنها یکی از ایستگاه‌های آن بوده است.
تولد کومو؛ باشگاهی در کنار دریاچه
باشگاه فوتبال کومو در ۲۵ می ۱۹۰۷ با نام «کومو فوتبال کلاب» تأسیس شد. این تیم که رنگ آبی سلطنتی را به‌عنوان رنگ سنتی خود انتخاب کرده، از فصل ۲۹-۱۹۲۸ بازی‌های خانگی‌اش را در ورزشگاه جوزپه سینیگالیا برگزار می‌کند؛ ورزشگاهی در کنار دریاچه کومو که در ۳۰ جولای ۱۹۲۷ افتتاح شد و به یکی از نمادهای پیوند باشگاه با شهر تبدیل شده است.
کومو در سال‌های ابتدایی فعالیت خود با مشکلات اقتصادی روبه‌رو بود. این تیم در سال ۱۹۲۲، با وجود صدرنشینی در گروه خود و کسب رتبه سوم در مرحله نهایی، از حضور در پلی‌آف صعود به لیگ اصلی بازماند و به دسته دوم سقوط کرد. در سال ۱۹۲۷ نیز کومو با تیم محلی اسپریا ادغام شد و با نام «انجمن فوتبال کومنزه» به فعالیت ادامه داد.
با وجود این فراز و نشیب‌ها، باشگاه در همان سال قهرمان تورنمنت کوپا ولتا شد؛ رقابتی که در مسیر قهرمانی، اینتر را با نتیجه ۳ بر صفر در نیمه‌نهایی شکست داد و در فینال نیز با نتیجه یک بر صفر از سد جنوا گذشت.
کومو در فصل ۳۱-۱۹۳۰ با هدایت گدئون لوکاش به قهرمانی دست یافت و به سری بی صعود کرد. این تیم در مجموع ۳۲ مسابقه مرحله لیگ و پلی‌آف شکست نخورد و با ثبت ۹۰ گل زده و تنها ۲۴ گل خورده، یکی از دوره‌های درخشان تاریخ اولیه خود را رقم زد.
روزهای حضور در سری آ و نخستین بحران‌ها
کومو برای نخستین بار در فصل ۵۰-۱۹۴۹ به سری آ رسید و در نخستین فصل حضورش در بالاترین سطح فوتبال ایتالیا، رتبه ششم را به دست آورد؛ نتیجه‌ای قابل توجه برای باشگاهی که در آن زمان هنوز در حال تثبیت جایگاه خود بود. این تیم در سال ۱۹۵۱ نیز مدتی صدرنشین لیگ شد، اما نتوانست آن موقعیت را تا پایان فصل حفظ کند.
حضور در سری آ در سال‌های بعد نیز ادامه یافت، هرچند کومو نتوانست به یکی از قدرت‌های ثابت فوتبال ایتالیا تبدیل شود. مشکلات مالی بارها برنامه‌های باشگاه را مختل کرد و این تیم در مقاطع مختلف میان دسته‌های اول و دوم جابه‌جا شد.
یکی از دوره‌های امیدوارکننده در اوایل دهه ۲۰۰۰ رقم خورد. کومو در فصل ۰۲-۲۰۰۱ پس از حدود دو دهه بار دیگر به سطح اول فوتبال ایتالیا برگشت. با این حال، بازگشت باشگاه به بالاترین سطح پایدار نبود و تیم پس از یک دوره کوتاه دوباره سقوط کرد.
بحران مالی سرانجام در دسامبر ۲۰۰۴ به ورشکستگی باشگاه انجامید. این اتفاق ضربه سنگینی به کومو وارد کرد و تیم را به دسته‌های پایین‌تر فرستاد. اگرچه باشگاه در سال‌های بعد توانست دوباره خود را احیا کند و در سال ۲۰۱۵ به سری بی برسد، مشکلات اقتصادی همچنان ادامه داشت.
در فصل ۱۷-۲۰۱۶، کومو بار دیگر با ورشکستگی و مشکلات ثبت‌نام در مسابقات روبه‌رو شد. باشگاه جدید مجبور شد فعالیت خود را از سری دی، چهارمین سطح فوتبال ایتالیا، از سر بگیرد. به این ترتیب، تیمی که سابقه حضور در سری آ را داشت، بار دیگر باید مسیر طولانی بازگشت به فوتبال حرفه‌ای را طی می‌کرد.
سرمایه‌گذاری جدید؛ آغاز پروژه‌ای متفاوت
نقطه عطف داستان کومو در سال ۲۰۱۹ رقم خورد؛ زمانی که شرکت بریتانیایی سنت اینترتینمنت مالکیت باشگاه را در اختیار گرفت. این مجموعه با پشتوانه سرمایه‌گذاران اندونزیایی، از جمله برادران رابرت بودی هارتونو و مایکل بامبانگ هارتونو، برنامه‌ای برای بازسازی ساختار باشگاه و بازگرداندن آن به سطوح بالای فوتبال ایتالیا در پیش گرفت.
رابرت بودی هارتونو و مایکل بامبانگ هارتونو، دو سرمایه‌گذار اندونزیایی که مالکیت کومو را در اختیار گرفتند، از ثروتمندترین چهره‌های اقتصادی اندونزی به شمار می‌رفتند. بخش مهمی از ثروت خانوادگی آن‌ها از طریق گروه «جاروم» (Djarum)، یکی از شرکت‌های بزرگ صنعت دخانیات اندونزی شکل گرفته است؛ شرکتی که به تولید سیگارهای میخکی اندونزیایی شهرت دارد. این اتفاق در حالی رخ داد که تبلیغات دخانیات در فوتبال از سال ۱۹۸۷ ممنوع شده بود. با این حال، فعالیت‌های اقتصادی خانواده هارتونو به دخانیات محدود نمانده و حوزه‌هایی مانند بانکداری و فناوری را نیز دربر گرفته است.
ارتباط گروه جاروم با کومو تنها به مالکیت باشگاه محدود نبود. شرکت «مولا» (Mola)، فعال در حوزه پخش آنلاین و از زیرمجموعه‌های این گروه، از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ به‌عنوان حامی مالی باشگاه فعالیت کرد. به این ترتیب، سرمایه‌گذاری خانواده هارتونو در کومو علاوه بر تأمین پشتوانه مالی برای توسعه ورزشی، از طریق مجموعه‌های تجاری وابسته به آن‌ها در ساختار اقتصادی باشگاه نیز بازتاب پیدا کرد. (مایکل بامبانگ هارتونو در مارس ۲۰۲۶ درگذشت.)
این پروژه صرفاً به خرید بازیکنان محدود نبود. ایجاد ثبات مالی، تقویت آکادمی، توسعه زیرساخت‌های ورزشی، توجه به ورزشگاه و ساختار مدیریتی از اهداف اعلام‌شده مالکان جدید بود. کومو در نخستین فصل پس از تغییر مالکیت، قهرمان سری دی شد و با ثبت رکورد امتیازی باشگاه در این رقابت‌ها، به سری سی صعود کرد. دو فصل بعد، در سال ۲۰۲۱، قهرمانی در سری سی نیز راه را برای حضور در سری بی هموار کرد.
در این مسیر، دنیس وایز، کاپیتان سابق چلسی و بازیکن پیشین تیم ملی انگلیس، به یکی از چهره‌های مهم مدیریتی باشگاه تبدیل شد. وایز که در ساختار اجرایی کومو نقش داشت، به دنبال ایجاد پروژه‌ای بود که علاوه بر پیشرفت ورزشی، ارتباط باشگاه با جامعه محلی را نیز حفظ کند.
یکی از تصمیم‌های مهم این دوره، جذب چهره‌هایی بود که هم تجربه فوتبال سطح بالا را داشتند و هم می‌توانستند به افزایش توجه بین‌المللی به کومو کمک کنند.
سسک فابرگاس و تیری آنری؛ ستاره‌هایی در نقشی تازه
در تابستان ۲۰۲۲، سسک فابرگاس، هافبک سابق آرسنال، بارسلونا و چلسی، به کومو پیوست. حضور او فقط یک انتقال فوتبالی نبود؛ فابرگاس در کنار بازی برای تیم، به جمع سهام‌داران باشگاه نیز اضافه شد. چند هفته بعد، تیری آنری، اسطوره فوتبال فرانسه و مهاجم پیشین آرسنال و بارسلونا، هم به‌عنوان سهام‌دار اقلیت به این پروژه پیوست.
آنری در زمان معرفی خود به‌عنوان سهام‌دار، از حضور در پروژه‌ای سخن گفت که می‌خواست رشد باشگاه را با پیشرفت جامعه محلی پیوند بزند. او همچنین به این نکته اشاره کرد که کومو و شهرش بیشتر به‌خاطر زیبایی دریاچه و جاذبه‌های گردشگری شناخته می‌شدند و حالا زمان آن رسیده بود که توجه‌ها به خود باشگاه فوتبال نیز جلب شود.
فابرگاس نیز به‌تدریج از یک بازیکن باتجربه به یکی از چهره‌های اصلی پروژه ورزشی کومو تبدیل شد. او پس از پایان دوران بازی‌اش، وارد عرصه مربیگری شد و فرصت یافت ایده‌های فوتبالی خود را در باشگاهی به اجرا بگذارد که به دنبال ساختن هویتی تازه بود.
البته نام‌های بزرگ به‌تنهایی تضمین‌کننده موفقیت نبودند. کومو همچنان باید در زمین مسابقه نتیجه می‌گرفت و از نظر ساختاری نیز خود را برای رقابت با باشگاه‌هایی آماده می‌کرد که سال‌ها در سطح اول فوتبال ایتالیا حضور داشتند.
بازگشت به سری آ پس از ۲۱ سال
فصل ۲۴-۲۰۲۳ به نقطه عطف دیگری در تاریخ کومو تبدیل شد. این تیم که با هدف صعود به سری آ وارد رقابت‌های سری بی شده بود، در بخش پایانی فصل برای رسیدن به هدفش جنگید. پس از کنار رفتن مورنو لونگو از سمت سرمربیگری در نوامبر ۲۰۲۳، فابرگاس برای مدتی هدایت موقت تیم را بر عهده گرفت. سپس اوسیان رابرتس به‌عنوان سرمربی انتخاب شد و فابرگاس در نقش دستیار به فعالیت ادامه داد.
کومو در پایان فصل با کسب رتبه دوم سری بی، صعود مستقیم به سری آ را قطعی کرد. این اتفاق در ۱۰ می ۲۰۲۴ رقم خورد و به انتظار ۲۱ساله هواداران برای بازگشت به بالاترین سطح فوتبال ایتالیا پایان داد. فابرگاس نیز در ۱۹ جولای ۲۰۲۴ به عنوان سرمربی برگزیده شد.
صعود کومو تنها یک موفقیت ورزشی نبود؛ این اتفاق نشانه‌ای از ثمربخش بودن سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی چندساله باشگاه به شمار می‌رفت. تیمی که چند سال قبل در سری دی حضور داشت، حالا بار دیگر در کنار نام‌های بزرگ فوتبال ایتالیا قرار گرفته بود.
کومو در نخستین فصل بازگشت به سری آ، یعنی فصل ۲۰۲۵-۲۰۲۴، رتبه دهم را به دست آورد؛ نتیجه‌ای که نشان می‌داد این تیم ظرفیت رقابت در سطح اول را دارد. اما جاه‌طلبی مالکان و کادر فنی به حفظ جایگاه در میانه جدول محدود نبود.
از رتبه دهم تا لیگ قهرمانان اروپا
کومو در فصل ۲۶-۲۰۲۵ گام بزرگی دیگر برداشت و با کسب ۷۱ امتیاز از ۳۸ مسابقه، در رتبه چهارم سری آ ایستاد. این تیم در طول فصل ۲۰ پیروزی به دست آورد، ۶۵ گل زد و تنها ۲۹ گل دریافت کرد؛ آماری که نشان‌دهنده پیشرفت قابل توجه آن در مقایسه با نخستین فصل بازگشت به سری آ بود. رتبه چهارم، سهمیه حضور در لیگ قهرمانان اروپا را برای کومو به ارمغان آورد و این باشگاه برای نخستین بار در تاریخ خود راهی معتبرترین رقابت باشگاهی اروپا شد.
کومو؛ شهری که دریاچه‌اش شهرت جهانی دارد
داستان باشگاه بدون شناخت شهر کومو کامل نمی‌شود. این شهر در منطقه لمباردی و در شمال ایتالیا، در نزدیکی مرز سوئیس قرار دارد و در ساحل دریاچه‌ای به همین نام واقع شده است. دریاچه کومو به‌خاطر چشم‌انداز کوهستانی، آب‌های آرام، روستاهای ساحلی و ویلاهای تاریخی‌اش شهرت جهانی دارد؛ منظره‌ای که در طول قرن‌ها گردشگران، هنرمندان و نویسندگان را به خود جذب کرده است.
در اطراف دریاچه، ویلاهای تاریخی و باغ‌های وسیع قرار دارند که بخشی از میراث فرهنگی منطقه به شمار می‌روند. ویلا اولمو، ویلا کارلوتا، ویلا دل بالبیانلو، ویلا ملزی و ویلا مونسترو از جمله بناهای شناخته‌شده این منطقه‌اند. برخی از این مجموعه‌ها با معماری باشکوه و باغ‌هایی که گونه‌های گیاهی متنوعی را در خود جای داده‌اند، به جاذبه‌های مهم گردشگری تبدیل شده‌اند.
اهمیت این منطقه تنها به مناظر طبیعی محدود نمی‌شود؛ دریاچه کومو و شهرهای اطراف آن در دوره‌های مختلف تاریخی زیر سلطه قدرت‌های گوناگون قرار گرفتند. منطقه پس از دوره روم باستان، شاهد درگیری‌ها و تغییر حکومت‌ها بود؛ از حضور لومباردها و رقابت با میلان گرفته تا نفوذ خاندان‌های ویسکونتی و اسفورزا. در دوره‌های بعد نیز اسپانیا، فرانسه و اتریش بر بخش‌هایی از این منطقه سلطه داشتند.
در قرن نوزدهم، کومو و مناطق اطراف آن به‌تدریج وارد دوره‌ای تازه شدند. رشد اقتصادی و توسعه صنعت، به‌ویژه صنعت ابریشم، در تغییر چهره شهر نقش مهمی داشت. در سال ۱۸۵۹، منطقه به پادشاهی ایتالیا پیوست و در سال‌های بعد، صنعت نساجی و تولید پارچه به یکی از پایه‌های مهم اقتصاد محلی تبدیل شد.
شهر ابریشم؛ صنعتی که اقتصاد کومو را شکل داد
کومو علاوه بر گردشگری، پیشینه‌ای طولانی در صنعت ابریشم دارد. ریشه‌های این صنعت در منطقه به قرن پانزدهم بازمی‌گردد؛ زمانی که کشت گسترده درختان توت برای تغذیه کرم‌های ابریشم گسترش یافت. با صنعتی‌شدن تولید در قرن هجدهم، کارخانه‌های ریسندگی، بافندگی و چاپ پارچه در شهر و اطراف آن شکل گرفتند.
این صنعت به‌تدریج جایگاهی فراتر از بازار محلی پیدا کرد و کومو به یکی از مراکز مهم تولید و طراحی پارچه‌های ابریشمی در ایتالیا تبدیل شد. محصولات این منطقه، از پارچه‌های لوکس گرفته تا کراوات و روسری، در بازارهای بین‌المللی شناخته شده‌اند. موزه آموزشی ابریشم کومو نیز تاریخ این صنعت و مراحل تولید پارچه را به نمایش می‌گذارد.
اقتصاد امروز منطقه ترکیبی از صنعت، گردشگری و خدمات است. ارتباط نزدیک با میلان و سوئیس نیز جایگاه اقتصادی کومو را تقویت کرده است. در کنار صنایع سنتی، گردشگری به یکی از منابع مهم درآمد منطقه تبدیل شده و ویلاها، باغ‌ها، موزه‌ها و روستاهای اطراف دریاچه هر سال بازدیدکنندگان بسیاری را جذب می‌کنند.
آینده کومو؛ پروژه‌ای فراتر از یک صعود
کومو امروز در نقطه‌ای متفاوت از تاریخ خود ایستاده است. باشگاهی که بارها با مشکلات مالی، سقوط و حتی ورشکستگی روبه‌رو شد، با سرمایه‌گذاری تازه توانست از سری دی به سری آ بازگردد و سپس سهمیه لیگ قهرمانان اروپا را به دست آورد و در هفته سوم مرحله اول لیگ قهرمانان اروپا نیز منچستریونایتد را با نتیجه حیرت‌انگیز ۴-۱ شکست دهد.
فوتبال حالا به بخش مهمی از داستان معاصر شهر تبدیل شده است. کومو می‌خواهد ثابت کند که شهرت شهرش تنها به زیبایی‌های طبیعی آن وابسته نیست و می‌تواند در زمین فوتبال نیز نامی ماندگار برای خود بسازد.
همچنین بخوانید: اعتراف فابرگاس پس از تحقیر منچستریونایتد: تقصیر خودم بود؛ از تصمیمم پشیمانم