“`html
مستوره نصیری، مظاهر گودرزی: در دنیای مجازی، تجارت بیماران بهویژه در زمینه جراحیهای زیبایی رشد چشمگیری پیدا کرده است. اینگونه افراد با استفاده از صفحات اینستاگرامی شناسایی شده و سپس به کلینیکهای زیبایی خاصی معرفی میشوند که در ازای این کار درصدی دریافت میکنند. این در حالی است که جراحان آن مراکز ممکن است هیچگونه تخصص در علم جراحی پلاستیک نداشته باشند و حتی صرفاً دستیارانی باشند که به طور تجربی در کنار جراحان فعالیت کردهاند. برخی پزشکان نیز در حین عمل، صرفاً مهر تایید بر خدمات تکنسینها میزنند که آنها به عنوان پزشک «مُهرزن» شناخته میشوند و این وظیفه اصلیشان است. مجتبی واهب، جراح پلاستیک فوق تخصص، در این خصوص میگوید: «در تهران مراکزی وجود دارند که از ساعت ۸ شب تا ۶ صبح به انجام جراحیهای زیبایی میپردازند، زمانی که معمولاً ناظران مربوطه به خواب رفتهاند.»
علاوه بر این، ابوالفضل عباسزاده، فوق تخصص جراحی پلاستیک و زیبایی به صحت این خبر اشاره میکند: «در زمینه جراحی پلاستیک با پدیدهای به نام فروش بیمار با درصدهای مختلف مواجه هستیم و متاسفانه این مسأله در ایران جرم محسوب نمیشود.»
این دو متخصص در نشستی در کافه خبر به بررسی چالشهای موجود در حوزه جراحی زیبایی پرداختند؛ کاهش میانگین سن مراجعهکنندگان به جراحیهای زیبایی، عدم مراجعه افراد از کشورهای همسایه به ایران به دلیل وجود مافیای جراحی، و مجوز نداشتن برخی عملها که توسط افراد غیرمتخصص انجام میشود، از جمله موضوعات مطرحشده در این نشست بود.
برای مطالعه متن کامل، با ما همراه باشید.
*به طور معمول در روزهای پایانی سال استقبال از جراحیها بیشتر میشود، آیا اسفند ۱۴۰۳ نیز به همین صورت بود؟
واهب: مقایسه با سالهای گذشته، آمار جراحیهای پلاستیک در روزهای پایانی سال ۱۴۰۳ به طور قابل توجهی کاهش یافته است، تقریبا ۵۰ درصد کمتر شد. این کاهش به دو دلیل عمده برمیگردد، یکی همزمانی با ماه مبارک رمضان و دیگری شرایط اقتصادی نامساعد کشور است، بهطوری که حداقل ۵۰ درصد از تعداد جراحیها کاهش یافته است.
عباسزاده: در اسفند سال گذشته، تعداد عملهای جراحی پلاستیک ترمیمی و زیبایی نسبت به سالهای گذشته به وضوح کمتر بود و از دو دلیلی که آقای دکتر مطرح کردند، مشکلات اقتصادی تأثیر بیشتری در این کاهش داشته است، زیرا مردم بهدلیل بحرانها دیگر توانایی پرداخت هزینههای درمان را ندارند.
*چه افرادی بیشتر به شما مراجعه میکنند؟
واهب: سن متقاضیان جراحیهای زیبایی به طور محسوسی کاهش یافته و اکنون هر دو جنس زن و مرد برای انجام این عملها نشاندار شدهاند. اجتماع به سمتی حرکت کرده که تمایل به تغییرات ظاهری دارد و برایش مهم نیست که این تغییرات به شکل طبیعی باشد. بسیاری از افراد به خاطر محتوای نمایش دادهشده در اینستاگرام رغبت پیدا میکنند که به دنبال تغییر ظاهر خود بروند. این شرایط مشکلاتی را برای خانوادهها به همراه آورده است؛ زیرا ممکن است یک خانواده نتواند هزینه جراحی زیبایی را تقبل کند، اما منجر به جستوجو در کلینیکهای ارزانقیمت شوند و این عملها در نهایت آنها را با عوارض جدی مواجه کند.
بسیاری از این جراحیها به دست تکنسینهای اتاق عمل و در همکاری با پزشکانی به نام «مُهر زن» انجام میشود. دلالی و بازارگرمی بیماران باعث افزایش این نوع جراحیها شده است.
*در سالهای اخیر، انجام جراحی زیبایی به وسیله افراد غیرمتخصص به یک معضل تبدیل شده است،
“““html
این وضعیت از کی آغاز شد؟
عباسزاده: متاسفانه، این روزها عوارض حاصل از جراحیهای پلاستیک زیبایی و ترمیمی به طرز قابلملاحظهای افزایش یافته است. این مشکل ناشی از این است که افرادی که صلاحیت کافی ندارند، جراحیها را با قیمتهای پایینتری انجام میدهند. بسیاری از مراجعهکنندگان من به جای اینکه برای نخستینبار به جراحی مراجعه کنند، در واقع به دلیل عوارض جراحیهایی که قبلاً انجام دادهاند، مجدداً به ما مراجعه میکنند. تقریبا حدود ۸ سال است که با این مسائل روبهرو هستیم. در ابتدا تنها مراکز محدودی به این کار مشغول بودند، اما به دلیل کمبود نظارت قانونی بر افرادی که مداخلات پزشکی انجام میدهند، این مراکز به سرعت گسترش یافتند. هرچند در چند ماه اخیر نهادهای نظارتی با جدیت بیشتری برخوردهای قانونی خود را علیه مراکز غیرمجاز جراحی زیبایی افزایش دادهاند، امیدوارم این اقدامات ادامه یابد تا سلامت جامعه حفظ شود.
*ادعا میشود که یک مافیا قوی پشت این ماجرای وجود دارد، موضوع چیست؟
واهب: در حال حاضر، ما با پدیدهای به نام دلالی بیماران و تشکیلات بیمار یاب روبرو هستیم. چند سال پیش، نهادهای نظارتی اقدام به محدود کردن تبلیغات متخصصان و جراحان پلاستیک کردند و حتی صفحات این پزشکان در شبکههای اجتماعی را مسدود کردند. این وضعیت، فرصتی را برای برخی افراد فراهم آورد تا با افتتاح صفحات در فضای مجازی، بیمارانی را جذب و به پزشکان معرفی کنند. در واقع، این یک نوع واسطهگری جدید است؛ این افراد به لحاظ مالی و به خاطر پورسانت، بسیاری از افرادی که نیازی به جراحی ندارند را به جراحی ترغیب میکنند. در حالی که یک جراح متخصص پلاستیک ممکن است از بین ده نفر تنها یک نفر را کاندید جراحی بداند.
اما قضیه به همینجا ختم نشد. افرادی که بنگاههای دلالی راهاندازی کردند، در مرحله بعد بیمارانی را که جذب کرده بودند، به جراحان غیرپلاستیک معرفی کردند. به همین ترتیب، تعداد جراحیهای زیبایی که توسط افرادی که جراح پلاستیک نیستند، انجام میشود، به تدریج افزایش پیدا کرد. نتیجه این فرآیند به وجود آمدن یک شبکه مافیایی جراحی زیبایی است که شما به آن اشاره کردید.
*این جراحیها توسط چه کسانی انجام میشود؟
واهب: بسیاری از این جراحیها توسط تکنسینهای اتاق عمل و با همکاری پزشکانی که به آنها «مُهر زن» میگویند، صورت میگیرد. این مداخلهگری و دلالی در حوزه بیماران، موجب افزایش قابلتوجهی در تعداد جراحیهای زیبایی شده است.
*این تکنسینها که در زمینه جراحی زیبایی فعالیت میکنند، کجا آموزش دیدهاند؟
واهب: هر فردی که تیغ جراحی به دست میگیرد و جراح پلاستیک نیست، معمولاً در کنار یک جراح پلاستیک بهعنوان دستیار کار میکند و شیوههای عملی را به صورت تجربی یاد میگیرد؛ اما این یادگیری به تنهایی کامل نیست. تنها جراح پلاستیک است که از تمامی جوانب عملی که انجام میدهد، آگاهی کامل دارد و در مواقع نیاز میتواند تصمیم صحیحی بگیرد. در حالی که یک دستیار فقط ظواهر جراحی را بهصورت تجربی فرا گرفته است. به همین دلیل است که امروزه شاهد افزایش نیاز به جراحیهای ثانویه در زمینه زیبایی هستیم، زیرا این افراد غیرمتخصص صرفاً با حضور در اتاق عمل و مشاهده جراحیها تصور کردند که صلاحیت انجام جراحی زیبایی را دارند.
*از پزشکانی که به آنها «مُهر زن» گفته شده، نام برده شد که مهر خود را پای عمل جراحی که یک تکنسین یا دستیار انجام داده، میزنند. آیا این پزشکان خودشان جراح پلاستیک هستند؟
عباسزاده: نه، این قضیه لزوماً چنین نیست. جراحیها میتوانند توسط سایر همکارانی که تخصص دیگری دارند و در دستنامه آموزشی آنها جراحی زیبایی ذکر شده باشد، انجام شود. به عنوان مثال، جراح عمومی، جراح گوش و حلق و بینی و جراح فک و صورت هم میتوانند مهر بزنند. «جراح مُهر زن» محدود به یک تخصص خاص نیست و اگر با این موضوع به شکل جدی برخورد نشود، این روند ادامه خواهد داشت. اگر بیمار برای جراحی به پزشکی مراجعه کند…
“““html
مراجعه به جراح: در برخی موارد، بیمار به مراجعه میکند اما در نهایت یک تکنسین یا دستیار در اتاق عمل اقدامات زیبایی را انجام میدهد و این نشاندهنده خیانت به اعتماد بیمار است. برخورد با مافیای جراحی زیبایی نیازمند اراده عمومی است، زمانی که سلامت جامعه در خطر باشد، دولت باید وارد عمل شود و نسبت به متخلفین واکنش نشان دهد.
واهب: سرازیر شدن این اشتیاق برای حجیمسازی اعضای بدن که امروزه بهعنوان یک فضیلت زیبایی تلقی میشود، ناشی از دخالتهای غیرمتخصصان در جراحی پلاستیک و زیبایی است. این امر متاسفانه به شکل اغراقآمیزی در فضای مجازی منعکس شده است. افرادی که کمتر آگهی دارند، با دیدن این تصاویر، تمایلاتشان تغییر پیدا کرده است. من بهعنوان یک جراح پلاستیک این سطح از حجیمسازی اعضای بدن را نمیپسندم، اما در بستر وب این وعدهها به متقاضیان داده میشود و افراد را به سمت خود جذب میکنند، به گونهای که بعد از جراحی، عوارض ناشی از سوء مدیریت برای بیمار نمایان میشود.
*آیا با وضع قوانین میتوان از مافیای جراحیهای زیبایی جلوگیری کرد؟
عباسزاده: در بسیاری از کشورها فعالیت دلالی پزشکی بهعنوان یک جرم شناخته میشود. اگر فردی بیمار را پیدا کند و آن را به یک پزشک معرفی کند و برای این معرفی پول طلب کند، این اقدام دلالی به شمار میرود. اما در ایران متأسفانه چنین اقداماتی هنوز جرمانگاری نشده است، به همین دلیل در حوزه جراحی پلاستیک با مسئله چهاردغا و مریض فروشی در درصدهای مختلف مواجه هستیم.
از سوی دیگر، به نظر من باید مجازاتهای جدیتری نسبت به افرادی که سلامت مردم را نادیده میگیرند، مانند حبس در نظر گرفته شود. در حال حاضر، متأسفانه اقدامات پزشکی توسط افراد غیرمتخصص فقط با جریمه نقدی مواجه میشود و این جریمهها مانع اصلی نمیشود.
سوالی که پیش میآید این است که چرا صفحاتی که اینگونه تبلیغات را انجام میدهند، بسته نمیشوند؟ برخی ادعا میکنند که این صفحات تحت مدیریت خارج از کشور هستند، اما در نهایت جراحیها در داخل ایران انجام میشوند. به نظر میرسد اگر ارادهای قوی برای واکنش به اینگونه صفحات وجود داشته باشد، میتوان برنامههای آنها را متوقف کرد. فضای تبلیغاتی جراحی زیبایی در اینستاگرام به شکل خطرناکی رها شده و بسیاری از افراد از آن سوء استفاده میکنند.
واهب: با انجام چند اقدام ساده میتوان مشکلات را کاهش داد. باید تمامی اتاقهای عمل به دوربینهای ضبط مجهز شوند تا مشخص شود که چه کسی در حال انجام جراحی است. با یک آمارگیری ساده میتوان پی برد که یک جراح به طور متوسط چند عمل در روز انجام میدهد. زمان لازم برای انجام یک جراحی معمولی حدود دو ساعت است. چگونه ممکن است یک جراح در یک روز بین ۱۰ تا ۳۰ جراحی بینی انجام دهد؟ این موضوع به وضوح نشاندهنده دخالت افراد دیگر بهجای جراح اصلی در فرآیند جراحی زیبایی است.
این میزان از اشتیاق برای حجیمسازی اعضای بدن امروزه به یک فضیلت زیبایی تبدیل شده است و نتیجه مداخلات افراد غیرمتخصص در جراحی پلاستیک و زیبایی است.
*آیا صندلیهای دستیاری تخصصی در دانشگاهها برای جراحی پلاستیک خالی مانده است؟
عباسزاده: صندلیهای دستیاری تخصصی رشته جراحی پلاستیک در دانشگاهها همچنان پر است و متقاضی دارند، هرچند در برخی رشتهها، مانند جراحی قلب و کودکان، صندلیها خالی ماندهاند. به دلیل کمبود جراح عمومی، بسیاری از همکاران ما در حوزه جراحی پلاستیک در بیمارستانهای دانشگاهی، جراحی عمومی انجام میدهند.
واهب: امروزه صندلیهای دستیاری پزشکی در بسیاری از رشتههای اصلی مانند اطفال، بیهوشی و داخلی خالی مانده است، این وضعیت نیاز به توجه و برنامهریزی دارد…
“““html
اگر وضعیت به همین شکل ادامه یابد، در سالهای آینده مانند دوران ابتدایی انقلاب باید پزشک از کشورهای دیگر به کشور وارد کنیم. بخش قابل توجهی از پزشکان عمومی که فارغالتحصیل میشوند، علاقهای به فعالیت در حوزه پزشکی ندارند. شرکتهای زیادی وجود دارند که به پزشکان عمومی جوان این وعده را میدهند که با گذراندن یک دوره چند ماهه، آنها را وارد حوزه زیبایی و پوست کنند؛ اگر جلوی این مسأله گرفته نشود، این مشکل به یک بحران تبدیل خواهد شد و در آینده جامعه را تحت تأثیر قرار میدهد، با این وضعیت در چند سال آتی ممکن است برای انجام یک درمان ساده در تهران به سختی جراح پیدا کنیم.
عباسزاده: امروزه وضعیتی پیش آمده که پزشکان در حوزه پزشکی فعالیت نمیکنند، و در این شرایط، افزایش تعداد پزشکان به تنهایی کارساز نیست. آیا محیطی ایجاد شده که پزشکان عمومی به طبابت ادامه دهند؟ وقتی که درآمد یک پزشک عمومی کمتر از متوسط درآمد جامعه است، طبیعی است که او به سمت مشاغل زیبایی گرایش پیدا کند؛ پزشکان عمومی در ایران یا به خارج مهاجرت میکنند، یا بلافاصله دنبال تخصص میروند که جذابیتی ندارد، یا وارد حوزه زیبایی و مشاغل دیگر میشوند. بنابراین مشکل ما کمبود پزشک نیست، بلکه نحوه استفاده صحیح از آنهاست. مدتی پیش یکی از نمایندگان مجلس اعلام کرد که من افتخار میکنم جلوی افزایش درآمد پزشکان را گرفتهام. اگر به دلیل کمبود پزشک، فردی در این کشور آسیب ببیند یا بمیرد، آن نماینده مجلس مقصر خواهد بود.
*آیا جراحان پلاستیک هم از ایران مهاجرت میکنند؟
واهب: تعدادی از جراحان پلاستیک از ایران خارج شدهاند و در کشورهای همجوار مشغول به فعالیت هستند. جراحان پلاستیک در ایران درآمدی مناسبی مطابق با استانداردهای جهانی ندارند و شرایط کار در کشور ما دشوار است. حتی ما نمیتوانیم خود را به خوبی معرفی کنیم. متأسفانه همان وزیری که وعده میداد ایران بهشت پزشکان است، در کشورهای همسایه مراکز درمانی تأسیس کرده و بیشتر وقت خود را در آنجا میگذارند.
در بسیاری از کشورها، دلالی پزشکی جرمی است، یعنی اگر کسی بیمار را پیدا کند و به پزشکی معرفی کند و برای این کار پول بگیرد، دلالی به شمار میآید. ولی متأسفانه در ایران برای این اقدام هیچگونه جرمی تعریف نشده است.
*آیا از کشورهای خارجی هم کسی برای انجام اقدامات زیبایی به شما مراجعه میکند؟
واهب: تعداد این مراجعتها بسیار ناچیز است. هرچند قبلاً تعداد مراجعین خارجی بیشتر بود، اما اکنون سیستم مافیایی موجب کاهش این مراجعین شده است. شبکههایی در کشورهای عربی همسایه ایران ایجاد شدهاند که با استفاده از فضای مجازی افراد را جذب میکنند و از طریق تور لیدرها، افراد را به مراکزی که خودشان میخواهند معرفی مینمایند و جراحیها توسط همین تکنسینها انجام میشود.
من مراجعۀ خارجی داشتم که به علت رضایت از جراحیاش، من را به افرادی که نیاز به جراحی داشتند معرفی کرده است. مواردی پیش آمد که قرار بر این بود که یک بیمار در تاریخ مشخص به من مراجعه کند، اما او حاضر نشد، و بعداً متوجه شدیم که آن شخص به ایران آمده و در جایی دیگر جراحی کرده است و متأسفانه دچار عارضه شده است. این امر باعث شده مقصد مراجعین خارجی برای جراحی زیبایی از ایران تغییر کند و به کشورهای دیگری مانند ترکیه بروند. در واقع اعتمادی که قبلاً وجود داشت، به شدت کاهش یافته است. لازم به ذکر است که مافیا در جراحی زیبایی در حال نفوذ به مراجعین خارجی نیز هست. هماکنون در تهران مراکزی وجود دارند که از ساعت ۸ شب تا ۶ صبح اقدام به جراحی زیبایی میکنند، دقیقاً زمانی که ناظران دستگاههای مختلف معمولاً خواب هستند و در محل کار نیستند. بعضی از این مراکز فقط یک مجموعه تجهیزات استریل دارند و تمام جراحیها را با همان انجام میدهند، که همین موجب افزایش عوارض جراحی شده است.
۲۳۳۲۳۳
“`