تینا مزدکی_جنگنده F-۳۵ بهعنوان یکی از نوینترین جنگندههای نسل پنجم در جهان شناخته میشود که به فناوریهای متنوعی مجهز شده و با تاکید بر قابلیت کلیدی پنهانکاری طراحی شده است. امروزه این ویژگی بهعنوان یکی از نیازهای اصلی نیروهای هوایی مدرن به شمار میرود. جنگنده F-۳۵ همچنین بهعنوان یکی از پرصادراتترین جتهای آمریکایی شناخته شده و بیش از هزار فروند آن در نیروی هوایی کشورهای مختلف به کار گرفته شده است.
بهطور کلی، F-۳۵ در سه مدل مختلف ارائه شده است: F-۳۵A، F-۳۵B و F-۳۵C. در این گزارش، تمرکز اصلی بر مدل F-۳۵A خواهد بود، بهویژه نمونههای F-۳۵A متعلق به نیروی هوایی سلطنتی نروژ (RNoAF) که نوع خاصی در دل این خانواده از جنگندهها محسوب میشود.
برآمدگی پشت جنگندههای نروژی چه مفهومی دارد؟
یکی از ویژگیهای بارز جنگندههای نروژی، برآمدگی عجیبی است که بر روی بدنه هواپیما مشاهده میشود. این برآمدگی در میان سکانهای عمودی قرار دارد و احتمالاً برای نصب حسگرها یا تجهیزات جنگ الکترونیک طراحی شده است. اما واقعیت این است که این ویژگی خاص خود هیچگونه تجهیزات پیچیدهای در بر ندارد؛ هدف از آن، یاریرسانی به خلبانان F-۳۵A نروژ در شرایط جوی سخت این کشور است.
بهطور واقعی، این «برآمدگی» یک غلاف قابل جداسازی است که چتر ترمزی درون آن قرار دارد؛ چتری که به کاهش سرعت جنگنده در باندهای کوتاه و لغزنده نروژ، بهخصوص در محیطهای قطبی، کمک میکند. نگاهی عمیقتر به این برآمدگی غیرمعمول و چتر پنهان آن خواهیم داشت.
چتر ترمز چگونه عمل میکند؟
در ابتدا، تمایز بین مدلهای F-۳۵A که به این غلاف مجهز هستند و مدلهای دیگر به راحتی ممکن نیست. این غلاف بهگونهای طراحی شده که با حفظ ویژگی پنهانکاری کلی جنگنده، در میان سکانهای عمودی قرار گیرد. این ساختار ماژولار است و قابلیت نصب و جداسازی سریع و آسان را فراهم میکند.
مکانیسم کار چترهای ترمز بسیار ساده است: با ایجاد مقاومت هوا، این چترها به سیستمهای ترمز معمولی یا سامانههای آیرودینامیکی کمک میکنند تا روند توقف هواپیما سریعتر انجام شود. این تکنولوژی سالهاست که در انواع مختلف هواپیماها استفاده میشود، از جمله جنگندههای F-۴ و F-۱۶، هواپیمای جاسوسی SR-۷۱، شاتل فضایی و حتی برخی از هواپیماهای غیرنظامی مانند توپولف ۱۴۴ (نسخه روسی و ترسناک کنکورد).
چتر مورد استفاده در F-۳۵ باید به شدت مقاوم باشد تا با وزن بالای این جنگنده سازگاری برخوردار باشد؛ به همین دلیل این چتر از جنس کِولار ساخته شده است. در نسخه نروژی، خلبان میتواند چتر را با فشردن یک کلید که در سمت چپ پنل کنترل قرار دارد، فعال کند و پس از توقف هواپیما، همان کلید برای جداسازی چتر مورد استفاده قرار میگیرد. این چتر علاوه بر کاهش سرعت، به کنترل بهتر هواپیما در سطوح یخزده نیز کمک میکند.
ابتدا با چالشهایی همراه بود
با اینکه فناوری چتر ترمز بسیار ساده و شناخته شده است، جالب است که چنین سیستمی در جنگندهای به این درجه پیشرفته با مشکلاتی مواجه شود. اما در واقع اینطور بود. نیاز اصلی نیروی هوایی نروژ این بود که سیستم چتر ترمز تنها در یک مورد از هر ۱۰ هزار مورد استفاده دچار اشکال شود. اگرچه نرخ دقیق شکست اعلام نشده است، نروژ بهروشنی بیان کرد که استاندارد موردنظر حاصل نشده است.
در نتیجه، برخی از تغییرات طراحی انجام شد؛ بهعنوان مثال، اصلاحاتی بر روی کیسه بازکننده چتر و چتر اولیه (چتری که ابتدا باز میشود تا چتر اصلی را خارج کند) ایجاد شد. این اصلاحات قرار بود تا سال ۲۰۲۰ به پایان برسد، اما تاکنون هیچ تایید رسمی مبنی بر رفع کامل مشکل منتشر نشده است.
با این حال، نروژ به پیشرفت ادامه داد و به اولین کشور متحد آمریکا تبدیل شد که برنامه خرید کامل جنگندههای F-۳۵A را به اتمام رسانید و آخرین فروند را در سال ۲۰۲۴ دریافت کرد. به نظر میرسد این برآمدگی عجیب در نهایت چندان هم دستوپاگیر نبوده است.
منبع: slashgear
۵۸۳۲۳