نقش سوانح بزرگ هوایی در تغییر قوانین هوانوردی در تاریخ

محمدباقر تهرانی- تاریخ پر از سوانح مرگبار هوایی است که جان‌های بسیاری را گرفته‌اند و با بهره‌گیری از تجربیات به دست آمده از این حوادث، امروز صنعت هوانوردی، امن ترین تجربه سفر را برای مسافران فراهم می‌کند. در ادامه به بررسی بزرگترین سوانح هوایی خواهیم پرداخت که منجر به تغییر در سیاست‌های هوانوردی و بهبود امنیت این روش مدرن حمل و نقل شده‌اند؛

پرواز ۹۸۱ هواپیمایی ترکیه

در سال ۱۹۷۱ (۱۳۵۰)، پرواز ۹۸۱ شرکت هواپیمایی ترکیه که از پاریس به سمت این کشور در حال پرواز بود، به دلیل بسته نشدن مناسب در قسمت بار، دچار انفجار شد و در نهایت در جنگل‌های اطراف پاریس سقوط کرد. در این سانحه، ۳۴۶ سرنشین جان خود را از دست دادند.

در این حادثه، نقص طراحی در سیستم بسته شدن در بخش بار، به عنوان دلیل اصلی سقوط شناخته شد. این موضوع موجب شد که کارخانه‌های هواپیماسازی تصمیم به بازطراحی سیستم‌های مرتبط با بار بگیرند. همچنین، چک کردن وضعیت درب‌های بار قبل از پرواز به عنوان بخشی از پروتکل‌های امنیتی به الزامات افزوده شد.

تصادف هوایی در دره گراند کانیون

در سال ۱۹۵۶ (۱۳۳۵)، دو هواپیما، یعنی پرواز شماره ۷۱۸ شرکت هواپیمایی یونایتد و پرواز شماره ۲ شرکت تی دبلیو ای، در حین پرواز بر فراز دره گراند کانیون به یکدیگر برخورد کردند که این سانحه منجر به جان باختن ۱۲۸ نفر شد. این رویداد به عنوان یک نقطه عطف در تاریخ هوانوردی شناخته می‌شود.

خلبانان هر دو پرواز ترجیح داده بودند به جای استفاده از تجهیزات هوانوردی، فقط به مشاهدات چشمی خود تکیه کنند و نتیجه این تصمیم نادرست، فقدان هرگونه ارتباط با برج مراقبت بود.

این سانحه نشان داد که سیستم‌های ترافیک هوایی موجود ناکافی هستند و به تبع آن، اداره هوانوردی فدرال (FAA) ایجاد شد. تأسیس این نهاد موجب پیشرفت در فناوری رادار و وضع قوانین سخت‌گیرانه در زمینه ترافیک هوایی گردید.

حادثه فرودگاه تنریف

این حادثه به عنوان مرگبارترین سانحه هوایی تاریخ شناخته می‌شود. در تاریخ هفتم فروردین ۱۳۵۶ (۲۷ مارس ۱۹۷۷)، دو هواپیمای عظیم بوئینگ ۷۴۷ در باند فرودگاه لوس رودرز واقع در شهر تنریف، به یکدیگر برخورد کرده و ۵۸۳ نفر کشته شدند.

عامل اصلی این سانحه، عدم ارتباط بین برج مراقبت و خدمه هواپیماها با توجه به شرایط نامناسب دید در اثر مه بود. در نتیجه، قوانین مربوط به ارتباطات خلبان و برج مراقبت دستخوش تغییر شد و زبان انگلیسی به عنوان زبان رسمی صنعت هوانوردی برای این ارتباطات تعیین گردید.

پرواز ۷۹۷ ایرکانادا

در سال ۱۳۶۲ (۱۹۸۹)، هنگامی که پرواز شماره ۷۹۷ ایرکانادا در حال پرواز بر فراز ایالت کنتاکی بود، قسمتی از دستشویی نزدیک کابین خلبان دچار آتش‌سوزی شد و خلبان به ناچار اقدام به فرود اضطراری کرد. در زمان…
“““html

زمانی که هواپیما بر روی باند نشسته و در شرایط فرود اضطراری قرار داشت، انتشار اکسیژن در کابین موجب شعله‌ور شدن کل هواپیما گردید، که نتیجه‌ای مرگبار داشت و به کشته شدن ۲۳ مسافر منجر شد.

پس از این واقعه، اداره هوانوردی فدرال (FAA) تصمیم به نصب ردیاب دود در دستشویی‌های هواپیماها گرفت. به علاوه، شرکت‌های هواپیمایی ملزم به استفاده از مواد ضد آتش در ساختار بدنه هواپیما و نصب چراغ‌های هشداردهنده در شرایط اضطراری شدند.

حادثه فرودگاه منچستر

در سال ۱۳۶۴ (۱۹۸۵) حادثه‌ای در پرواز ۳۲۸ شرکت هواپیمایی بریتیش ایرتورز رخ داد که در حین برخاستن از باند فرودگاه دچار آتش‌سوزی شد و منجر به فوت ۵۵ نفر به دلیل استنشاق دود گردید.

عملکرد خلبان در آن زمان صحیح بود، اما نزدیکی بیش از حد صندلی‌ها در کابین، روند تخلیه مسافران را به شدت دشوار کرد.

این مسئله سبب شد تا تغییرات اساسی در قوانین به وجود آید که شامل الزامی شدن راهنماهای خروج در مواقع اضطراری و سایر اقداماتی بود که خروج مسافران را از هواپیما تسهیل نماید.

پرواز ۱۲۳ هواپیمایی ژاپن

در تاریخ ۲۱ مرداد ۱۳۶۴ (۱۲ آگوست ۱۹۸۵)، پرواز ۱۲۳ هواپیمایی ژاپن که از توکیو به اوزاکا در حال پرواز بود، به طور ناگهانی با یک حادثه وحشتناک روبرو شد و بدنه هواپیما در قسمت دم آن پاره شد. این حادثه منجر به انفجار هوای فشرده و سرانجام سقوط هواپیما گردید. در این فاجعه، ۵۲۰ نفر جان خود را از دست دادند که این تعداد، بالاترین تلفات در یک حادثه هوایی محسوب می‌شود.

این واقعیت اهمیت قوانین سختگیرانه در زمینه تعمیر و نگهداری هواپیما را مجدداً مورد تاکید قرار داد و در نهایت منجر به اصلاح طراحی و ساخت هواپیماها شد. مخصوصاً پروتکل‌های مربوط به نگهداری از هواپیماهای قدیمی با استانداردهای بیشتری به روز رسانی شدند تا اطمینان از شرایط مطلوب آن‌ها فراهم گردد.

پرواز ۲۴۳ آلوها ایرلاینز

مشکلات در نگهداری مناسب هواپیما منجر به بروز حادثه‌ای دیگر شد. در سال ۱۳۶۶ (۱۹۸۸) هنگامی که پرواز ۲۴۳ خطوط هوایی آلوها در آسمان ایالت هاوایی پرواز می‌کرد، ناگهان بخش بزرگی از سقف هواپیما کنده شد. خوشبختانه، خلبان توانست کنترل وضعیت را به دست گرفته و با یک فرود اضطراری موفقیت‌آمیز، از وقوع یک فاجعه بزرگ جلوگیری کند، به طوری که تنها یک نفر جان باخت و ۶۵ نفر دیگر مجروح شدند.

بررسی‌ها نشان داد که علت این حادثه، فرسودگی هواپیما بوده است. بنابراین، FAA یک برنامه برای ارزیابی سن هواپیماهای فعال در آسمان آمریکا تدوین نمود تا میزان فرسودگی هواپیماهای قدیمی مورد بررسی قرار گیرد.

پرواز ۸۰۰ تی دبلیو ای

“`

در تاریخ ۱۷ جولای ۱۹۹۶ (۲۷ تیر ۱۳۷۵)، پرواز شماره ۸۰۰ شرکت تی دبلیو ای بلافاصله پس از بلند شدن از باند فرودگاه نیویورک در آسمان دچار انفجار شد و به اقیانوس اطلس سقوط کرد. متاسفانه تمامی ۲۳۰ سرنشین این پرواز جان خود را از دست دادند.

در بررسی‌های انجام شده کارشناسان متوجه شده‌اند که انفجار به علت یک اتصال کوتاه در مخزن سوخت هواپیما بوده است. بلافاصله پس از این حادثه، اقدامی جدی برای افزایش ایمنی مخازن سوخت هواپیماها صورت گرفت. در نتیجه تجهیزات جدیدی طراحی و تولید شد که به نصب آنها در مخازن بنزین کمک می کند تا از وقوع چنین انفجارهایی جلوگیری شود.

پرواز ۵۸۷ شرکت امریکن ایرلاینز

دومین سانحه مرگبار در تاریخ هوانوردی به سال ۲۰۰۱ (۱۳۸۰) مربوط می‌شود. در این سال، پرواز ۵۸۷ متعلق به امریکن ایرلاینز به محض برخاستن از باند در نیویورک سقوط کرد.

تحقیقات نشان داد که عامل اصلی این حادثه خلبان اول بوده که به دلیل وارد کردن فشار بیش از حد به فرمان هواپیما در زمان تیک‌آف، موجب بروز مشکل شد. در این سانحه، علاوه بر ۲۶۰ سرنشین هواپیما، ۵ نفر از ساکنان محلی نیز جان خود را از دست دادند.

در پی این حادثه، شرکت‌های هواپیمایی برای افزایش رعایت قوانین و استانداردهای ایمنی، تغییرات عمده‌ای در فرآیندهای آموزش خلبانان خود ایجاد کردند.

پرواز ۱۷ هواپیمایی مالزی

در تاریخ ۲۶ تیر ۱۳۹۳، پرواز شماره ۱۷ هواپیمایی مالزی در حین پرواز از آمستردام به کوالالامپور، در آسمان اوکراین مورد حمله موشکی قرار گرفت و تمامی ۲۹۸ نفر سرنشین آن جان خود را از دست دادند. این واقعه در زمانی رخ داد که نیروهای روسی و اوکراین در منطقه دونباس درگیر بودند.

پس از این حادثه، نهادهای هوانوردی تصمیم به اتخاذ تدابیر جدی‌تری در مسیرهای هوایی گرفتند که بر فراز مناطق جنگی قرار دارند تا خطرات احتمالی برای هواپیماها را به حداقل برسانند.

پرواز ۴۴۷ ایرفرانس

در تاریخ ۱۱ خرداد ۱۳۸۸، پرواز ۴۴۷ ایرفرانس در مسیر ریو دو ژانیرو به پاریس در اقیانوس اطلس سقوط کرد و تمامی ۲۲۸ سرنشین آن جان خود را از دست دادند. علت این سانحه به طور عمده به خطای خلبان و اختلال در سنسور سرعت نسبت داده شد.

پس از این حادثه، مقررات سخت‌گیرانه‌تری برای آموزش خلبانان به ویژه در پروازهای با ارتفاع بالا وضع شد و همچنین نظارت بر سیستم کنترل پرواز به ویژه برای سیستم‌های قدیمی و منسوخ شده ارتقا یافت.

پرواز ۲۳۲ یونایتد ایرلاینز

در تاریخ ۲۸ تیر ۱۳۶۸ (۱۹ جولای ۱۹۸۹)، هنگامی که هواپیمای بزرگ دی سی ۱۰ متعلق به شرکت یوتایتد ایرلاینز در حال فرود بر باند فرودگاه گت وی در سیوکس ایالت آیووا بود، ناگهان موتور در قسمت دم هواپیما دچار انفجار شد و از بدنه جدا گردید. در این سانحه ۲۹۶ نفر در دم جان باختند، ۱۱۲ نفر در بیمارستان فوت کردند و ۱۸۴ نفر زنده ماندند. در میان surviving ها، ۱۳ نفر بدون آسیب باقی ماندند و بقیه برای درمان جراحات خود به بیمارستان منتقل شدند.

این سانحه به عنوان نمونه‌ای از واکنش سریع و مؤثر خلبان در شرایط بحرانی تلقی می‌شود. امروزه، هواپیماهای مدرن به سیستم‌های متعددی برای بهبود کنترل هواپیما مجهز شده‌اند. همچنین در فرایند آموزش خلبانان، روش‌های انجام مقابله با خطاهای هیدرولیکی نیز گنجانده می‌شود.

پرواز ۱۹۱ امریکن ایرلاینز

در روز جمعه ۴ خرداد ۱۳۵۸ (۲۵ می ۱۹۷۹)، پرواز ۱۹۱ شرکت هواپیمایی امریکن ایرلاینز بلافاصله پس از پرواز از باند فرودگاه شیکاگو به دلیل جدا شدن یکی از موتورها از بال هواپیما سقوط کرد. در این حادثه که منجر به مرگ تمامی ۲۷۱ سرنشین و دو نفر بر روی زمین شد، بی‌توجهی به روش‌های نگهداری هواپیما موجب کنده شدن یکی از موتورها و قطع شدن تمام خطوط هیدرولیک هواپیما گردید و کنترل آن از دست خلبان خارج شد.

مانند سایر سانحه‌های هوایی که دلایل آن به بی‌توجهی به نگهداری مرتبط بود، پس از این حادثه، مقررات نظارتی سخت‌تری بر خطوط هوایی آمریکا به منظور نصب دکل‌های مستحکم‌تر برای موتورها تصویب شد تا از بروز حوادث مشابه جلوگیری به عمل آید.

پرواز ۱۰۳ پان ام

در روز چهارشنبه ۳۰ آذر ۱۳۶۷ (۲۱ دسامبر ۱۹۸۸) پرواز ۱۰۳ شرکت هواپیمایی پان ام در طی یک عمل تروریستی در آسمان لاکربی اسکاتلند منفجر شد. در پی این حادثه، تمامی ۲۵۹ سرنشین هواپیما و ۱۱ نفر در زمین جان باختند. این سانحه نشان‌ دهنده ضعف‌های ایمنی در بخش بارگیری مسافران بود.

این حادثه منجر به اتخاذ تدابیر امنیتی بیشتر در فرودگاه‌ها شد، از جمله بازرسی دقیق‌تر از مسافران و استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته در بررسی بار و چمدان‌ها و همچنین نظارت بیشتر بر دسترسی‌ها به هواپیما. این تغییرات به تقویت چارچوب امنیتی هوایی در سطح جهانی کمک کرد.

پرواز ۳۷۰ مالزی‌ایر

در روز شنبه ۱۷ اسفند ۱۳۹۲ (۸ مارس ۲۰۱۴) پرواز ۳۷۰ مالزی‌ایر، که مقصدش پکن بود، ناگهان از روی صفحه رادار ناپدید گردید و یکی از مرموزترین حوادث هوایی تاریخ را ثبت کرد. علت ناپدید شدن این پرواز هنوز به‌طور دقیق مشخص نشده است و…“`html

این موضوع همچنان ناشناخته باقی مانده و نشان‌دهنده مشکلات اساسی در سیستم‌های ردیابی و ارتباطات است.

پس از وقوع این حادثه، ارگان‌های هوانوردی در تلاش برای کشف سیستم‌های پیشرفته‌تر ردیابی و تعیین موقعیت هواپیما در زمان واقعی بر روی نقشه اقدام کردند و اقدامات مفیدی نیز در این راستا به منظور بهبود این سیستم‌ها صورت گرفته است.

منبع: msn

۲۲۷۲۲۷

“`