سوانح مهم هوایی در تاریخ که باعث تغییرات اساسی در قوانین هوانوردی شدند

محمدباقر تهرانی- تاریخ بشریت مملو از حوادث مرگباری در عرصه هوانوردی است که جان‌های بسیاری را از بین برده‌اند و به لطف درس‌های آموخته‌شده از این رویدادها، امروزه سفرهای هوایی به امن‌ترین گزینه تبدیل شده است. در ادامه به بررسی مهم‌ترین سوانح هوایی خواهیم پرداخت که منجر به تغییرات عمده‌ای در سیاست‌های مربوط به هوانوردی شدن؛

پرواز ۹۸۱ ترکیش ایرلاینز

در سال ۱۹۷۱ (۱۳۵۰)، پرواز ۹۸۱ از هواپیمایی ترکیه که از پاریس به مقصد استانبول پرواز می‌کرد، به محض برخاستن با مشکل جدی مواجه شد. به دلیل بسته نشدن صحیح در بخش بار، این قسمت منفجر شد و هواپیما به سمت زمین سقوط کرد و نهایتا در مکان‌های جنگلی نزدیک به پاریس زمین‌گیر شد که تمامی ۳۴۶ سرنشین آن جان خود را از دست دادند.

در این واقعه، نقص در طراحی مکانیزم قفل در بخش بار به عنوان دلیل اصلی سقوط شناخته شد. بدین ترتیب، شرکت‌های هواپیمایی کاهش مجدد طراحی سیستم قفل در قسمت بار را آغاز کردند. همچنین، در پروتکل‌های امنیتی، چک کردن قفل صحیح در بار قبل از پرواز به یک الزام تبدیل شد.

برخورد هوایی در گراند کانیون

در سال ۱۹۵۶ (۱۳۳۵)، دو پرواز، پرواز شماره ۷۱۸ متعلق به شرکت یونایتد و پرواز شماره ۲ از تی دبلیو ای در آسمان دره گراند کانیون با یکدیگر برخورد کردند که بدین ترتیب ۱۲۸ نفر در این حادثه جان خود را از دست دادند. این برخورد به نقطه عطف مهمی در تاریخ هوانوردی تبدیل شد.

خلبانان هر دو پرواز تصمیم گرفتند به جای استفاده از تجهیزات هوانوردی به مشاهده بصری خود تکیه کنند و در نتیجه هیچ گونه ارتباطی با برج مراقبت برقرار نکرده بودند.

این رویداد نشان‌دهنده ضعف‌های موجود در سیستم‌های کنترل ترافیک هوایی بود و نهایتا به تأسیس اداره هوانوردی فدرال (FAA) منجر شد. تشکیل این نهاد باعث بهبود سیستم‌های راداری و همچنین تقویت قوانین ترافیکی هواپیماها گردید.

حادثه فرودگاه تنه ریف

تصادف در فرودگاه تنه ریف به عنوان مرگبارترین حادثه تاریخ هوانوردی شناخته می‌شود. در هفتم فروردین ۱۳۵۶ (۲۷ مارس ۱۹۷۷)، دو جت بویینگ ۷۴۷ بر روی باند فرودگاه لوس رودرز در شهر تنه ریف با یکدیگر برخورد کردند و منجر به مرگ ۵۸۳ نفر از مسافران و خدمه شد.

علت اصلی این سانحه، عدم برقراری ارتباط مؤثر میان برج مراقبت و خلبانان و همچنین شرایط دید نامناسب به دلیل مه سنگین بر روی باند بود. بنابراین، قوانین ارتباط خلبان با برج مراقبت دچار تغییرات عمده‌ای شد و زبان انگلیسی به عنوان زبان اصلی در این ارتباط پیش‌بینی شد.

پرواز ۷۹۷ ایرکانادا

در سال ۱۳۶۲ (۱۹۸۹)، هنگام پرواز ۷۹۷ ایرکانادا در حال عبور از ایالت کنتاکی، بخشی از دستشویی در نزدیکی کابین خلبان دچار آتش‌سوزی شد که در پی آن خلبان اقدام به فرود اضطراری نمود. در این زمان…

“““html

با نشستن هواپیما و در حین فرود اضطراری، آزاد شدن اکسیژن در کابین منجر به شعله‌ور شدن آتش درون هواپیما شد که نتیجه‌اش جان باختن ۲۳ مسافر بود.

در پی این حادثه، اداره هوانوردی فدرال (FAA) تصمیم به الزامی کردن نصب ردیاب دود در توالت‌های هواپیما گرفت. همچنین، شرکت‌های هواپیمایی موظف شدند از مصالح مقاوم در برابر آتش در ساخت بدنه هواپیما بهره ببرند و چراغ‌های هشدار دهنده برای شرایط اضطراری را نصب کنند.

حادثه فرودگاه منچستر

در سال ۱۳۶۴ (۱۹۸۵)، پرواز ۳۲۸ شرکت بریتیش ایرتورز که از باند فرودگاه اوج می‌گرفت، به دلیل آتش سوزی دچار حادثه شد و به دنبال آن، ۵۵ نفر به علت استنشاق دود کشته شدند.

عملکرد خلبان در زمان وقوع حادثه بی‌نقص بود، اما چیدمان صندلی‌ها که بسیار نزدیک به هم بود، فرایند تخلیه مسافران را با دشواری روبرو کرد.

این حادثه منجر به تغییرات اساسی در قوانین شد؛ به ویژه اینکه راهنمای خروج در مواقع اضطراری برای مسافران ضروری گردید و اقداماتی برای تسهیل خروج اضطراری مسافران از هواپیما اتخاذ شد.

پرواز ۱۲۳ هواپیمایی ژاپن

در ۲۱ مرداد ۱۳۶۴ (۱۲ آگوست ۱۹۸۵)، پرواز ۱۲۳ شرکت هواپیمایی ژاپن که از توکیو به اوزاکا در حال پرواز بود، ناگهان در نتیجه یک سانحه ناگوار، بدنه‌اش در قسمت دم پاره شد و باعث انفجار هوای فشرده و سقوط هواپیما گشت. در این حادثه تلخ، ۵۲۰ نفر جان خود را از دست دادند که این میزان، بزرگ‌ترین تلفات یک سانحه هوایی در تاریخ به شمار می‌آید.

این حادثه ضرورت قوانین سخت‌گیرانه در زمینه تعمیرات و نگهداری هواپیماها را به وضوح نشان داد و به طراحی و ساخت هواپیماها انضباط بیشتری بخشید. به ویژه اینکه پروتکل‌های مربوط به نگهداری هواپیماهای قدیمی با جدیت بیشتری اعمال شد تا از شرایط مطلوب آن‌ها اطمینان حاصل گردد.

پرواز ۲۴۳ آلوها ایرلاینز

بار دیگر، نقص در نگهداری و تعمیرات هواپیما، منجر به بروز یک حادثه هوایی دیگر شد. در سال ۱۳۶۶ (۱۹۸۸)، هنگامی که پرواز ۲۴۳ خطوط هوایی آلوها در آسمان ایالت هاوایی پرواز می‌کرد، ناگهان بخش بزرگی از سقف هواپیما جدا شد. خوشبختانه خلبان موفق به کنترل وضعیت شده و با فرود اضطراری به موقع توانست از وقوع یک فاجعه بزرگ جلوگیری کند به‌طوری‌که تنها یک نفر جان خود را از دست داد و ۶۵ نفر دیگر زخمی شدند.

محققان در بررسی علل این سانحه متوجه شدند که فرسودگی هواپیما عامل اصلی وقوع آن بوده است. به همین دلیل، FAA برنامه‌ای برای بررسی سن و وضعیت هواپیماهای فعال در آسمان آمریکا تدوین کرد تا میزان فرسودگی هواپیماهای قدیمی را تحت نظارت قرار دهد.

پرواز ۸۰۰ تی دبلیو ای

“`

در تاریخ ۱۷ جولای ۱۹۹۶ (۲۷ تیر ۱۳۷۵)، پرواز ۸۰۰ شرکت تی دبلیو ای به طور ناگهانی بعد از بلند شدن از باند فرودگاه نیویورک در آسمان دچار انفجار شد و به اقیانوس اطلس سقوط کرد و تمامی ۲۳۰ سرنشین آن جان خود را از دست دادند.

تحقیقات کارشناسان در این مورد نشان داد که یک اتصال کوتاه در مخزن سوخت موجب این انفجار شده است. پس از این حادثه، فورا درخواست‌هایی برای بهبود ایمنی مخزن‌های سوخت هواپیماها ارائه گردید. به همین ترتیب، تجهیزات جدیدی طراحی و ساخته شد که با نصب آن‌ها در مخازن سوخت، از بروز انفجار در این قسمت‌ها جلوگیری می‌کند.

پرواز ۵۸۷ امریکن ایرلاینز

دومین سانحه مرگبار هوایی به سال ۲۰۰۱ (۱۳۸۰) مربوط می‌شود، زمانی که پرواز ۵۸۷ هواپیمایی امریکن ایرلاینز بلافاصله بعد از بلند شدن از باند در نیویورک سقوط کرد.

علت این حادثه توسط کارشناسان به خلبان اول نسبت داده شد و فشار بیش از حد به فرمان هواپیما در زمان تیک آف به عنوان دلیل اصلی اعلام شد. در این سانحه، ۲۶۰ سرنشین هواپیما به همراه ۵ نفر از ساکنان منطقه نزدیک محل سقوط جان باختند.

پس از این رویداد، بسیاری از شرکت‌های هواپیمایی تغییراتی در مقررات مربوط به آموزش خلبانان اعمال کردند تا اطمینان حاصل کنند که خلبانان به اصول و استانداردهای ایمنی پیش‌بینی شده به دقت پایبند هستند.

پرواز ۱۷ هواپیمایی مالزی

در تاریخ ۲۶ تیر ۱۳۹۳، پرواز شماره ۱۷ هواپیمایی مالزی در مسیر آمستردام به کوالالامپور در آسمان اوکراین مورد اصابت موشک قرار گرفت و تمامی ۲۹۸ سرنشین آن کشته شدند. این حادثه زمانی اتفاق افتاد که نیروهای روسی و اوکراینی درگیر جنگ بر سر منطقه دونباس بودند.

پس از این حادثه، سازمان‌های هوانوردی تصمیم به اتخاذ دقت بیشتری نسبت به مسیرهای هوایی که بر فراز مناطق جنگی قرار دارند، گرفتند تا از بروز هرگونه خطر برای هواپیماها جلوگیری کنند.

پرواز ۴۴۷ ایرفرانس

در تاریخ ۱۱ خرداد ۱۳۸۸، پرواز ۴۴۷ ایرفرانس در مسیر ریو دوژانیرو به پاریس در اقیانوس اطلس سقوط کرد و تمامی ۲۲۸ نفر سرنشین آن جان خود را از دست دادند. علت این حادثه را خطای خلبان و مشکلات در سنسور سرعت هواپیما عنوان کردند.

این حادثه منجر به وضع قوانین سخت‌گیرانه‌تری در آموزش خلبانان شد، به ویژه برای پروازهای با ارتفاع زیاد، و همچنین نظارت بر سیستم‌های کنترل پرواز را به طور جدی‌تر کردند، به ویژه در مورد سیستم‌های قدیمی و منسوخ شده.

پرواز ۲۳۲ یونایتد ایرلاینز

در تاریخ ۲۸ تیر ۱۳۶۸ (۱۹ جولای ۱۹۸۹)، وقتی که هواپیمای بزرگ دی سی ۱۰ متعلق به یوتایتد ایرلاینز در حال فرود بر باند فرودگاه گت وی سیوکس در ایالت آیوآ ایالات متحده بود، به طور ناگهانی موتوری که در دم هواپیما قرار داشت، منفجر شد و جدا گردید. این سانحه غم‌انگیز منجر به کشته شدن ۲۹۶ نفر در دم و جان باختن ۱۱۲ نفر در بیمارستان شد و تنها ۱۸۴ نفر توانستند زنده بمانند. از میان این افراد، ۱۳ نفر هیچ آسیبی ندیدند و مابقی به منظور درمان جراحت‌هایشان به بیمارستان منتقل شدند.

این واقعه به عنوان نمونه‌ای از واکنش سریع خلبان در زمان بروز بحران به شمار می‌رود. امروزه، هواپیماهای مدرن از ترکیبی از چندین سیستم پشتیبانی برای کنترل بهتر در پرواز بهره می‌برند. همچنین در آموزش خلبانان، شیوه‌های مقابله با خطاهای هیدرولیکی نیز لحاظ شده است.

پرواز ۱۹۱ امریکن ایرلاینز

در روز جمعه، ۴ خرداد ۱۳۵۸ (۲۵ می ۱۹۷۹)، پرواز ۱۹۱ مربوط به شرکت امریکن ایرلاینز بلافاصله پس از برخاستن از باند فرودگاه شیکاگو به دلیل جدا شدن یکی از موتورها از بال هواپیما سقوط کرد. در این سانحه ناگوار، تمامی ۲۷۱ سرنشین هواپیما و دو نفر بر روی زمین جان خود را از دست دادند. علت این مشکل به روش‌های نگهداری نامناسب نسبت داده شد که منجر به جدا شدن یکی از موتورها و قطع تمام خطوط هیدرولیک هواپیما، در نتیجه از دست رفتن کنترل پرواز شد.

مانند بسیاری از رخدادهای هوایی دیگر که ناشی از کمرنگ بودن نگهداری سیستم‌های هواپیما بودند، پس از این حادثه نیز قوانین نظارتی سخت‌گیرانه‌تری برای خطوط هوایی آمریکا وضع شد تا دکل‌های مستحکم‌تری برای نصب موتورهای هواپیما در نظر گرفته شود و مانع وقوع سوانح مشابه گردد.

پرواز ۱۰۳ پان ام

در تاریخ چهارشنبه ۳۰ آذر ۱۳۶۷ (۲۱ دسامبر ۱۹۸۸)، پرواز ۱۰۳ شرکت پان ام به دلیل یک عمل تروریستی در آسمان شهر لاکربی اسکاتلند منفجر شد. این حادثه به کشته شدن ۲۵۹ سرنشین هواپیما و ۱۱ نفر در زمین منجر گردید. این واقعه آسیب‌پذیری ایمنی هواپیما را در بخش حمل بار مسافران به وضوح نشان داد.

نتیجه این حادثه، اجرای تدابیر امنیتی بیشتر در فرودگاه‌ها بود؛ از جمله انجام بازرسی‌های دقیق‌تر از مسافران و استفاده از فناوری‌های پیشرفته برای بررسی بار و چمدان‌ها و اعمال کنترل‌های سختگیرانه‌تر بر دسترسی به هواپیماها. این تغییرات موجب تقویت چهارچوب امنیتی هواپیمایی در سطح جهانی گردید.

پرواز ۳۷۰ هواپیمایی مالزی

در روز شنبه ۱۷ اسفند ۱۳۹۲ (۸ مارس ۲۰۱۴)، پرواز ۳۷۰ هواپیمایی مالزی که به مقصد پکن در حال حرکت بود، به صورت ناگهانی از صفحه رادار محو شد و یکی از رازآلودترین حوادث هوایی تاریخ را رقم زد. علت ناپدید شدن این پرواز در رادارها…

“`html

عدم شناسایی مناسب همچنان نمایانگر معضلات جدی در سیستم‌های ردیابی و ارتباطات هوایی است.

پس از وقوع این حادثه، نهادهای هوانوردی آغاز به جستجو برای کشف فناوری های ردیابی دقیق و تعیین موقعیت حقیقی هواپیماها روی نقشه نمودند و همچنین اقداماتی جهت بهبود این سیستم‌ها در حال اجرا است.

منبع: msn

۲۲۷۲۲۷