طبق گزارشی از صحت خبر و ایران ویو 24، مذاکرات اخیر تقریباً تا مرز لغو تمامعیار پیش رفت، اما با میانجیگری عمان و در سطوح بالای دیپلماتیک توافقاتی برای برگزاری دوباره آن انجام شد.
به نظر میرسد که در این دور از مذاکرات، بیشتر بر مباحث مربوط به منازعات لفظی و رسانهای دو هفته اخیر و مواضع متضاد آمریکا تمرکز صورت گیرد تا موضوعات اساسی نظیر غنیسازی اورانیوم، رفع تحریمها و نظارتهای بینالمللی.
بهعنوان مثال، «اسماعیل بقایی» سخنگوی وزارت امور خارجه ایران قبل از شروع مذاکرات تاکید کرد که هیئت مذاکرهکننده ایرانی سؤالاتی درباره تغییرات مداوم مواضع طرف آمریکایی دارد که این پرسشها از طریق واسطه عمانی به هیئت مذاکرهکننده آمریکا منتقل خواهد شد.
محورهای اصلی مذاکرات
پس از مشخص شدن مواضع آمریکایی، مذاکرات به محورهای زیر متمرکز خواهد شد.
غنیسازی اورانیوم: یکی از عواملی که در هفتههای اخیر جریان مذاکرات را به چالش کشیده است، درخواست ایالات متحده برای توقف کامل غنیسازی اورانیوم توسط ایران است، در حالی که ایران بر حق خود برای غنیسازی طبق معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) پافشاری دارد.
«سید عباس عراقچی»، وزیر امور خارجه ایران نیز قبل از آغاز دور پنجم مذاکرات در رم ایتالیا اشاره کرد که اگر طرف آمریکایی بر این موضع پافشاری کند، مذاکرات متوقف خواهد شد و ایران به برنامه هستهای خود ادامه خواهد داد.
با وجود این، ایران پیشنهاد کرده که میتواند در زمینه سطح غنیسازی اقداماتی به منظور خلق اعتماد انجام دهد، اما بر حق خود در حفظ زیرساختهای هستهای تأکید دارد و توقف کامل غنیسازی امکانپذیر نیست.
رفع تحریمها: ایران به دنبال لغو تحریمهایی است که بر اقتصاد کشور فشار مضاعف وارد کرده است. در عوض، ایالات متحده این موضوع را جزو مذاکرات نمیداند.
نظارتهای بینالمللی: در صورتی که توافقی در دو محور نخست حاصل شود، یکی از چالشهای اساسی شناسایی و توافق روی نظارتهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی بر تأسیسات هستهای ایران خواهد بود. آژانس مدعی است که از سال 2023 به اطلاعات کامل درباره برنامه هستهای ایران دسترسی ندارد، در حالی که ایران بر این باور است که نظارتهای آژانس بیشتر بر روی برنامه هستهایاش متمرکز است.
چشمانداز آینده
با وجود اختلافات عمیق، هر دو طرف تمایل به ادامه مذاکرات دارند. جلسات فنی در مسقط، عمان برگزار خواهد شد تا جزییات فنی توافق احتمالی را بررسی کنند.
اگر توافقی حاصل شود، ایران ممکن است سطح غنیسازی اورانیوم را کاهش دهد و با نظارتهای بینالمللی کنار بیاید، در حالی که ایالات متحده تحریمها را تعدیل خواهد کرد. با این حال، اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، خطر تشدید تنشها و وقوع درگیری نظامی، به ویژه با تهدیدات اسرائیل برای اقدام نظامی علیه تأسیسات هستهای ایران، وجود دارد.
چشمانداز احتمالی مذاکرات
دور پنجم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا در رم، آزمونی حساس برای دیپلماسی بین تهران و واشنگتن محسوب میشود. موفقیت این مذاکرات میتواند به کاهش تنشها و بازگشت به مسیر دیپلماسی منجر گردد، در حالی که شکست آنها ممکن است به توقف مذاکرات بینجامد. به احتمال بسیار زیاد، اگر دو طرف در کاهش اختلافات به توافق برسند، دور بعدی مذاکرات زودتر از پیش در مسقط، پایتخت عمان انجام خواهد شد.
311311