براساس اطلاعات ارائه شده، شاید شما هم در شبکههای اجتماعی یا وبسایتهای خبری تصاویری از یک خرس بدون مو مشاهده کرده باشید که با عناوین حیرتانگیز مانند «گونهای جهشیافته از چرنوبیل» معرفی شدهاند. باید بدانید که این تصویر به هیچ عنوان یک داستان علمی-تخیلی نیست، و واقعیت بسیار سادهتر و البته غمانگیزتر از آن میباشد.
این موجود در واقع خرس عینکی (Spectacled Bear) است؛ گونهای کمیاب و در خطر انقراض از خانواده خرسهای بومی مناطق کوهستانی آمریکای جنوبی. متأسفانه، آنچه که باعث ایجاد چنین ظاهری در این حیوان شده، نه جهش ژنتیکی، بلکه شرایط دشوار زندگی در اسارت بوده است.
خرسی به نام «دلورس»
بحث خرسهای بدون مو نخستین بار در سال ۲۰۰۹ مطرح شد. در این سال، برخی رسانهها گزارش کردند که سه خرس ماده از گونه «Tremarctos ornatus» در باغوحش لایپزیگ آلمان به شدت دچار ریزش مو شدهاند. بدترین وضعیت متعلق به خرسی به نام دلورس بود که تنها یک دسته موی نازک در ناحیه گردن و سرش باقی مانده و تقریباً تمام پوشش موی طبیعی و ضخیم خود را از دست داده بود.
در آن زمان، کارشناسان اعلام کردند که احتمالاً شرایط غیرطبیعی زندگی در اسارت دلیل این پدیده است. بررسیها نشان داد که این مشکل منحصر به باغوحش لایپزیگ نبوده و در چند باغوحش دیگر اروپا هم خرسهایی با همین مسائل دیده شدهاند.
جرارد بارس، مدیر بنیاد بینالمللی خرسها، در یک مصاحبه با BBC جهانی در سال ۲۰۰۹ گفت: «رژیم غذایی و شرایط آبوهوایی هر دو میتوانند مؤثر باشند، زیرا این خرسها بومی مناطق گرمسیری هستند، اما ما آنها را به اقلیمهای متفاوت منتقل کردهایم. خرسها باید در فضاهای سرپوشیده با دماهای بالا، رطوبت مناسب و بستری از کاه نگهداری شوند. ما در باغوحشها در بازسازی شرایط طبیعی موفق نبودهایم.»
باغوحش لایپزیگ بعداً اعلام کرد که دلورس در مارس ۲۰۱۱ درگذشته است. به این ترتیب، عامل اصلی ریزش موی او هرگز به طور قطعی شناسایی نشد.
گونهای در خطر انقراض
خرس عینکی که همچنین به خرس آندی یا خرس پوزهکوتاه آمریکای جنوبی نیز نامیده میشود، تنها گونه بومی آمریکای جنوبی در خانواده خرسها است. جالب است بدانید که شخصیت سینمایی پدینگتون بر اساس این گونه در حال انقراض ساخته شده است.
این خرسها در جاهای مختلفی از ونزوئلا، کلمبیا، اکوادور، پرو، بولیوی و آرژانتین زندگی میکنند. متأسفانه، از بین رفتن زیستگاه و شکار غیرقانونی به عنوان تهدیدات جدی برای بقای این گونه محسوب میشوند. به همین دلیل، بسیاری از باغوحشها این خرسها را به منظور کمک به حفظ نسلشان در اسارت نگهداری میکنند.
اگرچه هدف از نگهداری این حیوانات در باغوحشها نجات گونهها است، اما شرایط زندگی در اسارت برای گونهای مانند خرسها بسیار استرسزا و مضطربکننده میباشد. خرسها حیوانات باهوش و نیازمند به فضای وسیع هستند؛ اما فضای محدود باغوحشها نمیتواند خواستههای آنها را برطرف کند.

رفتارهای تکراری مانند قدمزدن دائم یا تکاندادن مداوم سر در خرسهای اسیر، نشانههایی از استرس مزمن هستند. در مورد خرس عینکی، ماجرا پیچیدهتر است؛ این خرسها در طبیعت به شدت منزوی هستند و فقط در فصل جفتگیری با سایرین ارتباط دارند. اما در اسارت، اغلب آنها را در کنار هم قرار میدهند که منجر به اختلالات هورمونی و حتی بیماریهای خودایمنی میشود.
ریزش مو، نشانهای از استرس مزمن
در سال ۲۰۱۹، باغوحش سندیگو مطالعهای علمی منتشر کرد که نشان میدهد آلوپسی (ریزش مو) در بین خرسهای ماده آندی در اسارت شایع است و به طور مستقیم با همزیستی اجباری در قفسهای مشترک ارتباط دارد.
تمام خرسهایی که دچار آلوپسی شدهاند، ماده و در شرایط زندگی گروهی نگهداری میشدند. احتمالاً این ریزش مو نشانهای بارز از اختلالات در سیستم ایمنی یا هورمونی ناشی از این شرایط نامناسب است.
منبع: iflscience
۵۸۵۸