طبق گزارشی از خبرگزاری صحت خبر، روزنامه شرق نوشت:
در ایران، فیلترینگ فراتر از یک سیاست امنیتی ساده، به تدریج به بخشی از یک چرخه اقتصادی پرسود تبدیل شده که گروهها و نهادهایی، بهطور مستقیم یا غیرمستقیم، از محدودیت دسترسی کاربران به اینترنت جهانی بهرهمند میشوند.
در حالی که میلیونها تومان هزینه برای پیشرفت اینترنت صرف میگردد، بازارهای زیرزمینی و رسمی در حال شکلگیری و گسترش هستند که از این فیلترینگ تغذیه میکنند و در برابر هرگونه اصلاح مقاومت میکنند.
گردش مالی پنجاههزار میلیارد تومانی بازار فیلترینگ: برآوردهای غیررسمی و تحلیلهای مراکز پژوهشی مستقل نشان میدهد که بازار خرید و فروش فیلترشکن و ویپیان در ایران سالانه بین ۳۰ تا ۶۰ هزار میلیارد تومان گردش مالی دارد.
این رقم پس از فیلترینگ وسیع پلتفرمهایی چون اینستاگرام، واتساپ، تلگرام و یوتیوب به سرعت افزایش یافته است. طبق گزارش مرکز پژوهشهای مجلس در سال ۱۴۰۲، بیش از ۷۰ درصد کاربران ایرانی از ویپیانها برای دسترسی به پلتفرمهای مسدود شده استفاده میکنند.
نکته حائز اهمیت: این بازار بزرگ عمدتاً فرار از قانون اما نیمهشفاف است. بسیاری از فروشندگان رسمی خدمات فیلترشکن (از جمله نسخههای پریمیوم، اشتراکهای قانونی خارج از کشور، و ابزارهای تونلینگ…) عملاً بدون مزاحمت فعالیت میکنند؛ آنها درگاههای پرداخت رسمی دارند، تبلیغات میکنند و حتی در بازارهای داخلی نیز حضور دارند. به این ترتیب، فیلترینگ خود به شکلگیری بازاری قانونینما منجر شده که رد آن در اقتصاد کشور قابل مشاهده است، اما درآمدهای آن به صورت شفاف به خزانه بازنمیگردد.
سودبرندگان از فیلتر: از منظر کلی، چند دسته اصلی از بازیگران داخلی از تداوم فیلترینگ منفعت میبرند: فروشندگان ویپیان و پلتفرمهای فیلترشکن. این گروه، از مارکتهای مستقل ایرانی گرفته تا کانالهای تلگرامی با صدها هزار دنبالکننده و سایتهایی با دامنه «ir.» که با نامهای گمراهکننده فعالیت میکنند، به فروش سرویسهای عبور از فیلتر مشغولند و درآمدزایی میکنند.
اپراتورها و شرکتهای خدمات اینترنتی: با مسدود شدن پلتفرمهای جهانی و کاهش سرعت اینترنت بینالمللی، کاربران به استفاده از سرویسهای داخلی ترغیب میشوند. این وضعیت برای برخی اپراتورها و شرکتهای زیرساختی در به دست آوردن مزایای مالی بزرگ بسیار مؤثر است. به عنوان نمونه، سرویسهای ابری داخلی، شبکههای تحویل محتوا (سیدیان)، پیامرسانها و اپلیکیشنهای بومی در دوران فیلترینگ از حمایت دولتی و افزایش تعداد کاربران بهرهمند میشوند.
۲۷۳۰۲